ئاسیا
لە ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
.svg)
ئاسیا گەورەترین و چڕترین کیشوەری جیھانە. ئەم وشکانییە ٨،٦٪ی گشت ڕووبەری زەوینی (یان ٢٩،٩٪ی گشت رووبەری وشکانی) داپۆشیوە ، و٦٠ لە سەدی ئاپۆرەی مرۆیی پێکدێنێت. ئاسیا لە نیوەگۆکانی ڕۆژھەڵات و باکووردا ھەڵکەوتووە.
[دەستکاری] زانیاری کیشوەری ئاسیا
- ژمارەی دەوڵەتەکان: ٤٧ دەوڵەت بە فەڕمی ناسێنراون، لەگەڵ ٤ دەسەڵاتی نیمچەسەربەخۆدا.
- ڕووبەر: نزیکەی ٤٤،٠٠٠،٠٠٠ کم²
- درێژدبێتەوە لە بازنەی پانی ١٠باشوور ٨١ باکوور یان لەسەر نزیکەی ٩١ بازنەی پانیدا
- ژمارەی دانیشتوان: ٣ ملیار (٤،١٥٠،٠٠٠،٠٠٠)کەس
- بەرزترین لوتکە: لوتکەی ئەڤەرێست (نیپاڵ – تبت) ٨٨٤٨م.
- درێژترین ڕووبار: یانج کیانج ٥٤٧٠م لە چین.
- گەورەترین وڵاتی لە ڕووبەردا: رووسیا
- گەورەترین شار: تۆکیۆ (١٧ ملیۆن کەس)
- گرنگترین بەرھەمە کشتوکاڵیەکان: برنج، گەنم، زەیتون، پاقلە، قامیشی شەکر، گوێزی ھیندی، چا، خورما، ترشەمەنییەکان، لۆکە، لاستیک، تەختە.
- سەروەتە کانزایی وکانییەکان: پەترۆل، ئاڵتون، یۆکسیت، خەڵوزی مسین، قوڕقوشم، ئەلەمنیۆم، ئاسن، مەنگەنیز.
[دەستکاری] وڵاتەکان
| ناوی وڵات و ئاڵا | ڕووبەر (کم²) |
دانیشتووان (ھەتا ١ جولای ٢٠٠٨) |
چڕیی دانیشتووان (لە ھەر کم² دا) |
پایتەخت |
|---|---|---|---|---|
| ناوەندی ئاسیا: | ||||
 کازاخستان |
٢,٧٢٤,٩٢٧ | ١٥,٦٦٦,٥٣٣ | ٥.٧ | ئاستانا |
| داڕێژە:Country data قرغزستان | ١٩٨,٥٠٠ | ٥,٣٥٦,٨٦٩ | ٢٤.٣ | Bishkek |
 تاجیکستان |
١٤٣,١٠٠ | ٧,٢١١,٨٨٤ | ٤٧.٠ | دووشەنبە |
 تورکمانستان |
٤٨٨,١٠٠ | ٥,١٧٩,٥٧٣ | ٩.٦ | Ashgabat |
 ئوزبەکستان |
٤٤٧,٤٠٠ | ٢٨,٢٦٨,٤٤١ | ٥٧.١ | تاشکەنت |
| ڕۆژھەڵاتی ئاسیا: | ||||
 چین[١] |
٩,٦٤٠,٨٢١ | ١,٣٢٢,٠٤٤,٦٠٥ | ١٣٤.٠ | Beijing |
| داڕێژە:Country data ھۆنگ کۆنگ | ١,٠٩٢ | ٧,٠٠٨,٣٠٠ | ٦,٤١٧.٩ | — |
| داڕێژە:Country data ماکاو[٢] | ٢٥ | ٤٦٠,٨٢٣ | ١٨,٤٧٣.٣ | — |
 ژاپۆن |
٣٧٧,٨٣٥ | ١٢٧,٢٨٨,٦٢٨ | ٣٣٦.١ | تۆکیۆ |
 کۆریای باکوور |
١٢٠,٥٤٠ | ٢٣,٤٧٩,٠٩٥ | ١٨٤.٤ | پیۆنگیانگ |
 کۆریای باشوور |
٩٨,٤٨٠ | ٤٩,٢٣٢,٨٤٤ | ٤٩٠.٧ | Seoul |
| داڕێژە:Country data مۆنگۆلیا | ١,٥٦٥,٠٠٠ | ٢,٩٩٦,٠٨٢ | ١.٧ | Ulaan Baatar |
| داڕێژە:Country data تایوان | ٣٥,٩٨٠ | ٢٢,٩٢٠,٩٤٦ | ٦٢٦.٧ | Taipei |
| باکوری ئاسیا: | ||||
 ڕووسیا[٣] |
١٧,٠٧٥,٤٠٠ | ١٤٢,٢٠٠,٠٠٠ | ٢٦.٨ | مۆسکۆ |
| باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا:[٤] | ||||
 بروونای |
٥,٧٧٠ | ٣٨١,٣٧١ | ٦٦.١ | Bandar Seri Begawan |
 میانمار |
٦٧٦,٥٧٨ | ٤٧,٧٥٨,٢٢٤ | ٧٠.٣ | نایپیداو |
 کەمبۆدیا |
١٨١,٠٣٥ | ١٣,٣٨٨,٩١٠ | ٧٤ | Phnom Penh |
 تیمۆری ڕۆژھەڵات |
١٥,٠٠٧ | ١,١٠٨,٧٧٧ | ٧٣.٨ | دیلی |
 ئیندۆنیزیا |
١,٩١٩,٤٤٠ | ٢٣٠,٥١٢,٠٠٠ | ١٢٠.١ | جاکارتا |
 لاوس |
٢٣٦,٨٠٠ | ٦,٦٧٧,٥٣٤ | ٢٨.٢ | Vientiane |
 مالیزیا |
٣٢٩,٨٤٧ | ٢٧,٧٨٠,٠٠٠ | ٨٤.٢ | کوالالومپور |
 فلیپین |
٣٠٠,٠٠٠ | ٩٢,٦٨١,٤٥٣ | ٣٠٨.٩ | مانیلا |
 سینگاپور |
٧٠٤ | ٤,٦٠٨,١٦٧ | ٦,٥٤٥.٧ | سینگاپور |
 تایلەند |
٥١٤,٠٠٠ | ٦٥,٤٩٣,٢٩٨ | ١٢٧.٤ | بانکۆک |
 ڤیەتنام |
٣٣١,٦٩٠ | ٨٦,١١٦,٥٥٩ | ٢٥٩.٦ | ھانۆی |
| باشووری ئاسیا: | ||||
 ئەفغانستان |
٦٤٧,٥٠٠ | ٣٢,٧٣٨,٧٧٥ | ٤٢.٩ | کابول |
 بەنگلادیش |
١٤٧,٥٧٠ | ١٥٣,٥٤٦,٩٠١ | ١٠٤٠.٥ | داکا |
 بووتان |
٣٨,٣٩٤ | ٦٨٢,٣٢١ | ١٧.٨ | Thimphu |
 ھیندستان |
٣,٢٨٧,٢٦٣ | ١,١٤٧,٩٩٥,٢٢٦ | ٣٤٩.٢ | نیوودلھی |
 مالدیڤ |
٣٠٠ | ٣٧٩,١٧٤ | ١,٢٦٣.٣ | مالێ |
| داڕێژە:Country data نیپاڵ | ١٤٧,١٨١ | ٢٩,٥١٩,١١٤ | ٢٠٠.٥ | Kathmandu |
 پاکستان |
٨٠٣,٩٤٠ | ١٦٧,٧٦٢,٠٤٩ | ٢٠٨.٧ | ئیسلاماباد |
 سریلانکا |
٦٥,٦١٠ | ٢١,١٢٨,٧٧٣ | ٣٢٢.٠ | Sri Jayawardenapura-Kotte |
| باشووری ڕۆژئاوای ئاسیا: | ||||
 ئەرمەنستان |
Yerevan | |||
 ئازەربایجان |
٨٦,٦٦٠ | ٨,٨٤٥,١٢٧ | ١٠٢.٧٣٦ | باکوو |
 بەحرەین |
٦٦٥ | ٧١٨,٣٠٦ | ٩٨٧.١ | مەنامە |
| داڕێژە:Country data کیپرۆس | ٩,٢٥٠ | ٧٩٢,٦٠٤ | ٨٣.٩ | Nicosia |
 گورجستان |
٦٤.٠٦ | Tbilisi | ||
 عێراق |
٤٣٧,٠٧٢ | ٢٨,٢٢١,١٨١ | ٥٤.٩ | بەغدا |
 ئێران |
١,٦٤٨,١٩٥ | ٧٠,٤٧٢,٨٤٦ | ٤٢.٨ | تاران |
 ئیسرائیل |
٢٠,٧٧٠ | ٧,١١٢,٣٥٩ | ٢٩٠.٣ | Jerusalem |
| داڕێژە:Country data ئوردون | ٩٢,٣٠٠ | ٦,١٩٨,٦٧٧ | ٥٧.٥ | عەممان |
 کووەیت |
١٧,٨٢٠ | ٢,٥٩٦,٥٦١ | ١١٨.٥ | Kuwait City |
 لوبنان |
١٠,٤٥٢ | ٣,٩٧١,٩٤١ | ٣٥٣.٦ | بەیرووت |
 عومان |
٢١٢,٤٦٠ | ٣,٣١١,٦٤٠ | ١٢.٨ | مەسقەت |
| داڕێژە:Country data فەلەستین | ٦,٢٥٧ | ٤,٢٧٧,٠٠٠ | ٦٨٣.٥ | ڕامەڵڵا |
 قەتەر |
١١,٤٣٧ | ٩٢٨,٦٣٥ | ٦٩.٤ | دەوحە |
 عەرەبستانی سەعوودی |
١,٩٦٠,٥٨٢ | ٢٣,٥١٣,٣٣٠ | ١٢.٠ | ڕیاز |
 سووریا |
١٨٥,١٨٠ | ١٩,٧٤٧,٥٨٦ | ٩٢.٦ | دیمەشق |
 تورکیا[٥] |
ئەنکەرە | |||
 میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان |
٨٢,٨٨٠ | ٤,٦٢١,٣٩٩ | ٢٩.٥ | ئەبووزەبی |
 یەمەن |
٥٢٧,٩٧٠ | ٢٣,٠١٣,٣٧٦ | ٣٥.٤ | سەنعا |
| سەرجەم | ٤٣,٨١٠,٥٨٢ | ٤,١٦٢,٩٦٦,٠٨٦ | ٨٩.٠٧ |
- بیرەوەر: بەشیک لە میسر، لە ڕوژھەڵاتی ئاسیاوە ھەڵکەوتووە.
[دەستکاری] پەراوێز
- ↑ The Sovereign state "People's Republic of China" is commonly known as simply "China", which is subsumed by the China. Figures given are for mainland China only, and do not include Hong Kong, Macau and Taiwan.
- ↑ Macau is a Special Administrative Region (SAR) of the People's Republic of China.
- ↑ Russia is considered a transcontinental country in Eastern Europe and Northern Asia; population and area figures are for the entire state.
- ↑ Excludes Christmas Island and Cocos (Keeling) Islands (States and territories of Australia in the Indian Ocean southwest of Indonesia).
- ↑ Turkey is generally considered a transcontinental country in Western Asia and Southern Europe; population and area figures are for Asian portion only, excluding all of Istanbul Province.
ئەمە کۆڵکەوتارێکە. دەتوانی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت بە فراوانکردنی.
