بیناسازیی ئیسلامی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ڕووی ناوەی گومەزی سەلیمیە لە تورکیا

بیناسازی ئیسلامیتایبەتمەندیەکی دروستکردنی بینایە کە موسوڵمانەکان بەکاریان هێناوە بۆ ئەوەی ببێتە ناسنامەیەک بۆیان. ئەم جۆرە بیناسازیە بە هۆی ئیسلامەوە گەشەی کرد. ئەویش لەو شوێنانەی کە ئیسلام تێیدا بڵاو بویەوە وەک نیمچەدوورگەی عەرەبی، عێراق، میسر، شام، مەغریب، تورکیا، کازاخستان، ئۆزبەکستان، ئێران، خوراسان و هەروەها ئەو ناوچانەی کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەژێر دەسەڵاتی ئیسلامدا بووە وەک ئەندەلوس (ئیسپانیای ئێستا) و هندستان. تایبەتمەندی بیناسازی ئیسلامی ئەوەیە کە گایگەربوە بەشێوەیەکی گەورە بە دینی ئیسلامەوە وەئەو بوژاندنەوە زانستیەی کە پەیرەوی دەکات، وە دەگۆریت لەناوچەکاندا بە هۆی کەش وهەوا وە پاش ماوەی بیناسازی وە شارستانی پێشوی ناوچەکە وەک تورکیا بەهۆی کەش و هەوا وە لەیەمەن بەهۆی پاش ماوەی بیناسازی ،وە ئەو پێشکەوتنەی کەدەیبینین لە شێوەو کارەکاندا بەپێی کات وەگۆرانی باری سیاسی و ژیان ورۆشنبیری دانیشتوان .

بەشێک لە بیناسازی ئیسلامی[دەستکاری]

بەشێکە لە زنجیرەیەک

ئیسلام


Mosque02.svg
بیروباوەڕ

یەکتاپەرستی · شایەتمان
نوێژ · ڕۆژوو
زەکات · حەج

مێژووى ئیسلام

سەردەمی پێغەمبەرایەتی · خەلافەتی ڕاشدین
دەوڵەتی ئەمەوی · دەوڵەتى عەبباسى
· دەوڵەتی عوسمانی

کەسایەتیە ئیسلامیەکان

موحەممەد
ھاوەڵەکان

شەریعەتى ئیسلامى

قورئان · فەرموودە
شەریعەتى ئیسلامى . فیقھى ئیسلامى

تائیقە ئیسلامیەکان

سوننە · شیعە · ئیبازی · ئەحمەدی

شارستانیەتى ئیسلامى

هونەر · بیناسازى
ڕۆژژمێری کۆچی
زانست · فەلسەفە

مزگەوتەکان

مزگەوتی حەرام · مزگەوتی پێغەمبەر
مزگەوتی ئەقسا

شارە ئیسلامیەکان

مەککە · مەدینە · قودس

سەیرى ئەم بابەتانەش بکە

زاراوە ئیسلامییەکان
وتارە ئیسلامییەکان
ئیسلام بە پێی وڵات

  • مزگەوت
  • منارە
  • گومەز
  • قاپ
  • کەند
  • بیر
  • خوێندنگەی ئیسلامی
  • تاق
  • میوانخانە
  • خان
  • ژێر خان
  • تەخت
  • قەڵا
  • کۆشک
  • شوورا
  • گۆشە
  • دەروازە
  • کتێب
  • کۆمەڵەخانوو
  • بارەگا
  • دیوار

بیناسازی لەسەرەتای ئیسلام[دەستکاری]

لەسەرەتای دەرکەوتنی ئیسلامدا پێغەمبەرمحەممەد بینایەکی تایبەت کرد بە پەرستن ئەویش مزگەوتە ،مزگەوت بڵاوبویەوە بەناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی ئیسلام ،وەبیناسازی ئەو سەردەمە لە بیناسازی سەردەمی نەفامیەوە وەرگیرابوو

بیناسازی لەدەسەڵاتی ئەمەویەکاندا[دەستکاری]

ئەمەویەکان دیمەشقیان کردە پایتەختی جیهانی ئیسلامی ،وەیەکیان خست هونەری بیناسازی سەردەمی پێش ئیسلام لەگەڵ هونەری بیناسازی دەولەتی غەساسنە ،بیناسازی غەساسنە کان گاریگەر بووبوو بە بیناسازی بێزەنتیەکان و ساسانیەکان.

مزگەوتی گەورەی ئەمەوی[دەستکاری]

مزگەوتی گەورەی ئەمەویی لە دیمەشق

مزگەوتی ئەمەوی لەدیمەشق گەوهەرێکی بەنرخی بیناسازی ئیسلامیە لە سەردەمی ئەمەویەکاندا ،لە پەرستاگایەکی کۆنەوە گۆڕدرا بۆ مزگەوتی ئیسلامی هێڵکاریەکەی لاکێشەییە و گومەزێکی گەورەی هەیە ناودەبرێت بە گومەزی هەڵۆ وە سێ منارەی هەیە

بینا نیشتەنیەکانی سەردەمی ئەمەویەکان[دەستکاری]

دیارترین نموونەلەسەر بینا نیشتەنیەکان لەو سەردەمەدا کۆشکی حەیری رۆژئاواییە لە شام ناوەراستی سوریا کە چەند دەروازەو بورجێکی هەیە بە شێوازێکی ئاشکرا وە هەروەها شاری رەسافە کەبە رەسافەی هیشام ناسراوە دەگەڕێتەوە بۆهیشام کوڕی عەبدول مەلیک بەیەکێک لە نمونە سەرسورهێنەکانی سەردەمی ئەمەوی دەژمێرێت وەکۆشکی موشتالەباشوری عەمان کەدەدرێتەپال سەرکردەی ئەمەوی وەلیدی کوڕی عەبدول مەلیک وە مزگەوتی ئەقسا یەکێکە لە نموونەکانیی سەردەمی ئەمەوی .

بیناسازی لەدەسەڵاتی عەباسیەکاندا[دەستکاری]

لە بیناکانی ئەم سەردەمە مزگەوتی سامەرایە کە لە زۆرتریین بینا دیارەکانە منارەیەکی گەورەی نایابی هەیە کەزۆر لە زەیجوراتی ئاشوریەکان دەچێت لەساڵی ٢٥٤هیجری کاتێک ئەحمەدی کوڕی تۆڵۆن هاتەمیسڕ وبووبە والی هەستا بەگواستنەوەی بیناسازی عەباسیەکان لە عێراقەوە بۆ میسڕ ئەویش بە دروست کردنی مزگەوتێک کە بەناوی خۆیەوەیەتی کە بە منارە بێ هاوتاکەی دەناسرێتەوە کەپەیژەیەکی دەرەکی هەیە وەسێیەم و چوارەم لوتکەی منارەکەیە کە چەند دەرچەیەکی لاکێشەیی هەیە .

سەرچاوە[دەستکاری]

ویکی عەرەبی