شەڕی فەلووجە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
شەڕی فەلووجە
بەشێک لە داگیرکاری ئەمریکا لە عێراقدا
1-5 Marines in Fallujah 07 April 204.jpg
کۆمەلێک سەربازی مارێنزی ئەمریکا لە شەڕی فەلووجە ٧ی ئەپرێلی ٢٠٠٤
ڕێکەوت ٤ینیسان ٢٠٠٣ - ١ی ئایار ٢٠٠٤
شوێن ئەنبار فەلووجە
ئەنجام هێزەکانی هاوپەیمان بە پشت بەستن بە هێزی ئاسمانی و زەمین و دەریایی و توانیان دووبارە قەزاکە کۆنتررۆل بکەنەوە
جەنگاوەران
گروپی توحید و جیهاد

عێراق بەعس
سوپای ئیسلام لە عێراق

سوپای ئەمریکا

سوپای بەریتانیا
سوپای نوێی عێراق

فەرماندە و سەرکردەکان
عەبدوڵا جەنابی

ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی
عێراق عیزەد دوری

جیمس ترری کانوای

دوو پرۆسەى سەربازى چڕوپڕ نەخشە بۆ كێشراوبوون كە بە دوو قۆناغ و لە مانگی نيسانی ساڵى ٢٠٠٣ دەستى پێكرد لەمانگەكانى تشريني دووه‌م و كانووني يه‌كه‌م دا گەيشتە ئەو پەڕى توندوتيژى تێياندا هەزاران سەرباز و هەزاران چەكدار ڕووبەڕووى يەكترى بوونەوە بە پيێ ى زانيارييە سەربازيەكانى سوپاى ئەمريكا قورسترين ڕووبونەوە بوو سەربازى سوپاى ئەمريكا بوو لە دواى جەنگی ڤێتنام.لە دواى داگيركردنى عێراق لە لەلايەن ئەمريكا بەشى زۆرى گروپە چەكدارەكان ڕوويان لە قەزاى فەلووجە كرد،کە خەڵكى ئەم قەزايە هەستی ئایینیان بەسەردا زڵە و زۆربەيان لايەنگرانى ڕژیمی بەعس بوون،بۆیە دژايەتى زۆرى داگيركردنى عێراقيان دەكرد لە لايەن ئەمريكاوە.

سەرەتاي ڕووداوەكان[دەستکاری]

رۆژى ٣ى مانگى حوزەیران ٢٠٠٣ بەهۆى تەقينەوەێكەوە شێخ لەيس خاليد پێش نوێژى ناودارى فەلووجە و هەشت هاولآتى تر لە مزگەوتێكەوە كوژران. دانيشتوانى قەزاكەش هێزەكانى ئەمريكايان بەم ئەنجامدانى ئەم كردەوەيە تۆمتباركرد ،لە بەرامبەردا هێزەكانى ئەمريكاش ڕووداوەكەيان خستەپاڵ گروپە چەكدارەكانى قەزاكە.رۆژى ٣١حوزەیرانى چوار سەربازى كۆمپانياى بلاك وۆتەری ئەمريكا، لە لايەن گروپێكى چەكدارەوە كوژران، دواتريش جەستەكەنيان سوتاندن پاشن بە يەكێك لە پردەكانى ئەو قەزايە هەڵواسي ئەم ڕووداوە كاردانەوەى توندى لە ئاستى ميدياى جيهانى و نێودەوڵەتی و ڕاى گشتى ئەمريكا لێكەوتەوە.

دەستپێكى شەڕەكە[دەستکاری]

رۆژى ٤ نيسانی ٢٠٠٤هێزەكانى ئەمريكا دەستى بە پرۆسەى شەڕى فەلووجە كرد بەم شێوەيە شەڕى يەكەمى فەلووجە دەستى پێكرد. سەرەتا هێزەكانى ئەمريكا قەزاكەيان گەمارۆدا و نزيكەى دوو هەزار سەربازیان لە دەوروبەرى قەزاكە بلآوكرابونەوە ،ئینجا سوپای ئەمريكا دەستى كرد بە هێرشى ئاسمانى ،رۆژى ٥ نيسان هێزەكانى پيادەی ئەمريكا پێش ڕەويیان كرد بۆ ناو قەزاكە لە رێگا هێڵێكى ڕاديۆيەوە دوايان لە خەڵكى قەزاكە كرد هاوكارى سوپاى ئەمريكا بكەن بۆ دەستگيركردنى بكوژانى سەربازەكانى كۆمپانياى بلاك وۆتەر.هێزەكانى ئەمريكا لەرێگاى هێرشى ئاسمانى پيادە توانيان رۆژى ٩ نيسان %٢٠ قەزاكە كۆنترۆل بكەن. لەم قۆناغەكەدا گروپە چەكدارەكانى فەلووجە بەرگرێكى گەورەيان لە بەرامبەر هێزەكانى ئەمريكادا كرد، بۆیە سوپاى ئەمريكا نەى توانى بە تەواوى قەزاكە كۆنترۆل بكات,بۆيە شەڕى فەلووجەى يەك مانگ لەڕووبەرووبەوەنەوە نێوان گروپە چەكارەكان و سوپاى ئەمريكا بە بێ سەركەوتنى هيچ لاێك كۆتايى هات. لەم شەڕدا نزيكەى ٢٧ سەربازى ئەمريكا و ٦٠٠ هاولآتى كوژرا.

شەڕى دووەمى فەلووجە[دەستکاری]

شەڕى دووەمى فەلووجە سوپاى ئەمريكا ناوى ڵێنابوو ئۆپراسيۆنى بەرەبەيان،نزيكەى ٢٠ هەزار سەرباز بەشدارى كرد كە پێكهاتبوون لە سوپاى ئەمريكا و بەريتانيا و لەگەڵ ٥هەزار چەكدار ڕووبەرووبەوەنەوە، كە توندوتيژترين ڕووبەڕووبەوەنەوەى ئەمريكا بوو لە عێراق.لەم شەڕەدا سوپای ئەمریکا چەند چەندين چەكى قەدەغەكرای وەكو فسفۆرى سپى بەكارهێنا کە تا ئێستاش كاريگەريەكانى بەسەر دانيشتوانى قەزاكە ماوە.دووبارە سوپاى ئەمريكا بە هاوكارى سوپاى بەريتانيا گەمارۆى تونديان خستەسەر قەزاكە، فرۆكە جەنگەكانيش بۆردمانى ئاسمانى دەست پێكرد وە هێزە دەرياييەكانى ئەمريكاش بە مووشكە قەزاكەيان بۆردمان كرد،پاش ٤٦ رۆژ لەشەڕ و پێكدادن كوژرانى چەند كەس لە هەردوولا چەندين هاولاتى ئەم قەزايە بوونە قوربانى بەم شێوە لە ١ی مەی ی ٢٠٠٤ بە كۆنترۆڵ كردنى قەزاكە لەلايەن هێزەكانى هاوپەيمانان شەڕى دووەمى فەلووجە كۆتايى هات

سەرچاوەکان[دەستکاری]