چەگینی
چەگینی یان چەگەنی ناوی ھۆزێکی گەورەی کوردە تیرەیەکن لە باڵا گریوە، دانیشتووی پارێزگای لوڕستان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، وە ناحیەکیش لە پارێزگای لوڕستان ھەیە کە ھەمان ناوی ئەم ھۆزەی لێیە و خەڵکەکەی دانیشتووی ئەم ھۆزەن.[١] ھەروەھا لقێک لەم ھۆزە لە پارێزگای قەزوینی ئێران دەژین،[٢][٣][٤] جگە لەوەش لە باشووری کوردستان چەگینییەکان لە پارێزگای سلێمانی لە گوندی چنگنی دادەنیشن و لە پارێزگای کەرکووکیش چەگینی ھەیە.[٢]
مێژوو
[دەستکاری]چەگینی لە سەردەمی سەفەوییەکان دەسەڵاتیان بوو و عەشیرەتەکەیان کاروانە بازرگانییەکانی ئەو دەڤەرەیان تاڵان دەکرد. ئەمەش بوو بەھۆی سکاڵا بردنی بازرگانان بۆ لای شا تاماسبی یەکەم و ئەویش بەشێک لەم عەشیرەتەی بۆ قۆچان لە خۆراسان دوور خستەوە. پاش کۆتایی پێ ھاتنی دەسەڵاتی سەفەوییەکان زۆرێک لەو چەگینییە گەڕانەوە بۆ لوڕستان.[٢][٥]
بڵاوبوونەوە
[دەستکاری]بەشێک لە عەشیرەتی چەگینی لە باشووری کوردستان بەتایبەت لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری سلێمانی دەژین. بە پێی ژمارەی ئەم خێڵە لە باشووری کوردستان، بەشێکی بچووک لە خێڵەکانی چەگینی لە ئێران و پارێزگای لوڕستان و ناحیەی وەیسیان دەژین. جگە لەمانە چەگینەکان لە پارێزگای خۆراسان، پارێزگای قەزوین، پارێزگای گێڵان، پارێزگای خووزستان، ھەمەدان و پارێزگای فارس دەژین. ھەروەھا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان پارێزگای ئیلام و شاری ئیلام ژمارەیەک چەگینی ھەن.[٢][٣][٤]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «چگنی (چگینی)». دانشنامه جهان اسلام (بە فارسی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 «ČEGĪNĪ». Encyclopaedia Iranica (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 ابراهیمی، معصومه. «چگنی». مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (بە فارسی).
- 1 2 کرد وپراکندگی اودر گستره ایران زمین (بە فارسی). ئێران.
- ↑ François-Bernard Charmoy (١٨٧٣). Chèrefnameh: ou, Fastes de la nation kourde (بە فەڕەنسی). Oxford University – Commissionnaires de l'Académie impériale dessciences. لاپەڕە ١٨٩ تا ١٩١.