لیمۆ: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

Jump to navigation Jump to search
خاوێنکردنەوە
No edit summary
(خاوێنکردنەوە)
[[پەڕگە:Lemon.jpg|چەپ|220px|وێنۆک|وێنەی لیمۆ]]
{{خاوێنکردن}}
[[لیمۆ]] شوێنی سەرەکیسەرەکیی باکووری [[هیندستانھیندستان]]ە لە [[ئاسیا]]. لە سەدەی ١١ی ی زاینیدازایینیدا گەیشتۆتە باشووری [[ئیتاڵیائیتالیا]] لە [[ئەوروپائەورووپا]].
[[پەڕگە:Lemon.jpg|چەپ|220px|وێنۆک|وێنەی لیمۆ]]
[[لیمۆ]] شوێنی سەرەکی باکووری [[هیندستان]]ە لە [[ئاسیا]]. لە سەدەی ١ ی زاینیدا گەیشتۆتە باشووری [[ئیتاڵیا]] لە [[ئەوروپا]].
 
== مێژووی لیمۆ ==
لیمۆ یەكێكیەکێک لە میوە ئاودارەكانەئاودارەکانە، ، كەکە لە بنەماڵی رووەكیڕوەکی جۆریجۆرییە ( Citrus )ـە ,، سەرچاوەی پەیدا بوونیپەیابوونی ئەم میوەیە بەتەواوەتی روونڕوون و ئاشكرائاشکرا نیە ،نییە، لەبەر ئەوەش زانایان رایڕای جیاوازیان هەیەھەیە لەسەر نیشتیمانی دایكدایک بۆ لیمۆ ،لیمۆ، هەندێكھەندێک دەڵین وڵاتی هیندەھیندە یان [[چین]] و هەندێكیھەندێکی تریش پێیان وایە لە باشورباشوور و باشوریباشووری رۆژئاوایڕۆژئاوای كیشوەریکیشوەری ئاسیا بۆ یەكەمیەکەم جار بڵاو بووتەوەوبووتەوە و دوای ئەوە بەرەو رۆژهەڵاتی[[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستناوین]] و [[ئافریقا]] بڵاو بووتەوە لە نزیكەینزیکەی ساڵی 700٧٠٠ی ی زاینی ،زایینی، دوای ئەوە بڵاو بوویەوە بەرەو ئەوروپائەورووپا و دوایشدواییش لە دوای ساڵانی 1493ز[[١٤٩٣]]ز كەکە كریستوف[[کریستۆف كولومبوکۆلۆمبۆ]] ئامریكای[[ئامریکا]]ی دۆزیەوەدۆزییەوە لیمۆ گەیشتە ئامریكاوئامریکا و لەوێش تۆی لیمویان چاند و بەكارهێنرابەکارھێنرا وەكووەکوو رووەكیڕوەکی جوانكاریجوانکاری و بۆ كاریکاری پزیشكیشپزیشکیش سوودی لێ وەردەگیرا.
 
== [[ڤیتامین]] و كانزاكانی[[کانزا]]کانی ناو لیمۆ لە هەرھەر ١٠٠ 100 گرامێكگرەمدا ==
*[[ڤیتامین B1]]: B1 ......... 0.04٠/٠٤ ملگم
*[[ڤیتامین C]]: C............ 50٥٠ ملگم
*كالسیوم[[کالسیۆم]]: ............. 40٤٠ ملگم
*[[فسفۆرات]]: ...........٢٢ 22ملگمملگم
*[[کاربۆھایدرەیت]] :٨/٧ گرەم
*كاربۆهایدراد ......... 8.7 گرام
*[[پڕۆتین]]: ............٩ 9گرامگرەم
*[[وزە]]: ٣٢ کیلوکالێری
*ووزە ............ 32 كیلو كالێری
 
== سوودەكانیسوودەکانی لیمۆ ==
* سوودی بۆ [[گەدە ]]: ئاوی لیمۆ بەتایبەت ئەگەر لەگەڵ ئاوی گەرم تێكەڵتێکەڵ بكرێتبکرێت كێشەیکێشەی دڵە سۆزەدڵەسۆزە ( Heartburn ) كەمکەم دەكاتەوەدەکاتەوە و ئارامی دەبەخشێت بە گەدە. و هەروەهاھەروەھا یارمەتی هەرسكردنیھەرسکردنی خواردن دەدات .
* لیمۆ [[پێست]] جوانتر و گەنجتر دەكاتدەکات بەهۆیبەھۆی رێژەیەكیرێژەیەکی بەر چاو لە ڤیتامین C كەکە دژە ئوكسانەئوکسانە و خواردنی روژانەڕوژانە گلاسێكلێوانێک لە ئاوی لیمۆ رێگری دەكاتدەکات لە زوو دروست بوونیدروستبوونی لوچ لە سەرچاوی مرۆڤ .
* ئاوی لیمۆ بۆ [[دەم]] و [[ددان]] باشە و ژانی ددان و پودیپودوی كەمکەم دەكاتەوەدەکاتەوە و هەروەهاھەروەھا وەكووەکو پاككەرەوەپاککەرەوە وایە بۆ دەم و ددان .
* لیمۆ یارمەتی دەرە بۆ چاكبونەوەیچاکبوونەوەی هەوكردنیھەوکردنی گەرو ( tonsillitis ) ئەمەش بە تێوەردانی ئاو لەدەم ( خڕ خڕەخڕخڕە) ، و باشتر وایە نیونێو لەت لیمۆ لەگەڵ نیو گلاسلێوان ئاوبێت .
* بۆ كەمکەم كردنەوەیکردنەوەی كیشکێش زۆر باشە زۆربەی سەرچاوەكانسەرچاوەکان ئاماژە بەمە دەكەندەکەن كەکە تێكەڵكردنیتێکەڵکردنی ئاوی لیمۆ لەگەڵ ئاوی شلەتێن و خواردنەوەی روژانە گلاسێكلێوانێک لەم شەربەتە دەبێتە هۆیھۆی كەمکەم كردنەوەیکردنەوەی كێشکێش لە دوای ماوەیەكماوەیەک لە بەكارهێنانی بەکارھێنانی.
* خواردنی لیمۆ پەستانی خوین نزم دەكاتەوەدەکاتەوە (High blood pressure) و بۆ ئەم كەسانەیکەسانەی كێشەیکێشەی پەستان بەرزی خوینیانخوێنیان هەیەھەیە زۆرباشە بەڵام بە رێژەیەكیڕێژەیەکی گونجاو .
* لیمۆ بۆكەمبۆ كردنەوەیکەمکردنەوەی كێشەكانیکێشەکانی تەنگە نەفەستەنگەنەفەس ( Asthma ) باشە و هەناسەدانھەناسەدان فراوانتر دەكاتدەکات.
* بۆ رۆماتیزم[[باداری]] ( Rheumatism ) باشەوباشە و هەروەهاھەروەھا یارمەتی چاكبونەوەیچاکبوونەوەی هەوكردنیھەوکردنی جومگەكانجومگەکان (arthritis ) دەدات .
* خواردنی لیمۆ بۆ ئەوكەسانەیئەو کەسانەی سەرئێشە یان هەڵامەتیان[[ھەڵامەت]]یان هەیە ،ھەیە تا رادەیەكڕادەیەک ئارامیان دەكات دەکاتەوە.
* رێژەیڕێژەی تووشبوون بە نەخۆشی ( Atherosclerosis ) رەقبونیڕەقبوونی دەمارەكانیدەمارەکانی دڵ كەم دەكاتەوەکەم دەکاتەوە.
 
== چۆنیەتی خواردنی لیمۆ بۆ ئەوەی زیاترین سوودی لێ ببینن ==
باشتر وایە كەکە نیو لەتنیولەت لیمۆ بكەیتەبکەیتە ناو گلاسێكلێوانێک [[ئاو]]یئاوی شیرتێنشلەتین و رۆژانەڕۆژانە گلاسێكلێوانێک لەم شەربەتە بخۆیت ، وبخورێتەوە، بۆ ئەو كەسانەیکەسانەی كەکە كێشیانکێشیان زۆرە و قەڵەون وا باشە رۆژانەڕۆژانە دوو گلاسلێوان لەم شەربەتە بخون بخۆنەوە. لەگەڵ ئەوەش نالێین لیمۆ وەكووەکو میوە نەخورێت ،نەخورێت، بەڵام زۆرینەی سەرچاوەكانسەرچاوەکان ئەم رێگایەیڕێگایەی كەباسمانکە كردباس کرا بە باشتر دەزانن بۆ زیاتر سوود وەرگرتن .
 
== سەرچاوەکان ==
*http://www.xazir.net
{{خۆراکەکان}}
 
[[پۆل:خواردن و خواردنەوەکان]]
 

مێنۆی ڕێدۆزی