پارێزگای مەلەدی
پۆتانەکان: 38°29′03″N 38°08′11″E / 38.48417°N 38.13639°E
پارێزگای مەلەدی
پارێزگای مەلەتی | |
|---|---|
پارێزگا | |
 | |
| وڵات | باکووری کوردستان، تورکیا |
| ناوچە | ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات |
| ژمارەی دانیشتووان | |
| • سەرجەم | ٧٤٠٦٤٣ |
| کۆدی تەلەفۆن | ٠٤٢٢ |
| وێبگە | http://www.malatya.gov.tr/ |
پارێزگای مەلەدی یان پارێزگای مەلەتی پارێزگایەکە لە باکووری کوردستان کە لە ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە.ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری مەلەدییە.
دانیشتووان
[دەستکاری]بە بۆچوونی جوگرافیناسە ئەڵمانییەکان گیۆرگ حاسڵ و ئادەم کریستیان گاسپاری، «مەلاتیا» لە سەرەتای سەدەی نۆزدەیەمدا لە ١٢٠٠ بۆ ١٥٠٠ خانوو پێکدابوو، کە تورکمانەکان، ئەرمەنییەکان و یۆنانییەکان تێیدا نیشتەجێ بوون، لە کاتێکدا ناوچە شاخاوییەکانی سەنجەقی «مەلاتیا» زۆرینەیان لەلایەن ھۆزە کوردییەکانی وەک «ڕەشوان» نیشتەجێ بوون.
پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٢٧دا دانیشتووانەکەی ٣٠٦٬٨٨٢ کەس بووە کە ٩٨٫٩٪ی موسڵمان و ١٪ی مەسیحی بوون. لە ڕووی زمانەوە، تورکی زۆرترین زمانی یەکەم بووە کە قسەی پێ کراوە بە ڕێژەی ٥٧٫٣٪، بەدوایدا کوردی بە ٤٠٫٢٪ و ئەرمەنی بە ٠٫٩٪ دێت. دانیشتووانەکەی لە ساڵی ١٩٣٥دا بۆ ٤١٠٬١٥٢ کەس زیادی کردووە کە ٩٩٫٣٪ی موسڵمان و ٠٫٦٪ی مەسیحی بوون. تورکی وەک زۆرترین زمانی یەکەم مایەوە کە قسەی پێ دەکرا بە ڕێژەی ٦٠٫٢٪، بەدوایدا کوردی ٣٩٫٣٪ و ئەرمەنی ٠٫٤٪. پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٥٠دا دانیشتووانەکەی ٤٨٣٫٥٦٨ کەس بووە کە تورکی لەلایەن ٦٤٫٨٪ی دانیشتووانەوە قسەی پێ کراوە، بەدوایدا کوردی بە ٣٤٫٩٪ دێت. ئەرمەنی وەک سێیەم زمانی پڕ ئاخێوەر مایەوە بەڵام بۆ ٠٫٢٪ کەمی کرد. پارێزگای نوێی «مەلاتیا» تا ساڵی ١٩٥٤ بەتەواوی لەگەڵ پارێزگای «مەلاتیا» یەکناگرێتەوە، پێش ئەوەی پارێزگاکە پارێزگای نوێی تورکیای «سەمسوور» یش لەخۆبگرێت، کە بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٦٥ زیاتر لە دوو ئەوەندەی «مەلاتیا» بە کوردی ئاخێوەری تێدا بووە.
لە ساڵی ٢٠١٢دا خەمڵێنراوە کە نزیکەی ٢٠٪ بۆ ٣٠٪ی پارێزگاکە عەلەوی بوون کە زۆرینەی ھەرە زۆریان کورد بوون. ئەم گرووپە زیاتر لە ڕووی ڕامیارییەوە لەگەڵ پارتە نەتەوەییە کوردییەکان ھاوپەیمانن بەتایبەت دوای کۆمەڵکوژیی سێواس و چالاکییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە سەرەتای ١٩٩٠ەکانەوە.[٢][٣][٤]
مێژوو
[دەستکاری]ئەکادیمیای ئەڵمانی باربارا ھێنینگ پارێزگاکە وەک ناوەندی ناوچەیی نەتەوەییی کوردی لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا وەسف دەکات. لەم ماوەیەدا، پارێزگاری ناوخۆیی پارێزگاکە و سەرۆکی شارەوانی شارەکەی «مەلاتیا» ھەردووکیان ھاوسۆزی دۆزی کورد بوون و جەلادەت بەدرخان، کامەران بەدرخان و ئەندامانی تری کۆمەڵەی سەرھەڵدانی کوردستان چەندین جار سەردانی ناوچەکەیان کردووە و پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ ھۆزە ناوخۆیییەکان لەوانە لەگەڵ ھۆزی «ڕەشوان» دروست کردووە.[٥]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ ویکیپیدیای ئینگلیسی
- ↑ Dündar (2000), p. 157.
- ↑ Dündar (2000), p. 188.
- ↑ Massicard, Elise (2012). The Alevis in Turkey and Europe : Identity and Managing Territorial Diversity. Taylor & Francis Group. pp. 170–172. ISBN 9780415667968.
- ↑ Henning, Barbara (2018). Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press. p. 443. ISBN 9783863095512.
