ئەحمەدی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Disambig RTL.svg  ئەم وتارە سەبارەت بە کۆمەڵەی ئەحمەدی نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە ئەحمەدی (ڕوونکردنەوە).

کۆمەڵەی ئەحمەدی، بە ھیندی: أحمدیہ، تائیفەیەکی ئیسلامیین دروستبوو لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەی زایینی لە نیمچەقاڕەی ھیندی، دامەزرێنەرەکەی میرزا غوڵام ئەحمەد قائدیانییە، بە ناوی گوندی قادیانەوە لە ھەرێمی بنجاب لە ھیندستان ناونراوە، بناغەی کۆمەڵەکەی دانا ساڵی ١٨٨٩ز، کاتێک ڕایگەیاند ئەو مەھدی چاوەڕوانکراوە و نوێکەرەوەی سەردەمەکەیەتی، ئەحمەدییەکان لە ھەموو ئەو وڵاتانەدا دەژیین کە کۆچکردووی نیمچەقاڕەی ھیندی لێبێت.

لە دوای وەفاتی دامەزرێنەرەکەیان، کۆمەڵەکە بوو بە دوو لقەوە؛ بزوتنەوەی ئەحمەدی لە لاھور و کۆمەڵەی موسڵمانانی ئەحمەدی.

سەرەتاکەیان[دەستکاری]

یەکەم دەرکەوتنی ئەم کۆمەڵەیە لە ھیندستان بوو لە ناوچەی قادیان یەکێک لە گوندەکانی هەرێمی بنجابی ھیندی لە ساڵی ١٨٨٩ لەسەر دەستی میرزا غوڵام ئەحمەد کە لە نێوان ساڵانی ١٨٣٥ و ١٩٠٨دا ژیاوە و دەربارەی خۆی ووتویەتی کە مەھدی چاوەڕوانکراوە و بەردەوام بوو لە بانگەوازەکەی ھەتا مردنی ساڵی ١٩٠٨ و وپێنج خەلیفەی ئەحمەدی جێنشینییان کردووە تا ئێستا.

بەم دواییانە خەلیفەی پێنجەمی ئەحمەدی میرزا مەسروور ئەحمەد خەلافەتەکەیانی وەرگرت کە لە لەندەن دادەنیشێت ئێستا، و مێژووی خێزانی دامەزرێنەری ئەحمەدی ئەگەڕێتەوە بۆ ڕەسەنی فارسی، و نازناوی میرزا وەک ڕێزلێنانێک بەکاردێت بۆیان و باپیرەکانی خۆراسانی فارسییان بە جێھێشتوو لە سەدەی شانزەی زایینی لە سەردەمی پاشا بابر دامەزرێنەری حکومەتی مەغۆلی لە ھیندستان.

کۆمەڵەی ئەحمەدی خۆی بە کۆمەڵەیەکی ئایینی نا سیاسی دادەنێت و ئامانجی نوێکردنەوەی ئیسلامە و ئەڵێت ھەوڵی بڵاوکردنەوەی ئایین دەدات بە ڕێگەی ئاشتییانە و لە ڕێگەی وەرگێڕانی قورئانەوە بۆ زمانەکانی جیھان.

و سەرچاوەکانی کۆمەڵەی ئەحمەدی دووپاتی ئەکەنەوە کە پەیوەندییان بە سیاسەتەوە نیە و ھەروەھا دووپاتی ئەکەنەوە کە خۆیان و شوێنکەوتووەکانیان دەرناچن لە دژی ھیچ حکومەتێک لەو وڵاتانەی تیایدا ئەژین.

ئەحمەدییەکان چالاکن لە بانگەوازکردن بۆ مەزھەبەکەیان بە چەندین ڕێگەی جیاواز، و لە بەریتانیا کەناڵێکی ئاسمانیان ھەیە بەناوی تەلەفزیۆنی ئیسلامی ئەحمەدییەکان بەڕێوەی دەبەن.

بیروباوەڕیان[دەستکاری]

ئەحمەدییەکان خۆیان بە موسڵمان دادەنێن[١]، و باوەریان بە قورئان ھەیە[٢] و بە ھەموو پایەکانی باوەڕ؛ بە خوا[٣] و فریشتەکانی[٤] و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکان و زیندووبونەوە و ڕۆژی دوایی و ڕاستی بەھەشت و دۆزەخ، ھەروەھا باوەڕیان بە ھەموو پایەکانی ئیسلام ھەیە، و ئەوەی شتێکی تیا بگۆڕێت لە ئایین دەرچووە.

ئەحمەدییەکان لەو باوەڕەدان کە دامەزرێنەری کۆمەڵەکەیان (ئیمام مەھدی)یە، ھاتووە وەک نوێکەرەوەی ئاینی ئیسلام، و مانانی نوێکردنەوە لای ئەوان لابردنی ھەموو ئەو گەردانەیە کە کەڵەکە بوون لەسەر ئایین بە درێژایی سەدەکان، تا پاک و بێگەردی بکەنەوە وەک ئەوەی پێغەمبەر محەمەد ھێناویەتی، ھەروەھا میرزا ئەحمەد بانگەشەی ئەوەی ئەکرد کە ھاتنی ئەو مژدەی پێدراوە لەلایەن پێغەمبەر محەمەدەوە و پێغەمبەرەکانی تری ئایینەکانی تر.

و وشەی دوایین پێغەمبەر لای ئەوان ئەوە ئەگەیەنێت محەمەد باشترین و تەواوترین پێغەمبەر بەڵام دوایین نیە.[٥]

ڕای خەڵک و موسڵمانان بەرامبەریان[دەستکاری]

تائیفەی ئەحمەدی ڕاگیراوە لە پاکستان لە ساڵی ١٩٧٤وە، وھەموو زاناکانی سوننە و شیعە لەو باوەڕەدان کە ئەحمەدییەکان دەرچوون لە ئیسلام، وای ئەبینن کە بزوتنەوەیەک بوو دامەزرا لە نیمچەقاڕەی ھیندیییدا بە پاڵپشتی ئیستیعماری ئینگلیزی بە ئامانجی دوورخستنەوەی موسڵمانان لە بەرگریکردن لە ئیستیعماری ئینگلیز. لەبەرئەوە ئەحمەدییەکان ڕووبەڕووی تەنگەژە دەبنەوە لەلایەن حکومەتەکانەوە ھەروەھا لەلایەن موسڵمانان بە گشتی.[٦]

لە نیسانی ٢٠٠٨ لە ئێندۆنیزیا ناڕەزاییەکی جەماوەری دروستبوو لە دژی شوێنکەوتووانی ئەحمەدییەکان لە ئێندۆنیزیا و داوایان بە ڕاگرتنیان کرد.[٧][٨]

و ھەندێک بە تائیفەی ئەحمەدی ئەڵێن قادیانی بە ناوی ئەو گوندەی دامەزرێنەری مەزھەبەکەی لێوە ھاتووە.

سەیری ئەمانەش بکە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ تێگەیشتنمان بۆ ئیسلام و پێناسەمان بۆ موسڵمان Archived ١٦ی ئابی ٢٠١١, لە وەیبەک مەشین. IslamAhmadiyya.net ،
  2. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٨ی ئابی ٢٠١١. Retrieved ٢ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help) IslamAhmadiyya.net - بیروباوەڕمان بە قورئانی پیرۆز
  3. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٨ی ئابی ٢٠١١. Retrieved ٢ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help) IslamAhmadiyya.net - بیروباوەڕمان بە خوای گەورە
  4. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠. Retrieved ٢ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help) IslamAhmadiyya.net - ڕاستی فریشتەکان
  5. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٢٨ی تەممووزی ٢٠١١. Retrieved ٢ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help) IslamAhmadiyya.net - بیروباوەرمان بە پێغەمبەر
  6. ^ https://archive.is/20120716113656/hrw.org/arabic/docs/2007/05/06/pakist15890_txt.htm
  7. ^ http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/world_news/newsid_7371000/7371713.stm .
  8. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٣ی نیسانی ٢٠١٨. Retrieved ٢ی ئابی ٢٠١١. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)