بۆ ناوەڕۆک بازبدە

دەروازە:ئەفریقا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
بەخێربێن بۆ دەروازەی ئەفریقا


پێشەکی

ئەفریقا، لە دوای ئاسیاوە لە ڕووی گەورەیی و ئاپۆرەوە دووھەمین کیشوەری جیھانە. ئەگەر دوورگە دراوسێیەکانیشی ھەژمار بکەین بە نزیکەی ٣٠٫٢ ملیۆن کیلۆمەتر چوارگۆشە، ٦٪ی گشت ڕووبەری زەوین و٢٣٪ی گشت ڕووبەری وشکایییەکانی داپۆشیوە.

زیاتر...

وڵاتێکی ئەفریقی

مالاوی بە فەرمی کۆماری مالاوی (بە ئینگلیزی: Republic of Malawi) وڵاتێکە لە باشووری خۆرهەڵاتی ئەفریقا پێشتر بە نیاسالاند دەناسرا، وڵاتی زامبیا کەوتۆتە باکوری خۆرئاوای و وڵاتی تەنزانیا لە باکوری خۆرهەڵاتیدایە و لە بەری خۆرهەڵات و باشور و خۆرئاوای لەگەڵ مۆزەمبیق هاوسنوورە، دەریاچەی مالاوی لەگەڵ تەنزانیا و مۆزەمبیق جیای کردۆتەوە، ڕووبەرەکەی ١١٨,٠٠٠ کم٢ و ژمارەی دانیشتوانی پترە لە ١٣,٩٠٠,٠٠٠ کەس، لیلۆنگۆی پایتەختیێتی کە دووەم گەورە شاری مالاویە کە بلنتێری گەورەترین شاری مالاوی و شاری مزۆزۆ سێیەم گەورە شاریێتی، ناوی مالاوی لە ناوی ماراڤی هاتووە کە ناوی کۆنی گەلی نیانگایە کە هەر لە کۆنەوە لەم ناوچەیە نیشتەجێ بووینە، بە وڵاتی مالاوی دەڵێن "دڵی گەرمی ئەفریقا".

زیاتر...

گیانلەبەرانی ئەفریقا

جوگرافیای ئەفریقا

بەنداوی ھیداسی یان بەنداوی ڕێنیسانسی مەزنی ئەسیوپیا (بە ئەمھەری: ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ، بە ئینگلیزی: Grand Ethiopian Renaissance Dam) بەنداوێکی ئەسیوپییە لەسەر زێی نیلی شین لە پاڕێزگای بنیشنقول-قوماز ھەڵکەوتووە نزیک بە سنووری ئەسیوپیا و سوودان، لەسەر ڕووبەرێک درووستکراوە کە ماوەکەی نێوان ٢٠ بۆ ٤٠ کم دەبێت ئەگەر بێت و تەواو بکرێت دەبێت بە گەورەترین بەنداوی کارۆئاوی لە ھەموو کیشوەری ئەفریقا، وە دەبێت بە دەیەم گەورەترین بەنداوەکانی جیھان بۆ بەرھەم ھێنانی کارەبا. بودجەی خەملێنراوی ٤٫٧ میلیارد دۆلاری ئەمریکییە. دەبێت بە سێیەم بەنداو لە ئەسیوپیا کە بەمەبەستی بەرھەم ھێنانی کارەبا درووستکرابێت. بۆتە مایەی نیگەرانی بۆ زانا و پسپۆرانی میسر لەکاتی کاریگەرییەکانی بۆسەر ئاوی نیل.

زیاتر...

ئاڵاکانی وڵاتانی ئەفریقا

 جەزائیر ·  ئەنگۆلا ·  بێنین ·  بۆتسوانا ·  بورکینافاسۆ ·  بوروندی ·  کامیروون ·  کەیپڤەرد

·  کۆماری ئەفریقای ناوەندی ·  چاد ·  دوورگەکانی قەمەر ·  کۆماری کۆنگۆ ·  کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ ·  کۆتدیڤوار ·  میسر ·  ئێریتریا ·  ئیتیۆپیا ·  گابۆن ·  گامبیا ·  گانا ·  جیبووتی ·  گینێ ·  گینێ بیساو ·  گینێی ئیستوایی ·  کینیا ·  لیسۆتۆ ·  لیبێریا ·  لیبیا ·  ماداگاسکار ·  مالاوی ·  مالی ·  مەغریب ·  مۆریتانیا ·  مۆریس ·  مۆزامبیک ·  نامیبیا ·  نیجەر ·  نێجیریا ·  ڕواندا ·  ساوتۆمێ و پرینسیپی ·  سێنیگال ·  سیشێل ·  سیەرالیۆن ·  سۆماڵیا ·  ئەفریقای باشوور ·  سوودان ·  سوودانی باشوور·  ئێسواتینی ·  تانزانیا ·  تۆگۆ ·  توونس ·  ئووگاندا ·  زامبیا ·  زیمبابوی

دەڤەر و شارەکانی ئەفریقا

نایرۆبی گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی کینیایە. ناوی ئەم شارە بە مانای «شوێنی ئاوە سازگارەکان» دێت. ھەروەھا ئەم شارە ناسراوە بە «شاری سەوز لە خۆردا». بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٩ دانیشتوانی ئەم شارە دەگاتە ٣، ١٣٨، ٢٩٥ کەس.

زیاتر...

وێنەیەک لە ئەفریقاوە

داری فیل بەزۆری لەو ناوچانەی ئەفریقا دەڕوێت کە کەوتوونەتە ژێڕ کاریگەری بارانی کەمەرەیی.

مێژووی ئەفریقا

پۆلەکان

کەسایەتییە ئەفریقییەکان

نیڵسۆن ماندێلا (بە ئینگلیزی: Nelson Mandela؛ ١٨ی تەممووزی ١٩١٨- ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣) لە ئەفریقای باشوور لە دایکبووە لە زنجێکدا لە گوندێکی بچووکی ھەرێمی ترانسکایی، ساڵی ١٩٤٦ دەبرێت بۆ دورگەی رۆبیبین لە ئەنجامی ھەوڵی ماندبوونی ئاشتیانەی ماندێلا و ھاورێکانی بۆ سەربەخۆی ئازادی بیرکردنەوە وتن و رەخساندنی کەشێکی لەبار بۆخەڵکی ئەفەریقای باشوور، بۆیە ساڵی ١٩٩٠ دی کلێرک سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئەفەریقای باشوور لە راگەیاندنێکی چاوەرواننەکراودا وتی دەبێت رێگا بە (ANG, PAG) پارتی کۆمۆنیست بدرێت و ٣١ رێکخراوی دیکەی سیاسی ھەموو ئەو بەندیانەی کە تاوانی توندوتیژیان نەکردووە ڕیگەیان پێ بدرێن کاری خۆیان بکەن و ھەموو لە سێدارە دانێک ھەڵبووە شێتەوە. ئەفەریقای باشوور لەو شەوەدا گۆرا و ئالای ANG لەھەوادا دەشەکایەوە و چیدی ماندێلا قەدەغەنەبوو، ماندێلا لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٩ سەرۆکی ئەفریقیای باشوور بوولە ئێستادا ماندێلا وەک سیموبووڵی ئاشتی و مافی مرۆڤ لە ووڵاتان دەناسرێت، ماندێلا لە ساڵی ١٩٩٣ دا خەڵاتی نۆبێل ی لە ئاشتیدا پێبەخشرا

زیاتر...

پانۆڕامای ھەڵبژێردراو

ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت

دەروازە پەیوەندیدارەکان

دەروازە:ئەمریکای باکوور
دەروازە:ئەمریکای باکوور
دەروازە:ئۆقیانووسیا
دەروازە:ئۆقیانووسیا
دەروازە:ئانتارکتیکا
دەروازە:ئانتارکتیکا
دەروازە:ئاسیا
دەروازە:ئاسیا
دەروازە:ئەفریقا
دەروازە:ئەفریقا
دەروازە:ئەورووپا
دەروازە:ئەورووپا
دەروازە:ئەمریکاکان
دەروازە:ئەمریکاکان
ئەمریکای باکوور ئۆقیانووسیا ئانتارکیتیکا ئاسیا ئەمریکای لاتینی ئەورووپا ئەمریکاکان

پڕۆژەکانی تری ویکیمیدیا

ویکیپیدیا لەلایەن دەستکاریکەرانی خۆبەخشەوە نووسراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا ڕاژە کراوە، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و پڕۆژەگەلێکی تری خۆبەخشانەش ڕاژە دەکات وەک:

دەروازەکان