واتای ناوی وڵاتان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

ھەریەک لە ناوی کیشوەر و وڵاتان و شارە جیاوازەکانی جیھان، واتا و ھۆکارێکی تایبەتی ناونانەکەی ھەیە، کە لەناویانداو بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان شیکار و واتای سەرنجڕاکێشی لەخۆگرتوە. کیشوەرەکان

  1. ئاسیا: لە زمانی سنسکریتی بە واتای خۆر دێت یاخود ئەو وڵاتەی خۆری تێدا ھەڵدێت.
  2. ئەفەریقا: بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان پادشایەک حوکمی زۆربەی ناوچەکانی ئەفەریقای کردوە و ناوی (ئەفریقش بن سەیفی) بوە.
  3. ئوسترالیا: لە زمانی بۆلینیزیە بە واتای وڵاتی باشور دێت.
  4. ئەوروپا: لەبارەی ناوەکەیەوە چەند سەرچاوەیەک ھەیە، بەڵام نزیکترینیان باس لەوە دەکات کە ئەمە ناوی کچی یەکێک لە پادشاکانی فینیقینە بەناوی پادشا ئاجینۆر و لەلایەن شازادەیەکی یۆنانەوە رفێندراوە.
  5. ئەمەریکای باکور و باشور: ئەو دو کیشوەرە بەناوی دەریاوانێکی ئیتاڵییەوە ناونراوە کە دوای کریستۆفەر کۆڵۆمبۆس توانی زۆربەی ناوچەکانی ئەو دو کیشوەرە بدۆزێتەوە و ناوی (ئەمەریکۆ فینسۆبیچی) بوە.

ژمارەیەک شار و وڵات

  1. ژاپۆن: بەمانای خۆر دێت.
  2. فۆرمۆزا یاخود تایوان: وشەیەکی پورتوگالییەو بەواتای دورگەی جوان دێت.
  3. فلیپین: بەناوی پادشای دوەمی ئیسپانیا (فلیپی دووەم) ناونراوە.
  4. ئیندۆنیسیا: بەمانای دورگەی ھیندی دێت.
  5. سەنگافورە: بەواتای شاری رەش دێت.
  6. سریلانکا: بەواتای دورگەی تیشکدراو دێت.
  7. پاکستان: لە زمانی ئۆردۆدا بە واتای زەوی پاک دێت.
  8. ئەفغانستان و تورکمانستان و ئۆزباکستان و زۆربەی ئەو وڵاتانەی ناوەکانیان بە (ستان) کۆتایی دێت، لە وشەیەکی فارسییەوە سەرچاوەی گرتوە و بەواتای وڵات یاخود ناوی گەلەکەی دێت، بۆ نمونە ئەفغانستان بەواتای وڵاتی ئەفغانییەکان دێت.
  9. عەشق ئاباد: پایتەختی تورکمانستانە و بەواتای وڵاتی عەشق دێت.
  10. تورکیا: بەواتای ھۆزی تورک دێت.
  11. ئەستەنبول: بەواتای ئیسلام بول دێت یاخود وڵاتی ئیسلام و لەلایەن محەمەد فاتیحی سەرکردەی عوسمانییەکانەوە ناونراوە، پێشتریش ناوی قوستنەتنیە بوە کە لەلایەن ئیمپراتۆریەتی رۆمانییەکانەوە ناونراوە.
  12. ئەنادۆڵ: وشەیەکی یۆنانییە و بەواتای ئەو وڵاتە دێت کە خۆری تێدا ھەڵدێت.
  13. سوریا: وشەیەکی یۆنانیە و بەواتای خۆر دێت.
  14. حەلەب: بەواتای زەوی پەنیر دێت.
  15. لوبنان: بەواتای شاخی سپی دێت.
  16. غەزە: وشەیەکی فینیقیە و بەواتای ھێز دێت.
  17. ئەریحا: بەواتای زەوی مانگ دێت.
  18. کوەیت: بەواتای کۆشک دێت.
  19. یەمەن: بە واتای راست یاخود باشور دێت.
  20. مۆنتینیگرۆ: بەوڵاتی شاخی رەش دێت.
  21. قوبروس: بەمانای زەوی مس دێت.
  22. بۆسنە: بەواتای روبار دێت.
  23. لیبیا: بەواتای زەوی ئەسمەرەکان دێت.
  24. پاریس: بەواتای وشەی روناکی دێت.
  25. ئیسپانیا: بەواتای پێستی کەروێشک دێت.
  26. لەندەن: بەواتای تەم دێت.
  27. ھۆڵەندا: بەواتای زەوی نزم دێت.
  28. کۆبن ھاگن: بەواتای بەندەری بازرگانی دێت.
  29. فللەندا: بەواتای زەوی خێر دێت.
  30. نەرویژ: بەواتای زەوی باکور دێت.
  31. ئایسلەندا: بەواتای زەوی بەستەڵەکی دێت.
  32. گریلاند: بەواتای زەوی سەوز دێت.
  33. نیویۆرک: ناوە کۆنەکەی ھۆڵەندا یان ئەمستەردامە، ئەوەش بەھۆی ئەوەی ھۆڵەندییەکان لەسەرەتدا دۆزیانەوە و دواتریش بەریتانییەکان داگیریان کرد و بەناوی شاری یۆرکی بەریتانیاوە ناونراوە.
  34. مانھاتن: کە بەگەورەترین ناوچەی نیویۆرک دادەنرێت، بەواتای کۆتایی جیھان دادەنرێت.
  35. واشنتۆن: بەناوی جۆرج واشنتۆن سەرکردەی جەنگی سەربەخۆیی ئەمەریکا لە دژی بەریتانییەکان ناونراوە.
  36. فیلادیڤیا: وشەیەکی یۆنانیە و بەواتای خۆشەویستی برایانە دێت.
  37. لۆس ئانجلۆس: بەواتا
  38. ھندۆراس: بەواتای وڵاتی قوڵایی دێت.
  39. کۆڵۆمبیا: بەناوی کریستۆفەر کۆلۆمبۆسەوە ناونراوە.
  40. ئیکوادۆر: بەواتای ھێڵی ناوەڕاست دێت.
  41. فەنزەوێلا: بەواتای چەکی بچوک دێت.
  42. بەرازیل: وشەیەکی پورتوگالییە و بەواتای داری (براسیل) دێت.
  43. ئەمازۆن: لە زمانی گەلی مایادا بە واتای تێکشکێنەری بەلەم دێت.
  44. کۆستەریکا: بەواتای کەناری دەوڵەمەند دێت.
  45. جامایکا: بەواتای خاکی دارستان و ئاو دێت.
  46. ھایتی: بەواتای بەندەری جوان دێت.
  47. گواتیمالا: خاکی ئەو باڵندانەی کە مار دەخۆن.
  48. چیلی: بەواتای خاکی سپی دێت.
  49. ئەرژەنتین: بەواتای خاکی زیو دێت.
  50. ئسیوبیا: بە واتای روخساری سوتاو دێت.
  51. مالی: بەواتای ئەو شوێنە دێت کە پادشای تێدا دەژی.
  52. زەریای ناوەڕاست: بەھۆی ھێمنی ئاوەکەیەوە لەلایەن بەریتانییەکانەوە ناونراوە.
  53. دەریای رەش: بەھۆی تاریکی و قوڵی ئاوەکەوە ناونراوە.
  54. دەریای سور: بەھۆی ئەوەی کەنارەکانی رەنگی سورە ناونراوە.
  55. دەریای سپی ناوەراست: بەھۆی ئەوەی دەکەوێتە ناوەڕاستی کیشوەرەکانی جیھانەوە و زۆرینەی ئەو دانیشتوانانەی لە دەوروبەری ئەو دەریایە دەژین رەنگی پێستیان سپییە.
  56. سعودییە: بەناوی بنەماڵەی فەرمانڕەوای ئەو وڵاتەوە ناونراوە کە بنەماڵەی (ئالسعودە).
  57. ئینگلتەرا:
  58. ئەڵمانیا: بەواتای وڵاتی پیاوەکان دێت.
  59. ھندستان: بەپێی ھەندێک لە سەرچاوە مێژوییەکان بە واتای (بەھارات) دێت.
  60. عێراق: بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان بەھۆی نزیکییەوە لە دەریا بەو ناوەوە ناونراوە.
  61. ئێران: بەواتای خاکی ئارییەکان دێت.
  62. چین: لە زمانی ماندارییەکاندا بەواتای ئاسمان دێت.
  63. مەنگۆلیا: بەمانای ٥ گیاندارەکە دێت
  64. مەقدۆنیا: بەواتای وڵاتی بەرز دێت.