میرنشینی ئیسلامیی ئەفغانستان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
میرنشینی ئەفغانستانی ئیسلامی
افغانستان اسلامي امارات

١٩٩٦[١]–٢٠٠١
ئاڵا دورشم
درووشم

لا إلە إلا اللە محمد رسول اللە
سروود
قەڵای ئیسلام دڵی ئاسیایە
پایتەخت کابول (فەرمی)[٢]
قەندەھار (لەسەردەمی تالیبان)[٣]
زمان(ەکان) زمانی پەشتۆ[٤]
ئایین ئیسلام[٥]
حکوومەت نادیار
ئەمیری باوەڕداران
 - ١٩٩٦–٢٠٠١ مەلا عومەر
سەرۆک وەزیران
 - ١٩٩٦–٢٠٠١ مەحەمەد رەبانی
 - ٢٠٠١ عەبدوڵلا کەبیر (acting)
یاساداڕێژ لۆیە جرگە
سەردەم شەڕی ناوخۆیی ئەفغانستان (١٩٩٦-٢٠٠١) / شەڕی دژی تیرۆر
 - Rise to Power 27 September ١٩٩٦[١]
 - Fall of Kabul 13 November ٢٠٠١
ڕووبەر
 - ٢٠٠٠ ٥٨٧٥٧٨کیلۆمەتر چوارگۆشە (٢٢٦٬٨٦٥میل چوارگۆشە)
دانیشتووان
 -  تیکڕا ٢٠٠١ ٢٦٬٨١٣٬٠٥٧ 
دراو Afghani
پاوانی ئاست-سەری تایبەتی وڵات .iea

میرنشینی ئەفغانستانی ئیسلامی بە(زمانی پەشتۆ:أفغانستان إسلامی إمارات) ئەم میرنشینە لەلایەن بزتنەوەی تاڵیبان دامەزرێندرا لە ساڵی ١٩٩٦تا ٢٠٠١

دروستبوونی میرنشینی ئیسلامی لە ئەفغانستان[دەستکاری]

لە ساڵی ١٩٩٢ حکومەتی کۆمۆنیستی ئەفغانستان بە ڕابەریتی نەجیبولڵا ڕووخاو. بۆیە ئەو ووڵاتە کەوتە دەست حیزبە ئیسلامەکانی ئەفغانستان، ھەر زوو ناکۆکی لە نێو حیزبە ئیسلامیەکان ھاتە ئاراوە بەم شێوەیە شەڕی ناخۆیی ئەفغانستان دەستی پێکرد، تا دەھاتیش ئاگری ئەوە شەڕە گڕی دەسەند بۆیە حکومەتی پاکستان و عەرەبستانی سعوودی چەند لایەنێکی تر بێ ئومێد بوون لە ئاشت کردنەوەی ھێزە ئیسلامیەکان بۆ بڕیاریاندا ھێزێکی تری ئیسلامی جیاواز دورست بکەن بۆ ئەوەی بتوانێت کۆنترۆلی ئەفغانستان بکات، ئەمەش رێگای خۆش کرد بۆ ھاتنە سەر شانۆی سیاسیی ئەفغانستان ئەو ھێزەش تاڵیبان بوو. بۆیە ئەم بزوتنەوەیە لەساڵی ١٩٩٤ توانیان شاری قەندەھار کۆنترۆل بکات ھاتە نێو شەڕی ناوخۆی ئەفغانستان، لە ماوەێکی کورت ئەم بزوتنەوەیە توانی نزیکی ١٢ شاری ئەو وڵات کۆنترۆل بکات. تا کۆتای لەساڵی ١٩٩٥ توانیان کۆنترۆلی بەشی زۆری ووڵاتی ئەفغانستان بکەن. لە ئەیلولی ١٩٩٦ کابولیان کۆنترۆل کردوو ومیرنشینی ئیسلامی ئەفغانستانیان بە رابەرایەتی مەلا مەحەمەد عومەر ڕاگەیاندن.

داگیرکردنی ئەفغانستان[دەستکاری]

لە دوای ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول کە ھێرشەکە لەلایەن ئەلقاعیدە بوو، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای لە حکومەتی تاڵیبان کرد کەوا ئوسامە بن لادەنو سەرانی ئەلقاعیدە ڕادەستیان بکات کە ئەوکاتە لە ئەفغانستان نیشتەجێ بوو، بەڵام بزوتنەوەی تالیبان ئەم داوایی رەتی کردەوە بە بیانووی نەبووی بەڵگەێک کە بسەلمێنێت کەوائوسامە بن لادەن ھەڵسابێت بەم کارا وە چەندین خۆپیشاندان لەناوی ئەفغانستان کرد دژبەم داوایی ئەمریکا، بۆیە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ھاوکاری ھێوەکانی ناتۆ لە رۆژی ٧ی تشرینی یەکەم ساڵی ٢٠١١ ھێرشی کردە سەر ئەفغانستان لە ماوەێکی کورت حکومەتەکەی تاڵیبانی رووخاندن، لەساڵی ٢٠٠١ تاکوو ئێستا جەنگی تاڵیبان و ھاوپەیمانانی ئەمریکا و حکوومەتی ئێستای ئەفغانستان بەردەوامە و لەم ماوەیەش بە ھەزاران کەس تێیدا کوژراون لەھەردوو لایەندا.[٦]

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ Marcin, Gary (١٩٩٨). "The Taliban". King's College. وەرگیراوە لە 26 September 2011. 
  2. ^ "FACTBOX: Five Facts on Taliban Leader Mullah Mohammad Omar". Nov 17, 2008. وەرگیراوە لە ٢٠١٤-٠٩-٢٩. 
  3. ^ "Kabul". وەرگیراوە لە September 2014. "Mullah Omar only visited Kabul once, and Afghanistan’s capital effectively returned to Kandahar."
  4. ^ "Role of the Taliban’s religious police". 27 April 2013. وەرگیراوە لە ٢٠١٤-٠٩-٢٩. 
  5. ^ Deobandi Islam: The Religion of the Taliban U. S. Navy Chaplain Corps, 15 October 2001
  6. ^ ئەفغانستان:زەوی جەنگە بەردەوامەکان، فلیمێکی بەڵگەنامەی کەناڵی ئەلجەزیرەیە کە ساڵی ٢٠٠٧ بەرھەمی ھێناوە