ھێرشی تورکیا بۆ سەر ڕۆژاوا (۲۰۱۹)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ھێرشەکانی ٢٠١٩ی ڕۆژاوا کە لە کەناڵەکانی دەوڵەتی تورکیادا بە ئۆپەراسیۆنی کانیی ئاشتی (بە تورکی: Baris Pinari Harekati) ناو دەبرێت، ئۆپەراسیۆن و داگیرکارییەکی سەربازی[١] حکومەتی تورکیایە کەوا لەلایەن سوپای تورکیا و سوپای ئازادی سووریای پشتگیریکراوی تورکیا لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژئاوای سووریا—ناسراوە بە ڕۆژئاڤا—ناوچەی ئۆتۆنۆمی ھێزی دیموکراتی سووریان.

لە ٦ تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا، ئیدارەی سەرۆک دۆناڵد ترامپ فەرمانی کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکایان لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوای سووریا دەرکرد، کە تێیدا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پشتگیری کوردیان تێدا دەکرد.[٢] ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکەی تورکیا لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا کاتێ ھێزە ئاسمانییەکانی تورکیا بۆردوومانی ناوچە سنوورییەکانیان کرد دەستی پێکرد.[٣]

بە گوتەی سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەییب ئەردۆغان «ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکە بریتییە لە تێکشکاندنی ھێزی دیموکراتی سووریا» کەوا لەلایەن حکومەتی تورکیاوە بە تیرۆرست لە قەڵەم دەدرێن بەھۆی پەیوەندیان بە ھێزەکانی پارتی کرێکاراکنی کوردستانوە، بەڵام لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکان و ھاوپەیمانان بە دۆست لە قەڵەم دەدرێن بەھۆی شەڕەکانیان دژی داعش. جگە لەوە ھێزی دیموکراتی سووریا، کە ھێزێکی ھاوپەیمانی نێوان کورد، عەرەب و ئاشوورییە ناوچەیەکیان بە ڕووبەری ٣٠ کم دروستکردووە کە تێیدا نزیکەی ٣٫٦ میلیۆن پەنابەری سووریا لەخۆدەگرێت.[٤]

ئۆپەراسیۆنەکەی تورکیا بەتوندی لەلایەن ھەریەک لە یەکێتیی ئەورووپا، لووتکەی عەرەبی، ئێران، ئیسرائیل، ئوسترالیا و شانشینی یەکگرتووەوە ئیدانە کرا، کەوا وەک ھێرشێک بۆ سەر ناوچەیەکی سەربەخۆی عەرەبی لێکدرایەوە کە ئامانج لێی زیان گەیاندنە بە دانیشتووانی ناوچەکە.[٥]

باکگڕاوەند[دەستکاری]

دەستپێک[دەستکاری]

ئۆپەراسیۆنەکە[دەستکاری]

٩ی تشرینی یەکەم[دەستکاری]

١٠ی تشرینی یەکەم[دەستکاری]

کاردانەوەکان[دەستکاری]

دوابەدوای بڕیارەکەی ترامپ، ڕاستەوخۆ میدیاکانی ئەمریکا بابەتەکەیان بەگەرموگوڕی ڕووماڵکرد و چەندین لێکدانەوەی جیاوازی لێکەوتەوە. خودی ترامپ لەڕێگەی زنجیرە تویتێکدا قسەی کرد، کە لەنێویاندا نووسیبووی «کوردەکان ھاوکاری ئێمەیان نەکردبوو لە جەنگی نۆرماندی و جەنگی جیھانیی دووەم، ئێستا کاتی ئەوە ھاتووە بۆ خاکەکەیان بجەنگن». لە تویتێکی تردا ھەڕەشەی سزادانی تورکیای کرد لەڕووی ئابوورییەوە. لە نوێترین تویتیدا، ترامپ دەڵێت: «ئێمە یەکێک لەو سێ بژاردەمان لەبەردەستە، یان ناردنی ھەزاران سەرباز و بردنەوەی سەربازییانە، گورزی دارایی و سەپاندنی سزا، یان نێوەندگیریکردن لە نێوان کورد و تورکیا بۆ گەیشتنە ڕێککەوتن»[٦]

سەرۆکی پێشووی ھەرێمی کوردستان، مەسعود بارزانی لە تویتێکدا نووسی «بەڕێز ترامپ، کوردەکان ھەمیشە بەدوای مافە ڕەواکانی خۆیانەوە بوونە. ھێزەکانی پێشمەرگە لە شەڕی دژی داعش پێشەنگ بوون لەپاڵ ھاوپەیمانی دژی تیرۆر. خوێنی کوردەکان زۆر لە چەک و پارە بەھادارترە». لەپاڵ ئەمەشدا، سەرۆکی ھەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی ڕای گەیاند، کە ھەموو ھەوڵێک دەدەن بۆ وەستاندنی شەڕ لە ڕۆژئاوای کوردستاندا.[٧][٨]

جێگری پێشووی سەرۆکی ئەمریکا جۆ بایدن لە تویتێکدا ڕای گەیاند «ترامپ خیانەتی لە کوردەکان کرد کەوا لەپاڵ ئێمە دژی داعش شەڕیان کرد».

لە سوید، ئان لیندی، وەزیری دەرەوەی سوید ڕای گەیاند، «سبەی داواکاری قەدەغەکردنی فرۆشتنی چەک بە تورکیا دەگەیەنمە پەرلەمانی وڵاتەکەم و داواش لە یەکێتیی ئەورووپا دەکەم، کە سزای بەسەر تورکیادا بسەپێنێت، لە پێشەوەی ھەموو سزاکانیش قەدەغەی فرۆشتنی چەک بە تورکیا».[٩]

لە باشووری کوردستانیشدا، لە ھەردوو شاری ھەولێر و سلێمانی خۆپیشاندانێکی بەرفراوان دژی سەرپێچییەکانی تورکیا لە سووریادا کرا، کە تێیدا لە شاری ھەولێر لەبەردەم بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکانی خۆپیشاندنەکە بەڕێوەچوو.[١٠]

کاردانەوەکانی سووریا

  • حکومەتی سووریا – حکومەتی سووریا ھێرشەکەی بە بێڕێزییەکی گەورەی تورکیا لە قەڵەمدا.[١١]
  • ھێزە دیموکراتەکانی سووریا – زمانحاڵێکی ھێزەکە لەڕێگەی کەناڵی ئەل جەزیرەوە ڕای گەیاند کە ھەڕەشەکانی تورکیا بۆ سەر ناوچەکە شتێکی نوێ نین و ئەوان ئامادەی بەرپەرچدانەوەی ھەموو ھێرشەکانن[١٢]

کاردانەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان

کاردانەوەی ھونەرمەندەکان[دەستکاری]

کەیھان کەڵھوڕ ھونەرمەندی کورد کۆنسێرتەکەی تورکیای کەنسڵ کردەوە بۆ ھاوخەمی لەگەڵ ڕۆژاوادا. لە کاتێکدا کە لە ڕۆیاڵ ئالبێرت ھاڵی لەندەندا مۆسیقای دەژەند، کۆنسێرتەکەی بە لایلایەیەکی کوردی تەواو کرد و وتی کە ئێمەی کورد بە کاتێکی سەختدا تێپەڕ دەبین.[١٣]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Invasion of northeast Syria carries gain and risk for Turkey". AP NEWS. 2019-10-09. لە ڕێکەوتی 2019-10-10 ھێنراوە. 
  2. ^ "Trump makes way for Turkey operation against Kurds in Syria". BBC News. 7 October 2019. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  3. ^ Bethan McKernan (9 October 2019). "Turkey launches military operation in northern Syria". The Guardian. 
  4. ^ "Turkey begins ground offensive in northeastern Syria". Al Jazeera. 10 October 2019. 
  5. ^ "World reacts to Turkey's military operation in northeast Syria". Al Jazeera. 
  6. ^ "ترامپ سێ بژاردە دەخاتەڕوو". 10 October 2019 – بە K24. 
  7. ^ "تویتەر". Twitter. 9 October 2019. 
  8. ^ "نێچیرڤان بارزانی: ئاڵۆزبوونی دۆخەکە دەرەنجامی چاوەڕواننەکراو و مەترسیداری بۆ ناوچەکە و جیھان لێ دەکەوێتەوە". 10 October 2019. 
  9. ^ "سوید وھک یھکھم وڵات ھھوڵی سزادانی تورکیا دھدات". K24. 2019-10-09. لە ڕێکەوتی 2019-10-10 ھێنراوە. 
  10. ^ "لە ھەولێر و سلێمانی دژی ھێرشەکانی تورکیا خۆپیشاندانە". 10 October 2019 – بە K24. 
  11. ^ Desk، News (2019-10-09). "Syrian gov't slams new Turkish operation in Syria". AMN - Al-Masdar News | المصدر نیوز (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕێکەوتی 2019-10-09 ھێنراوە. 
  12. ^ "Turkey: Preparations 'complete' for Syria military action". www.aljazeera.com. 
  13. ^ "تابناک: لغو کنسرت کیهان کلهر در اعتراض به حمله ترکیە". [بەستەری مردوو]

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]