واتای ناوی وڵاتان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

هەریەک لە ناوی کیشوەر و وڵاتان و شارە جیاوازەکانی جیهان، واتا و هۆکارێکی تایبەتی ناونانەکەی هەیە، کە لەناویانداو بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان شیکار و واتای سەرنجڕاکێشی لەخۆگرتوە. کیشوەرەکان

1. ئاسیا: لە زمانی سنسکریتی بە واتای خۆر دێت یاخود ئەو وڵاتەی خۆری تێدا هەڵدێت.

2. ئەفەریقا: بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان پادشایەک حوکمی زۆربەی ناوچەکانی ئەفەریقای کردوە و ناوی (ئەفریقش بن سەیفی) بوە.

3. ئوسترالیا: لە زمانی بۆلینیزیە بە واتای وڵاتی باشور دێت.

4. ئەوروپا: لەبارەی ناوەکەیەوە چەند سەرچاوەیەک هەیە، بەڵام نزیکترینیان باس لەوە دەکات کە ئەمە ناوی کچی یەکێک لە پادشاکانی فینیقینە بەناوی پادشا ئاجینۆر و لەلایەن شازادەیەکی یۆنانەوە رفێندراوە.

5. ئەمەریکای باکور و باشور: ئەو دو کیشوەرە بەناوی دەریاوانێکی ئیتاڵییەوە ناونراوە کە دوای کریستۆفەر کۆڵۆمبۆس توانی زۆربەی ناوچەکانی ئەو دو کیشوەرە بدۆزێتەوە و ناوی (ئەمەریکۆ فینسۆبیچی) بوە.

ژمارەیەک شار و وڵات

6. ژاپۆن: بەمانای خۆر دێت.

7. فۆرمۆزا یاخود تایوان: وشەیەکی پورتوگالییەو بەواتای دورگەی جوان دێت.

8. فلیپین: بەناوی پادشای دوەمی ئیسپانیا (فلیپی دوەم) ناونراوە.

9. ئیندۆنیسیا: بەمانای دورگەی هیندی دێت.

10. سەنگافورە: بەواتای شاری رەش دێت.

11. سریلانکا: بەواتای دورگەی تیشکدراو دێت.

12. پاکستان: لە زمانی ئۆردۆدا بە واتای زەوی پاک دێت.

13. ئەفغانستان و تورکمانستان و ئۆزباکستان و زۆربەی ئەو وڵاتانەی ناوەکانیان بە (ستان) کۆتایی دێت، لە وشەیەکی فارسییەوە سەرچاوەی گرتوە و بەواتای وڵات یاخود ناوی گەلەکەی دێت، بۆ نمونە ئەفغانستان بەواتای وڵاتی ئەفغانییەکان دێت.

14. عەشق ئاباد: پایتەختی تورکمانستانە و بەواتای وڵاتی عەشق دێت.

15. تورکیا: بەواتای هۆزی تورک دێت.

16. ئەستەنبول: بەواتای ئیسلام بول دێت یاخود وڵاتی ئیسلام و لەلایەن محەمەد فاتیحی سەرکردەی عوسمانییەکانەوە ناونراوە، پێشتریش ناوی قوستنەتنیە بوە کە لەلایەن ئیمپراتۆریەتی رۆمانییەکانەوە ناونراوە.

17. ئەنادۆڵ: وشەیەکی یۆنانییە و بەواتای ئەو وڵاتە دێت کە خۆری تێدا هەڵدێت.

18. سوریا: وشەیەکی یۆنانیە و بەواتای خۆر دێت.

19. حەلەب: بەواتای زەوی پەنیر دێت.

20. لوبنان: بەواتای شاخی سپی دێت.

21. غەزە: وشەیەکی فینیقیە و بەواتای هێز دێت.

22. ئەریحا: بەواتای زەوی مانگ دێت.

23. کوەیت: بەواتای کۆشک دێت.

24. یەمەن: بە واتای راست یاخود باشور دێت.

25. مۆنتینیگرۆ: بەوڵاتی شاخی رەش دێت.

26. قوبروس: بەمانای زەوی مس دێت.

27. بۆسنە: بەواتای روبار دێت.

28. لیبیا: بەواتای زەوی ئەسمەرەکان دێت.

29. پاریس: بەواتای وشەی روناکی دێت.

30. ئیسپانیا: بەواتای پێستی کەروێشک دێت.

31. لەندەن: بەواتای تەم دێت.

32. هۆڵەندا: بەواتای زەوی نزم دێت.

33. کۆبن هاگن: بەواتای بەندەری بازرگانی دێت.

34. فللەندا: بەواتای زەوی خێر دێت.

35. نەرویژ: بەواتای زەوی باکور دێت.

36. ئایسلەندا: بەواتای زەوی بەستەڵەکی دێت.

37. گریلاند: بەواتای زەوی سەوز دێت.

38. نیویۆرک: ناوە کۆنەکەی هۆڵەندا یان ئەمستەردامە، ئەوەش بەهۆی ئەوەی هۆڵەندییەکان لەسەرەتدا دۆزیانەوە و دواتریش بەریتانییەکان داگیریان کرد و بەناوی شاری یۆرکی بەریتانیاوە ناونراوە.

39. مانهاتن: کە بەگەورەترین ناوچەی نیویۆرک دادەنرێت، بەواتای کۆتایی جیهان دادەنرێت.

40. واشنتۆن: بەناوی جۆرج واشنتۆن سەرکردەی جەنگی سەربەخۆیی ئەمەریکا لە دژی بەریتانییەکان ناونراوە.

41. فیلادیڤیا: وشەیەکی یۆنانیە و بەواتای خۆشەویستی برایانە دێت.

42. لۆس ئانجلۆس: بەواتا

43. هندۆراس: بەواتای وڵاتی قوڵایی دێت.

44. کۆڵۆمبیا: بەناوی کریستۆفەر کۆلۆمبۆسەوە ناونراوە.

45. ئیکوادۆر: بەواتای هێڵی ناوەڕاست دێت.

46. فەنزەوێلا: بەواتای چەکی بچوک دێت.

47. بەرازیل: وشەیەکی پورتوگالییە و بەواتای داری (براسیل) دێت.

48. ئەمازۆن: لە زمانی گەلی مایادا بە واتای تێکشکێنەری بەلەم دێت.

49. کۆستەریکا: بەواتای کەناری دەوڵەمەند دێت.

50. جامایکا: بەواتای خاکی دارستان و ئاو دێت.

51. هایتی: بەواتای بەندەری جوان دێت.

52. گواتیمالا: خاکی ئەو باڵندانەی کە مار دەخۆن.

53. چیلی: بەواتای خاکی سپی دێت.

54. ئەرژەنتین: بەواتای خاکی زیو دێت.

55. ئسیوبیا: بە واتای روخساری سوتاو دێت.

56. مالی: بەواتای ئەو شوێنە دێت کە پادشای تێدا دەژی.

57. زەریای ناوەڕاست: بەهۆی هێمنی ئاوەکەیەوە لەلایەن بەریتانییەکانەوە ناونراوە.

58. دەریای رەش: بەهۆی تاریکی و قوڵی ئاوەکەوە ناونراوە.

59. دەریای سور: بەهۆی ئەوەی کەنارەکانی رەنگی سورە ناونراوە.

60. دەریای سپی ناوەراست: بەهۆی ئەوەی دەکەوێتە ناوەڕاستی کیشوەرەکانی جیهانەوە و زۆرینەی ئەو دانیشتوانانەی لە دەوروبەری ئەو دەریایە دەژین رەنگی پێستیان سپییە.

61. سعودییە: بەناوی بنەماڵەی فەرمانڕەوای ئەو وڵاتەوە ناونراوە کە بنەماڵەی (ئالسعودە).

62. ئینگلتەرا: 63. ئەڵمانیا: بەواتای وڵاتی پیاوەکان دێت.

64. هندستان: بەپێی هەندێک لە سەرچاوە مێژوییەکان بەواتای (بەهارات) دێت.

65. عێراق: بەپێی گێڕانەوە مێژوییەکان بەهۆی نزیکییەوە لە دەریا بەو ناوەوە ناونراوە.

66. ئێران: بەواتای خاکی ئارییەکان دێت.

68. چین: لە زمانی ماندارییەکاندا بەواتای ئاسمان دێت.

69. مەنگۆلیا: بەمانای 5 گیاندارەکە دێت

70. مەقدۆنیا: بەواتای وڵاتی بەرز دێت.