بەغدا
لە ویکیپیدیاوە
 |
لەوانەیە ئەم وتارە بۆ گەیشتن بە ئاستی ستانداردی شێوازی نووسینی وتار لە ویکیپیدیادا، خاوێنکردنی پێویست ببێت. تکایە ئەگەر دەتوانن ئەم پەڕە باشتر بکەن. |
شاری بەغدا (بەعەرەبی: بغداد، بەئینگلیزی: Baghdad، بەتورکی: Bağdat)، دانیشتووانەکەی ٦.٥ ملیۆن کەسە، یەکەم گەورەترین شاری عێراقە و دووەم گەورەترین شاری عەرەبییە لە نیشتمانی عەرەبیدا لەپاش قاهیرە. بەغدا لەلایەن لەنێوان ساڵانی ٧٦٢ بۆ ٧٦٤ درووست کراوە. لەسەردەمێکدا پایتەختی خەلافەتی عەباسی بووە. دەکەوێتەی سەر هێڵی ٤٤ درێژی و هێڵی ٣٣ پانی . روباری دیجلە بە ناوەراستیدا تێدەپەڕێت و بەغدا دەکات بە دوو بەشەی سەرکییەوە لەرووی جوگرافییەوە، شاری بەغدا لە دەیەی یەکەمی سەدەی هەژدەیەمی زاییندا مەسنووڕبەشێوەیەکی بازنەیی بە دەوری رووباری دیجلەدا نەخشەسازی بۆ کێشاوەو دروستی کردووە. بەغدا لە کۆندا پایتەختی عوسمانییەکان بووەو پایەیەکی بەرزی هەبووە لەو کاتەدا، لە بەر ئەوەی بە گرنگترین ناوەندی عیلم و زانیاری ژمێردراوە، بۆ ماوەی چەند سەدەیەکیش جێگەی پێکگەشتن و ژوانی زاناکانی ئەو سەردەمە بووە. بەغدا گەورەترین شاری عێراق و لە دوای قاهیرە دووەمین پایتەختی وڵاتانی عەبەرە. شاری بەغدا یەکێکە لەو شارەنانەی لە مێژووی دەوڵەتی عەباسیدا پانتاییەکی گەورەی هەیەو پەیوەستە بە مێژووی ئەوانەوە ، لە بەرئەوەی دووەمین خەلیفەی عەباسییەکان کە ئەبو جەعفەری مەنصور بوو لە ساڵی ٧٦٢ی زایندا بەغدای بە پایتەختی خۆی هەڵبژارد دوای ئەوەی بە سەر نەیارەکانیدا سەرکەوت لە عەباسی و عەلەوێکان ، شاری بەغداد لەو سەردەمەدا لە رووی بیناسازییەوە شتێکی جیاوازو نوێ بوو ،لە چاو شارەکانی دیکەی عەرەبدا، ئەو سەردەمە لە رووی شێوە بازنەیی و بیناسازییە قەشەنگە کەیەوە کە لە ئەو رووپادا بە هونەری (ئەرابێسک) ناسراوە کە هونەرێکی تایبەتە بە زەخرەفەی ئیسلامیی، لە سەردەمی (هارونە رەشید) دا ئەم شارە گەشتۆتە لقە پۆپەی بەرزی و شکۆداریی خۆیی و خانوەکانی تادەهات بە چواردەوریدا جوانتر و فراوانتر دەبوون و وەک چەند شارێکی بچکۆلەی یەکگرتوو دەهاتە بەر چاو کە ژمارەیان ٤٠ شارێک دەبوو.
ناوەڕۆک |
[دەستکاری] مێژوو
شاری بەغدا، پاش مردنی هارونە رەشید لە ساڵی ١٩٣ی کۆچیدا کە بەرامبەر بە ٨٠٩ زایینی دەکات، ئەمینی کوڕی هارونە رەشید، بە خەلیفە هەڵبژێردرا، لە سەردەمی ئەمیندا، ئاشوبو شەڕو شۆڕێکی زۆر، کەوتە شاری بەغداوەتا بە کوشتنی خۆی کۆتایی پێهات، دوایی ئەو مەئمونی برای کرا بە خەلیفەی بەغدا لە ساڵی ٨١٤ی زایندا، لە دوای مردنی هارونە رەشید بە دوو ساڵ ناکۆکی دەکەوێتە نێوان ئەمین مەئمونەوە و بەم جۆرە دەسەڵاتێکی سەربازی تێدا هاتەکایەوە، لە سەر دەمی مەئمون ـ دا بەغدا بۆ یەکەمین جار ماوەی ١٤ مانگ گەمارۆی ئابووری سەپاوە بە سەریداو بە حوکمی ئاگرو ئاسن چووە بەڕێوە. لە کۆتایی ٨١٢ی زایین دا هەردوو سەرۆکی سوپای مەئمون کە ناویان (هەرسەمەو گاهیر) بوو توانیان لە دوو قۆڵەوە گەمارۆی شاری بەغدا بدەن، بەو شێوەیە خەلیفە لە کۆشکی سەرۆکایەتی خۆیدا کە بە کۆشکی خولد ناسرا وە و دەکەوێتە سەر کەناری دیجلە، بە تەنیا مایەوە، لەکاتێکدا کە هەوڵی خۆدەربازکردنی دەدا بەدیل گیراو کوژرا، بەو شێوەیە گەمارۆکە کۆتایی پێهات ، بەڵام بە کوشتنی (ئەمین) خەڵکی شاری بەغدا زۆر توڕەو نیگەران بوون ، بەم شێوە وێرانی و قاتوو قڕی رووی لەو شارە کرد و جوانییەکەی پێشوی نەما.
پاش دروستبوونی پشێویو شەڕو شۆڕ لە بەغدادا، نزیکەی دوو ساڵێک ئیبراهیمی کوڕی مەهدی عەباسیی، بەسوود وەرگرتن لەو ناکۆکیانەی کە لە نێوان خەڵک و عەباسییەکاندا هەبوو، خەریک بوو دەسەڵات بگرێتە دەست، بە لام بەهۆی ناپاکی لێکردنی سەرکردەکانیەوە ناچار بوو دەسەڵات بداتەوە دەست مەئمون، لەبەر ئەوەی مەئمون فارسەکان پشتیوانیان لێدەکرد و هەوڵی دەدا کە پایتەختی عەباسی بگوازێتەوە بۆ خوراسان بۆ ئەوەی بە باشی کۆنتڕۆڵی کاروبارەکانی دەوڵەت بکات ، داوای ئەویش (حەسەنی کوڕی سەهل) خەلافەتی وڵاتی عێراق و حیجاز و یەمەنی گرتە دەست ، بەو شێوەیە باری ئەمنی بەغدا رووی لە خراپی کردو بشێویی و فیتنە باڵی بەسەردا کێشا بە یەکجاری، تائەو کاتەی کە مەئمون لە ساڵی ٨٢٠ گەڕایەوە بەغداو ئەو شارەش کەمێک گەرایەوە سەر دۆخی جارانی خۆی، تا ساڵی ٨٣٤ زایین مەئمون کۆچی دوایی کردو خەلافەت درایە دەست موعتەصەمی برای . لەو کاتەوە بەغدا ئارامی بەخۆیەو نەبینی تا ساڵی ١١٥٧ زایین ، لەو مەلەکەتە گەورەو ئاوەدانە تەنها شارەکۆنەکە خۆی و هەندیک لە دەوروبەری مانەوە. لە ساڵی ١٢٥٨ دا (هۆلاکۆ)ش بە سوپایەکی گەورەوە گەمارۆی بەغدای داو داگیری کرد، ئاگری شەڕو فیتنەی ناوخۆش هەر بەردەوام بوو، تا ئەو دەمەی تەتارەکان چونە بەغداو کۆتاییان بە دەسەڵاتی موعتەصەم هانی و خۆیی و ماڵ و منداڵ و دارو دەستەکەیان هەموو کوشت و قەتل َو عامێکی گەورەشیان لەو شارەدا بەرپاکردو بەزەییەیان بە ژن و منداڵ و پیریشدا نەهاتەوە، بەو شێوەیە کۆتایی بە دەسەڵاتی خەلافەتی عەباسی هات کە زیاتر لە پێنج سەدەی خایاند.
شاری بەغدا لە سەردەمی ( ئەحمەد جەلائیری )دا (تەمیوری لەنگ) زیاد لە جارێک پەلاماری دادو دواجاریان لە ساڵی ١٤٠٠ زایندا داگیری کردو ئازارو ئەشگەنجەیەکی زۆری دانیشتوانەکەی داو پەرژو بڵاوەی پێکردن و لە ماوەی هەفتەیەکدا کارێکی وای پێکردن بەهیچ زمانێک باسناکرێت. پاش ئەوەی (تەیموری لەنگ) لە ساڵی ١٤٠٤ی زایندا کۆچی دوایی کرد، جارێکی دیکە سوڵتان (ئەحمەد جەلائیری) گەڕاوە بۆ بەغداد لە ١٤٠٥دا ، دوای ئەویش ناکۆکی کەوتە نێوانیان لەگەڵ (سوڵتان قەرە یوسفی تورکمان) نەژاد دا و تورکمانەکان لە ساڵی ١٤١٠ دا توانیان سوڵتان ئەحمەد بکوژن و لە ساڵی ١٤١١ بە سەرۆکایەتی (محەمەد شا) بچنە سەر حوکم و دەسڵاتی شاری بەغدا بگرنەدەست دوای ئەوەی دەرگاکانی ئەو شارە لە لایەن خەڵکەکەیەوە داخرا بە روویاندا. بەو شێوەیە بەغدا لە ژێر دەسەڵاتی تورکمانەکاندا مایەوە تا ساڵی ١٥٠٩ زاینیی ، تا ئەو کاتەی سەفەوێکان بە سەرکردایەتی (شا ئیسماعیلی سەفەوی) بەغدایان داگیرکرد لە ساڵی ١٥٣٥ زاییندا، لە دوا ئەوانیش جارێکی دیکە عوسمانییەکان هاتنەوەو دەسەڵاتیان لە سەفەوێکان سەندەوەو دواجار جارێکی دیکە سەفەوێکان توانیان لە ساڵی ١٦٢٤ دا دەسەڵاتیان لێ بسەننەوە و تا ساڵی ١٦٣٩ فەرمان رەوایی بەغدایان کرد، تا ئەو دەمەی سوڵتانی عوسمانیی مرادی چوارەم حوکمی بەغدای گرتە دەست و تا ئەو کاتەی کە ئینگلزەکان لە ئاداری ١٩١٧ دا هاتن و دەسەڵاتیان گرتە دەست هەر ئەوان حوکمی بەغدایان کردوە. بەمشێوەیە بە غدا هەروەکو زۆربەی ناوچەکانی دیکەی عێراق کەوتە ژێر فەرمان رەوایی و ئینتدابی بەریتانیاوە تا ئەو کاتەی شۆرشی بیست (واتە پورە العشرین ) دەستی پێکرد.
[دەستکاری] لەمێژووی شارستانیدا
شاری بەغدا لە چوارچێوەی شارستانیەتی خۆیدا چەند گۆرانکارییەکی گەورەی بە سەردا هاتووە، لە سەردەمی بابلیی و سلوقی و گریک و وتورک و فارسەکانەوە کە بە شارەکانی کیسرا ناودەبرا دەستی پێکردوە هەتاکو ئەمڕۆ کە بە بەغدای عێراقی فیدڕاڵ دەناسرێت. دوای ئەو هەموو کارەسات و نەهامەتییەی کە بە سەر شاری بەغدادا هاتووە لە مێژوودا، هێشتا هەر بەغدا کۆنەکەی جاران، هەروەکو خۆی ماوەو لە هەردوو دەرگای سەروو خوارویەوە بە رووکاری رۆژئاوای دیجلەدا چەند ناوچەیەکی دیکەی نویش چۆتەسەری. بەغدا لە سەردەمی هارونە رەشید ـدا مەڵبەندی رۆشنبیریی و زانست بوو، لە ٨٠٠ زایندا ئەو دەمە دانیشتوانەکەی پتر لە یەک مایۆن کەس دەبووە ، بەڵام بەهۆی شەڕە یەک لە دوایەکەکانی تورک و تەتارو فارس و مەغولەوە کاولو وێران بوو، هەروەها گەلێک کارەساتی وەک سوتان و لافاو نەخۆشی و برسێتیش روویان تێکردووە .
شاری بەغدا لە ساڵی ١٩٢١ دا بۆتە پایتەختی عێراق و بەهۆی جەنگی ئێران عێراقەوە لە ساڵانی هەشتاکاندا و جەنگی کەنداوی دووەم لەساڵی ١٩٩١ داو جەنگی کەنداوی سێیەم لە ساڵی٢٠٠٣، جارێکی دیکەش کەوتۆتەوە بەر شاڵاوی وێران کاریی و قات و قڕیوبرسێتی و شەڕی برکوژیی و تایەفەچێتی بەهۆی سیاسەتی وڵاتانی دراسێیەوە . ئێستا شاری بەغدا دەکەوێتە سەرووی شاری بابل بە ٩٠ کیلۆمەترو چەند کیلۆمەترێکیش لە سەروی شاری (قتیسون) واتە ئەلمەدائینی جارانەوەیە کە بە سەنتەری ناوەندی وڵات دادەنرا تا ئەو کاتەی لە سەردەمی عەباسێکاندا شاری بەغدای ئێستا جێگای گرتەوە.
[دەستکاری] مێژووی فەرمانڕەواییکردن لە شاری بەغدا
ئەو کەسانەی کە لە شاری بەغدادا فەرمان رەواییان کردووە زۆرن، بەڵام گرنگترینیانە ئەمانەن:
- عەبدوڵای کوری محەمەد ئەلئیمام ناسراو بە ئەبو جەعفەری مەنسور لە ٧٥٤ تا ٧٧٥ .
- محەمەد کوڕی عەبدوڵای مە نسور ناسراو بە أبو عەبدوڵای مەهدی لە ٧٧٥ تا ٧٨٥ .
- موسی کوڕی محەمەد مە هدی ناسراو بە أبو محەمەدی هادی لە ٧٨٥ تا ٧٨٦
- هارون کوری محەمەد مەهدی ناسراوبە ئەبو جعفری رەشید لە ٧٨٦ تا ٨٠٩
- محەمەد کوڕی هارونە رەشید ناسراو بە ئەبوعەبدوڵای ئەمین لە ٨٠٩ تا ٨١٣
- عەبدوڵا کوڕی هارونە رەشید ناسراو بە ئەبو عەباسی مەئمون لە ٨١٣ تا ٨٣٣زایین.
[دەستکاری] ناوە مێژووییەکانی بەغدا
لەوانە (ئەلمەدینە ئەلمدەوەرە) واتە شارە خڕەکە کە شتێکی نوێ بوو لە سەردەمی خۆیدا. هەروەها (دارولسەلام ، زەورا). ئەو شوێنەی لە بنەڕەتدا بەغدای تیادامەزرا پێی دەوترا (شوینزییە).
[دەستکاری] مۆزەخانەو مزگەوت و قوتابخانە کۆنەکان
لە شاری بەغدادا چەند مۆزەخانەیەکی تێدایە پاشماوەی گەلێک ئاسەواری کۆنی تێدا نمایش دەکرێت وەکو خشڵ و دراوی کۆن و پەیکەری کۆنی سەدەکانی پێش زایین هەتا سەدەی حەڤدەی زاینیی، هەروەها ئاسەواری سەردەمی خەلافەتەکانی ئیسلامی. لە شاری بەغدا ـ دا کۆنترین مزگەوتی مێژوویی تێدایە مێژوویان دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی موعتەسەم، لەوانەش مزگەوتی (ئەلخولەفا) کاتی خۆی بە مزگەوتی خەلیفە موعتەسەم ناوی براوە، هەروەها مزگەوتی ئەحمەدییە کاتی خۆی قوتابخانەکەی ئیمام ئەحمەدی حەنبەل بووەو مزگەوتی ئیمام موسای کازمو مزگەوتی مەرجان کە دەکەوێتە بازاڕی شۆریجەی شاری بەغداوە. هەروەها مزگەوتی مەنسور و مەهدی و مزگەوتی رەسافە، هەروەها چەند قوتابخانەیەک کە خاوەنی مێژوویەکی دێرینن، وەکو قوتابخانەی (الشرقیە) لە نزیک مەزارگەی ئەبی حەنیفەی نوعمان و قوتابخانەی موەفەقییە، ئاسفییە، سلجوقییە، نازمیە .
[دەستکاری] ئابووری
شاری بەغدا لەرووی بازرگانییەوە بە سەنتەرێکی گرنگی بازرگانی دادەنرێت، بۆ هەموو پارێزگاکانی عێراق، هاوکات چەند کارگەو وەرشەیەکی پیشەسازیی گرنگی تێدایە لە بەرئەوەشە کە بە سەنتەری پیشەسازیی دەژمێردرێت، لە هەمان کاتیشدا.
هەروەها بەغدا وەکو بازنەیەکی پەیوەندی وایە لە نێوان سوریا و تورکیا و هندستان و خوارووی رۆژهەڵاتی ئاسیادا کە لە ڕووی بازرگانی کردنی نێودەوڵەتییەوە شوێنێکی گرنگی هەیە، هاوکات بە غدا لەڕووی گەشتیارییەوە شوێنی گرنگەو زیاتر لە یەک ملیۆن کەس ساڵانە رووی تێدەکەن، بەتایبەتی زۆربەیان لە وڵاتانی دراسێوە دێن بە مەبەستی زیارەت کردنی شوێنە پیرۆزەکانی وەک شاری نەجەف و کەربەلاو چەند شوێنی دیکەش کە بە شاری بەغدادا تێدەپەڕن . لە هەمان کاتیشدا لەڕووی کشتوکاڵییەوە بە ناوچەیەکی گرنگی عێراق دادەنرێت، لەبەرئەوەی سامانێکی ئاویی باشی هەیەو زەویەکەشی بە پیتە.
[دەستکاری] دیمۆگرافیا
زۆرینەی دانیشتوانی شاری بەغدا سونە مەزهەبنو هاوکاتو کوردو تورکمانیش پێکهاتەیەکی دیکەی دانیشتوانی ئەم شارەن. یەزیدی و سوبی و مەسیحییەکانیش کەمایەتییەکی دیکەن و لە پێش ساڵی ١٩٤٨ یشدا جولەکەکانیش رێژەیەکی زۆریان لەشاری بەغدا هەبوون، بەڵام دوای دامەزراندنی دەوڵەتی جولەکە ژمارەیان بەرەبەرە رووی لە کەم بوونەوە کرد تا ساڵانی پەنجاکان وای لێهات ژمارەیان بەرەو نەمان چوو.
[دەستکاری] بیناسازی و نیشتەجێبوون و دانیشتوان
لە ئێستا دا شاری بەغدا بە یەکێک لە چوار پایتەختە گەورەکەی وڵاتانی ئیسلامیی دادەنرێت لەڕووی گەورەییو زۆریی دانیشتوانەکەیەوە، شاری بەغدا بە شەقامە پانو رێکەکانی بەناوبانگە کە بەدەوریدا کۆشک و تەلاری مۆدێرن چوون بە ئاسماندا، ژمارەی دانیشتوانی شاری بەغدا بە نزیکەی حەوت ملیۆن کەس مەزەندە دەکرێت.
[دەستکاری] شوێنە بەناوبانگەکانی بەغدا
لەشاری بەغدادا گەلێک شوێنێکی گرنگو بەناوبانگ هەن کە بوونەتە ناسنامەی ئەو شارە. لەوانەش قوتابخانەی (الاصفیة و مزگەوتی مەرجان و مزگەوتی قەبەلانی و زانکۆی مستنصریة و مزگەوتی خولەفاو شوێن نەزەرگەی ئیمام موسای کازم و مەرقەدی شێخ عەبدولقادری گەیلانیی و مزگەوتی حوسەین پاشا و مزگەوتی ئیمام ئەعزەم و تەواری بەغداو کاتژمێرەکەی شاری بەغداو وێستگەی شەمەندەفەری نێو دەوڵەتی و تابلۆی ئازادی جەواد سلیم(واتە نصب الحریة) ی گۆڕەپانی تەحریر، پەیکەری کەهرەمانەو دوورگەی بەغدای گەشت و گوزاریی و گۆرەپانی پاشایەتی لە ناوچەی ئەعزەمیە و یاریگای شەعب کە گەورەترین یاریگای تۆپی پێی عێراقە. هەروەها کتێبخانەی ( بەیتولحیکمە) و گۆڕەپانی ئاهەنگ گێڕانی (کەوانی سەرکەوتن) کە بە ساحەی ئیحتیفالات ناسراوەو مینۆمێنتی سەربازی ون و کۆشکی کۆبوونەوەکانو پردی هەڵواسراو و پردی دوو قات واتە (جسر المعلق و جسر ذو الطابقین) بازاڕی شۆریجەو بازاڕی غەزل کە دەکەونە ناوەڕاستی شاری بەغداو کۆنترین بازاڕن لەو شارەدا .
[دەستکاری] جوگرافی
شاری بەغدا لەڕووی جوگرافییەوە دەکرێت بە دوو بەشی ناوەراستەوە کەبە بەشی رۆژئاوای رووباری دیجلە دەوترێت ناوچەی کەرخو بە بەشی رۆژهەڵاتیشی دەوترێت ناوچەی رەسافە، ئەمڕۆ لە هەردوو ئەم ناوچانەدا کۆشک و تەلاری نوێ بەرچاو دەکەون، بەڵام لە بەشی رەسافە ناوچەی (ئەلمرادە) هەیە کە بەشەقام و کۆڵانە تەسکو باریکەکانی بەناوبانگەو ژمارەیەکی ئێجگار زۆر دوکانو فرۆشگای تێدایە کە رۆژانە خەڵکی شاری بەغدا بۆ کڕینی شتومەکەکانیان بە ژمارەیەکی زۆر رووی تێدەکەن. شاری بەغدا دەبێت بە دوو بەشی ناوەراستەوە بە هۆی رووباری دیجلەوە کە بە ناوەندیدا دەڕوات، یەکەم بەشی (رەصافە) کە لەم ناوچانە پێک دێت "ئەعزەمیە، بەتاوین ،کەڕادە، شەعب ،بەغداد جدیدە، زەعفەرانیە، وەزیریە، شەقامی فەزل گەرەکی شێخ عومەر کە زۆربەی دانیشتوانەکەی کوردن ، شەقامی سەعدون و مەدینە سەدر ، شەقامی ئەبونوئاس ، حەی ئور، ناوچەی نۆی نیسان ، غەدیر، بنوک، شەقامی فەلەستین و شەقامی نیزال ، شەقامی مەغریب ، ناوچەی صلێخ، جادریە، باب شەرقی، مەسبح، شارەوانیی، کەمپی سارە، حوسێنییە، زەیونە، مەشتەل، بوب ئەلشام، راشدیە. هەروەها بەشی دووەم کەبەشی (کەرخ)ی پێدەوترێت بەشدەکرێت بە سەر ئەم ناوچانەدا، ناوچەی کازمیە، عامریە، مەنصور، قادسیە، دۆرە، سەیدیە، غەزالیە، حەی جیهاد، مەدینەی حوریە، شوعلە، ناوچەی سەوز، چواردەی رەمەزان، حەی ئیعلام ،عتێفییە، حەی عامل، شرگە الرابعە ، حەی توراپ و زەوراو شارع حەیفاو حارپیە و بەیاع و دەولەعی و صالحییە وەشاش و حەی یەرموک و جامیعە هەروەها ناوچەی عەرەبی جبور.
[دەستکاری] پردە بەناو بانگەکان
ئەو پردانەی کە هەردوو بەشی کەرخ و رەسافەی شاری بەغدا بەیەک دەگەیەنن بریتین لە: پردی ئەئمە، پردی ئەعزەمیە، پردی شوهەدا، پردی کۆماریی، پردی ئەحرار، پردی رەشید، پردی هەڵواسراوی بەغداد، پردی جادریە، پردی دووقات، پردی بابلموعەزەم، پردی موسەننا پردی رەسافە و پردی دۆرە.
[دەستکاری] ناوچە پیشەسازییەکان
ناوچە پیشەسازییەکانی شاری بەغدا، لە سەنتەری شارەوە درێژدەبنەوە تادەرەوەی شارو دەوروبەری، وەکو ناوچەی پیشەسازیی تاجی . شاری بەغدا ئێستا نزیکەی ١٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەی داپۆشیوەو لەدوای پرۆسەی ئازادکردنی عیراقیش پرۆژەی ئاوەدانکردنەوە بە شێوەیەکی بەر فراوان دەستی پێکردووە هاوکات باری ئەمنی ئێستای بەغداش، بەرەو باش بوون دەچێت و بە شێوەیەک رۆژانە بە سەداها خێزان لە هەرێمی کوردستان و وڵاَتانی دراس و جیهانەوە دەگەڕێنەوە ئەم شارە دێرینەو بە شێوەیەکی گشتی ئێستا ژیان تێدا بەرەوە ئارامی سەقامگیری دەچێت و رۆژ لە دوای رۆژ لە گەورە بوون و جوانتر بووندایە.
[دەستکاری] سەرچاوەکان
- بهغداد - گەنجینەی زانیاریی ڕادیۆ نەوا - سەردانی 22/6/2009
