ھێنری بێرگسۆن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

هێنری برجسۆن

هێنری برجسۆن ، فەیلەسوفێكی فەرەنسی بووە و خەڵاتی نۆبڵی لە وێژەدا بەدەستهێناوە ، بە گرنگترین فەیلەسوفەكانی سەدەی نوێ‌ دەژمێردرێت ، لە 18 ئوكتۆبەری ساڵی 1859 لە دایك بووە ، ناوبانگێكی بەربڵاوی هەبووە ، شێواز و بیركردنەوەیەكی نوێی هێناوەتە ئاراوە بە جۆرێك جێ‌ پەنجەی بەسەر هەموو بەرهەمە فیكریەكانی ساڵی پەنجاكان بەجێهێشتووە ، هەوڵیداوە بیروڕای مادییەت لەناوبەرێت و بیسەلمەێنێت كە تەنها ڕوح گرنگە ، فەلسەفەكەی تاكو لەژیانا مابوو زۆر كاریگەری هەبووە بەسەر لایانی فەلسەفە و ئایین و ووێژەی فەرەنسادا بەڵام بەپێچەوانەوە كاتێك كە خۆی لەژیان نەما لەكۆتایی جەنگی جیهانی دووەمەوە تاكو ئێستاش فەلسەفەكەی لەبیرچۆیەوە و فەسلەفەی وجودییەت جێگەكەی گرتۆتەوە. ناوەڕۆكی فەلسەفەكەی هێنری برجسۆن بیركردنەوە و جوڵاندنەوە بووە كە بە شۆڕشێكی فەلسەفی هەژماركراوە ، دەربارەی فەلسەفەی ژیانیش دەڵێت (( چونكە هەین دەبێت گۆڕانكاری بەكەین گۆڕنكاریش پێویستی بە پێگەیشتنە پێگەیشتنیش پێویستی بەخۆ دروستكردنە بەبەردەوامی )) . بەبڕوای هێنری برجسۆن هەموو زیندەوەران بەیەكجار لەلایەن خاوەن ویژدانێكەوە كە لەئێمە گەورەترە دروستكراوە ... ئەم ویژدانەش لە ڕوەكەكاندا ناجوڵێی و خەوتووە لە ئاژەڵانیشدا بریتیە لە غەریزە لەمرۆڤیشدا بریتیە لە عەقڵ ، بەڵام مادە دروستكراوی ڕەوتێكی جموجۆڵكەرە و بەویستی خۆمان دەتوانین بیوەستێنین یاخود درێژەی پێبدەین .. لەڕوی سیاسیەوە پشتگیری لە دیموكراسی كردووە و بەوە وەسفی كردووە كە لەهەموو سیستمە سیاسیەكان باڵاترە بەسەر بارودۆخی كۆمەڵگەیەكی داخراودا. هێنری برجسۆن لە ساڵی 1927 خەڵاتی نوبڵی لە ووێژەدا وەرگرتووە و لە 4 یەنایری ساڵی 1941 كۆچی دوایی كردووە.


سەرچاوەکان[دەستکاری]