خەڵاتی ساخارۆڤ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
بەخشینی خەڵاتی ساخارۆڤ لەساڵی ١٩٩٠ لە پەرلەمانی ئەورووپا

خەڵاتی ساخارۆڤ بۆ ئازادی بیر خەڵاتێکە لەلایە پەرلەمانی ئەورووپا دەبەخشرێت بەو کەسانەی لەپێناو مافی مرۆڤ و ئازادی بیروڕا دەجەنگن. ناوی خەڵاتەکە لە زانا و بەرھەڵستیکاری ڕووسی ئەندرێی ساخارۆڤەوە ھاتووە. چەندین کەسایەتی وەکو ماندێلا، لەیلا زانا، نادیە موراد وە لەمیا بەشار لەسەر کار و چالاکییە مرۆییەکانییان ئەم خەڵاتەیان بردۆتەوە.

براوەکان[دەستکاری]

کلیل
Posthumous award نیشانەی وەرگرتنی خەڵات دوای مردنیان
ساڵ Image براوە وڵات تێبینی ژێدەر
١٩٨٨ Nelson Mandela was the inaugural winner of the prize, together with Anatoly Marchenko ماندێلا, نێڵسۆننێڵسۆن ماندێلا  ئەفریقای باشوور چالاکوان کەدواتر بوو بە سەرۆککۆماری باشووری ئەفریقیا [١]
-
ئاناتۆلی مارچینکۆ

Posthumous award

 یەکێتیی سۆڤیەت نووسەر و چالاکوانی مافی مرۆڤ [١]
١٩٨٩ Dubček in 1989 ئەلێکساندەر دوبچیک  Czechoslovakia سیاسی چیکۆسلۆڤاکی, بەشداربوو لە ڕاپەڕینی پڕاگ بۆ گۆڕینی ڕۆژێمی کۆمۆنیزم [١]
١٩٩٠ Suu Kyi in 2013 ئون سان سو چی  میانمار سیاسیی بەرهەڵستیکار [٢][٣][٤][٥]
١٩٩١
-
ئەدەم دێماسی  Socialist Federal Republic of Yugoslavia سیاسییەک کەماوەیەک زیندانی کرابوو [١]
١٩٩٢ The white shawl of the Mothers of the Plaza de Mayo, painted on the floor in Buenos Aires, Argentina دایکانی پلازا دی مایۆ  ئەرژەنتین ڕێکخراوی ئەو ژنانەی کە منداڵەکانییان لەشەڕی وڵاتەکە ونکردبوو [٢]
١٩٩٣ The Oslobođenje logo, 2019 ڕۆژنامەی ئۆسلۆبۆدینی  بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا ڕۆژنامەیەکی ناسراو کە بانگەشەی جیاوازی نەتەوەیی نێوان بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا دەکرد [٢]
١٩٩٤ Nasrin in 2013 تەسلیمە ناسرین  بەنگلادێش پێشتر کاری پزیشکی کردووە و لەپاشان بووەتە نووسەرێکی فێمینیزم [٢]
١٩٩٥ Zana in 2007 لەیلا زانا  تورکیا پەرلەمانتاری کورد کە بۆماوەی ١٠ ساڵ زیندانیکرا لەسەر ئەوەی بەزمانی کوردی لەپەرلەمانی تورکیا قسەی کرد. [١]
١٩٩٦ Jingsheng in 2010 وی جینگشنگ  چین چالاکوانی بزووتنەوەی دیموکراسیخوازی چینی [٢]
١٩٩٧ Ghezali in 2013 سەلیمە غەزالی  جەزائیر نووسەر و ڕۆژنامەنووس, وە چالاکوانی مافی مرۆڤ و ژنان لە جەزائیر [٢]
١٩٩٨ Rugova in 2004 ئیبراهیم ڕوگۆڤا  Federal Republic of Yugoslavia سیاسی یەلبانی، یەکەم سەرۆککۆماری کۆسۆڤۆ [١]
١٩٩٩ Gusmão in 2011 شانانا گۆسمۆ  تیمۆری ڕۆژھەڵات سەربازی کاری پێشووی بووە و یەکەمین سەرۆککۆماری تیمۆری ڕۆژھەڵات بوو. [٦]
٢٠٠٠
-
بزووتنەوەی بەسە !  ئیسپانیا ڕیکخراوێک لەدژی تیرۆریزم [٧]
٢٠٠١ Peled-Elhanan in 2001 نوریت پێلێد-ئێلهانان  ئیسرائیل چالاکوانی ئاشتی [١]
-
عیزەت غەزاوی  فەلەستین نووسەر و پڕۆفیسۆر
Zacarias Kamwenho in 2013 دۆم زاکاریاس کاموێنهۆ  ئەنگۆلا چالاکوانی و ئاشتیخواز
٢٠٠٢
-
ئۆسوالدۆ پایا  کووبا چالاکوانی سیاسی و بەرهەڵستیکار [٨]
٢٠٠٣ Annan in 2012 کۆفی عەنان  گانا براوەی خەڵاتی نۆبێل لەئاشتی و سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان [١]
The UN-flag since its inception in 1946 نەتەوە یەکگرتووەکان N/A (International)
٢٠٠٤
-
کۆمەڵەی ڕۆژنامەنووسانی بیلاروسیا  بیلاڕووس ڕێکخراوی ناحکوومی ئامانجی بڵاوکردنەوە و نووسینی بابەتی ڕۆژنامەوانی بوو ستاندارد [٩]
٢٠٠٥ Members of Ladies in White demonstrating in Havana, Cuba, in 2012 بزووتنەوەی خانمان بە جلی سپییەوە  کووبا بزووتنەوەی بەرهەڵستیکاران لەدژی گیرانی کۆمەڵێک بەرهەڵستیکار [١٠]
The Reporters Without Borders logo since 2012 پەیامنێرانی بێ سنوور N/A (International) ڕێکخراوێک بۆ داکۆکیکردن لە ڕاگەیاندن و ڕۆژنامەوانی [١٠]
Ibrahim in 2018 حوا ئیبراهیم  نێجیریا پارێزەری مافی مرۆڤ [١٠]
٢٠٠٦ Milinkevich in 2009 ئەلێکساندەر میلینکڤیچ  بیلاڕووس بەربژێری براوەی هێزە دیموکراتەکانی بیلاڕوسیە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی بیلاڕوسیە لە ساڵی ٢٠٠٦ [١١]
٢٠٠٧ Osman in 2013 صالح مەحمود عوسمان  سوودان پارێزەری مافی مرۆڤ [٢]
٢٠٠٨ Hu Jia هو جیا  چین چالاکوان و بەرهەڵستیکار [١٢]
٢٠٠٩ Monument commemorating the victims of the political oppression in the USSR: a stone from Solovki concentration camp installed in front of the former KGB headquarters at Lubyanka Square in Moscow on October 30, 1990 کۆمەڵگای میمۆریال  ڕووسیا مافی مرۆڤی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوی کۆمەڵگەیی [١٣]
٢٠١٠ Fariñas in 2014 گیلەرمۆ فەریناس  کووبا پزیشک, ڕۆژنامەنووس و سیاسیی بەرهەڵەستیکار [١٤]
٢٠١١[a] Mahfouz in 2011 ئەسما مەحفوز  میسر پێنج لە نوێنەرانی عەرەب بۆ هەوڵەکانیان لە پێناو ئازادی و مافەکانی مرۆڤ [١٥]
al-Senussi in 2011 ئەحمەد سێنوسی  لیبیا
Zaitouneh from an unknown date ڕازان زەیتوون  سووریا
Ferzat from Michael Netzer's Portraits of the Creators Sketchbook, 2011 علی فەرزات
-
محەممەد ئەلبووعەزیزی  توونس
٢٠١٢ Panahi in 2007 جەعفەر پەناهی  ئێران چالاکوانی ئێرانی, ستودە ئەکتەرە وە پەناهی دەرهێنەری فیلمە. [١٦][١٧]
Sotoudeh in 2012 نەسرین ستۆدە
٢٠١٣ Yousafzai in 2019 مەلالە یووسفزای  پاکستان سازکردنی کەمپەین بۆ مافی ژنان و خوێندن [١٨]
٢٠١٤ Mukwege in 2014 دەنیس موکویج  کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ دژی هەڕەشەی چەتەکان [١٩]
٢٠١٥ Badawi in 2012 ڕایف بەدەوی  عەرەبستانی سعوودی نووسەر و چالاکوانی سعودی کە سایتێکی کردەوە بۆ سعودییە لیبڕاڵەکان [٢٠][b]
٢٠١٦ Murad in 2016 نادیە موراد  عێراق چالاکوانی مافی مرۆڤی ئێزیدی کە پێشتر لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام گیرابوون. [٢١]
Aji Bashar in 2017 لەمیا بەشار
٢٠١٧ Lorent Saleh inaugurated at the Sakharov Walk of Freedom بزووتنەوەی دیموکراسی ڤێنیزوێلا  ڤێنیزوێلا تێمێکی سیاسی و بەرهەڵستکار [٢٢]
٢٠١٨ Sentsov in 2018 ئۆڵگ سێنتسۆڤ  ئوکراینا دەرهێنەری فلیم [٢٣]
٢٠١٩ Tohti in 2011 ئیلهام تۆختی  چین ئابوریناسی ئۆیغووری، توێژەر و چالاکوانی مافی مرۆڤ [٢٤]
٢٠٢٠ Tsikhanouskaya in 2020 بزووتنەوەی دیموکراسی بیلاروسیا  بیلاڕووس ئەنجومەنی هەماهەنگی، دەستپێشخەری کەمپینی ژنان ئازا و کەسایەتییە سیاسی و مەدەنییەکان [٢٥][c]
٢٠٢١ Navalny in 2011 ناڤاڵنی, ئەلێکسیئەلێکسی ناڤاڵنی  ڕووسیا سیاسەتمەداری ئۆپۆزسیۆن و چالاکوانی دژە گەندەڵی ڕووسیا [٢٦]

تێبینییەکان[دەستکاری]

  1. ^ The laureates were advocates of the Arab Spring
  2. ^ Badawi founded and ran two online forums for discussions on religion and politics in his conservative country, namely Saudi Liberals and Free Saudi Liberals
  3. ^ One of them is Sviatlana Tsikhanouskaya, the human rights activist and politician who participated in the 2020 Belarusian presidential election as the main opposition candidate

ژێدەرەکان[دەستکاری]

  1. ^ ئ ا ب پ ت ج چ ح "20 years of the Sakharov Prize: Human rights and reconciliation". European Parliament. 28 October 2008. Archived from the original on 12 December 2010. Retrieved 22 October 2010.
  2. ^ ئ ا ب پ ت ج چ "Sakharov Network calls for immediate release of Aung San Suu Kyi, Sakharov Prize laureate 1990". Reporters Without Borders. 15 May 2009. Archived from the original on 16 October 2012. Retrieved 23 October 2010. ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  3. ^ Merlin Sugue, EU Parliament suspends Aung San Suu Kyi from Sakharov Prize Community, Politico (September 10, 2020).
  4. ^ Press release, Aung San Suu Kyi suspended from the Sakharov Prize Community, European Parliament (September 10, 2020).
  5. ^ Myanmar's Aung San Suu Kyi suspended from rights prize community, Deutsche Welle (September 10, 2020).
  6. ^ "Gusmão receives EU Sakharov prize". BBC News. 15 December 1999. Retrieved 21 October 2010.
  7. ^ "Basque group wins peace prize". BBC News. 26 October 2000. Archived from the original on 1 April 2007. Retrieved 21 October 2010.
  8. ^ "Cuban dissident collects EU prize". BBC News. 17 December 2002. Archived from the original on 7 May 2004. Retrieved 21 October 2010.
  9. ^ "The Belarusian Association of Journalists - 2004, Belarus". European Parliament. 9 November 2004. Archived from the original on 18 February 2015. Retrieved 18 February 2015. ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  10. ^ ئ ا ب Gibbs, Stephen (14 December 2005). "Cuba 'bars women from prize trip'". BBC News. Archived from the original on 17 November 2006. Retrieved 21 October 2010.
  11. ^ "Belarussian takes EU rights award". BBC News. 26 October 2006. Retrieved 21 October 2010.[بەستەری مردوو]
  12. ^ "China dissident wins rights prize". BBC News. 17 December 2008. Archived from the original on 30 December 2008. Retrieved 21 October 2010.
  13. ^ "Russia rights group wins EU prize". BBC News. 22 October 2009. Retrieved 21 October 2010.[بەستەری مردوو]
  14. ^ "Cuba dissident Farinas awarded Sakharov Prize by EU". BBC News. 21 October 2010. Archived from the original on 22 October 2010. Retrieved 21 October 2010.
  15. ^ "Sakharov Prize for Freedom of Thought 2011". European Parliament. Archived from the original on 23 October 2011. Retrieved 27 October 2011. ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  16. ^ Dehghan, Saeed Kamali (26 October 2012). "Nasrin Sotoudeh and director Jafar Panahi share top human rights prize". The Guardian. Archived from the original on 26 October 2012. Retrieved 26 October 2012.
  17. ^ "Nasrin Sotoudeh and Jafar Panahi – winners of the 2012 Sakharov Prize" (PDF). European Parliament. Archived from the original (PDF) on 22 December 2015. Retrieved 27 October 2012.
  18. ^ Jordan, Carol (10 October 2013). "Malala wins Sakharov Prize for freedom of thought". CNN. Archived from the original on 15 October 2013. Retrieved 10 October 2013.
  19. ^ "DR Congo doctor Denis Mukwege wins Sakharov prize". BBC News. 21 October 2014. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 22 October 2014.
  20. ^ "Raif Badawi wins Sakharov human rights prize". The Guardian. Brussels. Associated Press in. Archived from the original on 29 October 2015. Retrieved 29 October 2015.
  21. ^ "Sakharov prize: Yazidi women win EU freedom prize". BBC News. 27 October 2016. Archived from the original on 27 October 2016. Retrieved 27 October 2016.
  22. ^ "Parliament awards Sakharov Prize 2017 to Democratic Opposition in Venezuela". European Parliament. 26 October 2017. Archived from the original on 28 October 2017. Retrieved 27 October 2017.
  23. ^ "Sakharov Prize 2018 goes to Oleg Sentsov". European Parliament. Retrieved 25 October 2018.
  24. ^ "Ilham Tohti awarded the 2019 Sakharov Prize". European Parliament. 24 October 2019. Retrieved 24 October 2019.
  25. ^ "The 2020 Sakharov Prize awarded to the democratic opposition in Belarus". europarl.europa.eu. October 22, 2020. Retrieved November 15, 2020.
  26. ^ "Alexei Navalny awarded the European Parliament's 2021 Sakharov Prize". europarl.europa.eu. October 20, 2021. Retrieved October 20, 2021.

بەستەری دەرەکی[دەستکاری]