تورک

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
تورک
Map-TurkicLanguages.png
The countries and autonomous regions where a Turkic language has official status and/or is spoken by a majority.
ژمارەی سەرجەمی دانیشتووان
Approx. 140–160 million[١][٢]
ناوچەکان بە ژمارەی دانیشتوانی بەرچاو
 تورکیا 57,500,000–61,500,000[٣]
 ئوزبەکستان 25,200,000[٤]
 ئێران 15,000,000[٥]
 ڕووسیا 12,751,502[٦]
 کازاخستان 12,300,000[٧]
 چین 11,647,000[٨]
 ئازەربایجان 10,000,000[٩]
یەکێتیی ئەورووپا یەکێتیی ئەورووپا 5,876,318[ژێدەر پێویستە]
 تورکمانستان 4,500,000[١٠]
 قرغیزستان 4,500,000[١١]
 ئەفغانستان 3,500,000[١٢]
 عێراق 1,500,000[١٣]
 تاجیکستان 1,200,000[١٤]
 ویلایەتە یەکگرتووەکان 1,000,000+[١٥]
 سووریا 800,000-1,000,000+[١٦]
 بولگاریا 590,661[ژێدەر پێویستە]
 ئوکراینا 398,600[١٧]
قوبرسی باکوور قوبرسی باکوور 313,626[١٨]
 ئۆسترالیا 293,500[ژێدەر پێویستە]
 Georgia 305,539[١٩]
 عەرەبستانی سەعوودی 224,460
 مەنگۆلیا 202,086[٢٠]
 لوبنان 200,000[٢١][٢٢][٢٣][٢٤]
 مۆلدۆڤا 154,461[٢٥]
 Macedonia 81,900[٢٦]
زمانەکان

Turkic languages

ئایین

ئیسلام
(سوننە · Nondenominational Muslims · Cultural Muslim · Quranist Muslim · عەلەوی · Twelver Shia · Ja'fari)
مەسیحییەت
(Eastern Orthodox Christianity)
ئایینی یەھوودییەت
(Djudios Turkos · Sabbataists · Karaites)
Irreligion
(Agnosticism · بێخوایی)
بودیزم, Animism, Tengrism, Shamanism, Mani

تورکەکان لە جیھاندا

تورک یان خەڵکی تورک بە کۆمەڵێک لە گرووپە ڕەگەزیەکان دەوترێت کە لە باکوور، خۆرھەڵات، خۆراوا و ناوەندی ئاسیا دا دەژین. زۆربەی تورکەکان بە یەکێک لە زمانە تورکیەکان قسە دەکەن.

  1. ^ Brigitte Moser, Michael Wilhelm Weithmann, Landeskunde Türkei: Geschichte, Gesellschaft und Kultur, Buske Publishing, 2008, p. 173
  2. ^ Deutsches Orient-Institut, Orient, Vol. 41, Alfred Röper Publushing, 2000, p. 611
  3. ^ "Turkey". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ٢١ کانوونی یەکەم ٢٠١٤ ھێنراوە.  "Population: 81,619,392 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Turkish 70–75%, Kurdish 18%, other minorities 7–12% (2008 est.)" 70% of 81.6m = 57.1m, 75% of 81.6m = 61.2m
  4. ^ "Uzbekistan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ٢١ کانوونی یەکەم ٢٠١٤ ھێنراوە.  "Population: 28,929,716 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Uzbek 80%, Russian 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, Tatar 1.5%, other 2.5% (1996 est.)" Assuming Uzbek, Kazakh, Karakalpak and Tartar are included as Turks, 80% + 3% + 2.5% + 1.5% = 87%. 87% of 28.9m = 25.2m
  5. ^ "Azerbaijani (people)". Encyclopædia Britannica. لە ڕێکەوتی ٢٤ کانوونی دووەم ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  6. ^ "Kazakhstan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ٢١ کانوونی یەکەم ٢٠١٤ ھێنراوە.  "Population: 17,948,816 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Kazakh (Qazaq) 63.1%, Russian 23.7%, Uzbek 2.9%, Ukrainian 2.1%, Uighur 1.4%, Tatar 1.3%, German 1.1%, other 4.4% (2009 est.)" Assuming Kazakh, Uzbek, Uighur and Tatar are included as Turks, 63.1% + 2.9% + 1.4% + 1.3% = 68.7%. 68.7% of 17.9m = 12.3m
  7. ^ ru:Этно-языковой состав населения России
  8. ^ "China". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  9. ^ "Azerbaijan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ٣٠ تەممووز ٢٠١٦ ھێنراوە.  "Population: 9,780,780 (July 2015 est.)"
  10. ^ "Turkmenistan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  11. ^ "Kyrgyzstan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  12. ^ "Afghanistan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  13. ^ "Iraq". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  14. ^ "Tajikistan". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  15. ^ "Obama, recognize us". St. Louis American. لە ڕێکەوتی ١٨ ئازار ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  16. ^ Nahost-Informationsdienst (ISSN 0949-1856): Presseausschnitte zu Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Nordafrika und dem Nahen und Mittleren Osten. Autors: Deutsches Orient–Institut; Deutsches Übersee–Institut. Hamburg: Deutsches Orient–Institut, 1996, seite 33.
  17. ^ "All-Ukrainian population census 2001 - General results of the census - National composition of population". State Statistics Committee of Ukraine. 2003. لە ڕێکەوتی ٠٢ ئەیلوول ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  18. ^ TRNC SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3
  19. ^ "Georgia". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  20. ^ "Mongolia". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  21. ^ Al-Akhbar. "Lebanese Turks Seek Political and Social Recognition". لە ڕێکەوتی ٠٢ ئازار ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  22. ^ "Tension adds to existing wounds in Lebanon". Today's Zaman. لە ڕەسەنەوە ئرشیڤ کراوە لە 11 January 2012. لە ڕێکەوتی ٠٦ نیسان ٢٠١١ ھێنراوە. 
  23. ^ Ahmed، Yusra (2015)، Syrian Turkmen refugees face double suffering in Lebanon، Zaman Al Wasl، لە ڕێکەوتی ١١ تشرینی یەکەم ٢٠١٦ ھێنراوە 
  24. ^ Syrian Observer (2015). "Syria's Turkmen Refugees Face Cruel Reality in Lebanon". لە ڕێکەوتی ١٠ تشرینی یەکەم ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  25. ^ "Moldova". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  26. ^ "Macedonia". The World Factbook. لە ڕێکەوتی ١٣ ئایار ٢٠١٤ ھێنراوە.