دەروازە:تیۆریی ژمارەکان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

تیۆریی ژمارەکان چییە؟


ناوبڕ:
دو:تژ
Numbers.svg
بەخێربێن بۆ دەروازەی تیۆریی ژمارەکان!

تیۆریی ژمارەکان (بە ئینگلیزی: Number theory) لقێکە لە زانستی بیرکاری کە باسی تایبەتمەندیەکانی ژمارە تەواوەکان دەکات. کارڵ فریدریش گاوس (١٧٧٧–١٨٥٥) لە وتەیەکی خۆیدا دەڵێت: «بیرکاری شاژنی ھەموو زانستەکان و تیۆریی ژمارەکان شاژنی بیرکارییە».

زیاتر لەبارەی تیۆریی ژمارەوە...

وتاری ھەڵبژێردراو

لە بیرکاریدا فاکتۆریێل (بە فەڕەنسی: Factorielle) یان لێکدراوی ژمارەیەکی سروشتی بریتییە لە ئەنجامی لێکدانی ژمارەکە لە تەواوی ژمارە تەواوە ئەرێنییەکانی چووکەتر لە خۆی. فاکتۆریێلی ژمارەی بە ھێما دەکرێ و «ئێن فاکتۆریێل» دەخوێندرێتەوە. بە پێی گرێبەست، فاکتۆریێلی سیفر دەبێتە یەک. ڕێسای فانکشنی فاکتۆریێل بەم شێوەیە:

نموونە

لە ئاستێکی سەرتردا، بە بەکارھێنانی فانکشنی گاما، پێناسەیەک بۆ فاکتۆریێل خراوەتەڕوو، کە بەپێی ئەم پێناسەیە، دەتوانرێت بۆ ھەموو ژمارەیەک، بێجگە لە ژمارە تەواوە نەرێنییەکان بەھای فاکتۆریێل ھەژمار بکرێت:

زیاتر...

وێنەی ھەڵبژێردراو


زانای ھەڵبژێردراو

Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg

ئیقلیدس، ئیقلید یان یوکلید (لەدایکبووی ٣٠٠ی پ. ز)، بیرکارێکی یۆنانی بوو کە بە باوکی ئەندازە ناوی دەرکردووە. کتێبەکەی بە ناوی توخمەکان یەکێک لەو کارانەیە کە زۆرترین کاریگەرییان ھەبووە لە مێژووی بیرکاریدا، بە چەشنێک کە ھەر لە کاتی بڵاوبوونەوەیەوە ھەتا کۆتاییی سەدەی ١٩ھەم و سەرەتای سەدەی ٢٠ەم کتێبی سەرەکیی وانەبێژی بووە بۆ فێرکردنی بیرکاری (بەتایبەت ئەندازە). لەو کارەدا پرەنسیپەکان و بنەواشەکانی ئەو زانستەی کە ئەمڕۆژە پێدەوترێ ئەندازەی ئیقلیدسی لە ژمارەیەکی کەم بەڵگەنەویستەوە ھەڵھێنجراون.

زیاتر...

ئایا زانیوتە؟

  • گەورەترین ژمارەی سەرەتایی کە تا کانوونی دووەمی ٢٠١٩ دۆزراوەتەوە بریتییە لە ٢٨٢٬٥٨٩٬٩٣٣ − ١, ژمارەیەک بە ٢٤٬٨٦٢٬٠٤٨ ڕەنووس.
  • نۆزدە ژمارەیەکی دڵخۆشە!
  • و و .
  • بیست، ژمارەیەکی بەئەدەبە.
  • مەزندە کراوە ھەر ژمارەیەکی جووت دەتوانرێت بەشێوەی سەرجەمی دوو ژمارەی سەرەتایی بنووسرێت.
  • بۆ ھاوکێشەی ھیچ وڵامێکی تەواوی ئەرێنی نییە.

پۆلەکان

وتەی ھەڵبژێردراو

Erdos budapest fall 1992 (cropped).jpg

دەروازە پەیوەندیدارەکان

ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت

Exquisite-kwrite.png

پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیا

خانەخوێی ویکیپیدیا دامەزراوەی ویکیمیدیایە کە چەند پرۆژەی تریش بەڕێوە دەبات:
کۆمنز
ئەمباری ویکیمیدیا
ویکیدراوە
بنکەی زانیارییەکان
ویکیوتە
کۆگای وتەکان
ویکیفەرھەنگ
فەرھەنگی ئازاد
میدیاویکی
پەرەپێدانی نەرمامێر
مێتاویکی
ڕێکخستنی پرۆژەکان
ویکیسەرچاوە
بەڵگەنامەکان
ویکیپەرتووک
پەرتووکی خۆڕایی
ویکیگەشت
ڕێنوێنی گەشت
ویکیھەواڵ
ھەواڵەکان
ویکیزانکۆ
کەرەستەکانی فێرکاری
ویکیجۆر
ژینناسی

دەروازەکان