ڕێژەیی گشتی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
وێنەیەک بۆ بەدەرخستنی چەمانەوەی کاتجێ لە فەزادا.

ڕێژەیی گشتی (بە ئینگلیزی: General relativity) تیۆرێکی ئەندازیارییە لەبارەی ڕاکێشان، کە لە ساڵی ١٩١٦ لە لایەن ئەلبێرت ئەنشتاینەوە بڵاو کراوەتەوە.[١] ئاینشتاین باوەڕی وایە چەمانەوەی تۆڕی کاتجێ وادەکات کە تەنەکان بەوشێوەیە خۆیان بنوێنن لە فەزادا، کە چەمانەوە بە مانای ھێز دێت کە ئەو ھێزە دەچەمێتەوە بە دەوری ھەموو تەنێکدا لە فەزادا. ئایزک نیوتن ڕای ھەبوو سەبارەت بە ھێزی کێشکردن دەیگوت: ھەر تەنێک لە گەردووندا بەھۆی ھێزێکی کاریگەری سروشتییەوە تەنێکی دیکە ڕادەکێشێت بۆ لای خۆی، کە ئەم لێکدانەوەیە پەسەنکرا لەو ساڵەدا بە ھێزی ڕاکێشان ناسرا، ئاینشتاین گوتی پێکھاتەی ئەو ھێزە چیە وە ئاینشتاین بەھۆی بنەماکان وە سەرنجی بۆ گەردوون توانی ئەو ھێزە سروشتییە بدۆزێتەوە کە بۆتە ھۆیەک بۆ تەنەکان لە فەزادا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Alpher, R. A. ; Herman, R. C. (1948), "Evolution of the universe", Nature 162 (4124): 774–775, Bibcode:1948Natur.162..774A, doi:10.1038/162774b0