دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١

Beethoven.jpg

لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن (لەدایکبوون: ١٦ کانونی یەکەم ١٧٧٠) لە شاری بۆن لەدایکبووە. ئاوازدانەر و پیانۆژەنێکی ئاڵمانی بوو. بە یەکێک لە کاریگەرترین ئاوازدانەرانی تەواوی سەدەکان دادەنرێت. بتھۆڤێن یەکەم کاری مۆسیقی خۆی لە تەمەنی ھەشت ساڵاندا پێشکەشی جیھانی ئاواز و ھونەر کردووە. لە تەمەنی بیست ساڵاندا چووە بۆ ڤیەننا و بۆ ماوەی ساڵێک لای ئاوازدانەری گەورەی کلاسیک جۆزێف ھایدن خوێندوێتی، زۆر بە خێرایی پیانۆژەنێکی ڤێرتوزۆی لێ دەرچووە. بتھۆڤێن خاوەنی نۆ سیمفۆنی و پێنچ پارچە ئاوازی ناسکە کە بە ئامێری پیانۆ دەژەنرێن، لەگەڵ چەند پارچە مۆسیقایەکی تر کەبە ئامێری کەمانن، ئەو کەسایەتییە خاوەن گەلێک ئاوازی جوانە کە وەک پێشەکی بۆ ئۆپێرا دایناوە. جوانترین شاکارەکانیشی سیمفۆنی پێنچ و شەش و نۆیە. ھەر لەتەمەنی لاویێتیدا دایکی بەھۆی نەخۆشی ماڵئاوایی لە بتھۆڤێن کردووە. لە دوای تەمەنی ٢٥ سالییەوە کێشەی بۆ دروست بووە لەگەڵ گوێچکەیدا، دواتر کەڕ بووە و پاشان بە تەواوی بیستنی لەدەست داوە. لە ساڵی ۱۹۸۲ کۆچی دوایی کردووە. بێتھۆڤن بە دامەزرێنەری سەردەمی رۆمانتیک دادەنرێت، ھەرچەندە کاری ھەیە لەسەردەمی کلاسیکدا بەڵام دامەزرێنەری مۆسیقی و سەردەمی رۆمانتیکە.

زیاتر...

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢

Einstein 1921 portrait2.jpg

ئەلبێرت ئاینشتاین (لەدایکبوون ١٤ی ئازاری ١٨٧٩ - کۆچی دوایی ١٨ی نیسانی ١٩٥٥) زانایەکی ئەڵمانی بوو کە توانی بیردۆزی ڕێژەیی تایبەت و بیردۆزی ڕێژەیی گشتی دابڕێژێ، کە یەکێکە لە دوو پایەکانی فیزیکی مۆدێرن. ئەم زانایە زیاتر ناسراوە بەھۆی یاسای یەکسانیی بارستە-وزە (E = mc2) کە ناسراوە بە "بەناوبانگترین ھاوکێشەی جیھان" وە ھەروەھا توانی خەڵاتی نۆبڵ بۆ فیزیا لە ساڵی ١٩٢١ بەدەستای بھێنێت بۆ پەرەپێدان و باسکردنی دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی و بە گشتی، بە کاریگەرترین فیزیکزانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. ئاینشتاین خەڵکی ئەڵمانیا بوو بەڵام لەبەر دۆخی تایبەتی ئەڵمانیا لەو سەردەمە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کۆچی کرد و تا کۆتایی ژیانی لەوێ مایەوە. ئەینشتاین بە باوکی فیزیای نوێ دادەنرێت. بیردۆزی لە زۆر بوارەکانی بیرکاری و فیزیا و گەردوونناسی و ھەروەھا زۆر بیروبۆچوونی کۆکردۆتەوە لە ھەر یەکە لە کات و شوێن و ڕووناکی و ھێزی کێشکردن. لە سەرەتای دەستپێکردنی ژیانی زانستیدا، ئاینشتاین پێی وابوو کە میکانیکی نیوتنی ئیتر نەیدەتوانی یاساکانی میکانیکی کلاسیکی و یاساکانی کادی ئەلەکترۆمەگنەتیسی ڕێکبخات. کە ئەمەش بووە ھۆی سەرھەڵدان و پەرەپێدانی بیردۆزەکەی بەناوی بیردۆزی ڕێژەیی تایبەت.

زیاتر...

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣

Mamosta Hêmin.jpg

محەمەد ئەمین شێخولئیسلامی موکری ناسراو بە ھێمن یان ھێمن موکریانی (بەھاری ١٩٢١ لە مەھاباد – ١٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە ورمێ) شاعیر، نووسەر و وەرگێڕی گەورەی کورد بوو. ھێمن کوڕی سەید حەسەنی موکری و لە بنەماڵەی مەلا جامی چۆڕی بووە. دایکی ناوی زێنەب و کچی شێخی بورھان بووە کە ئێستا بنەماڵەیەکی گەورەی موکریانن. ھێمن بەھاری ساڵی ١٣٠٠ی کۆچی ھەتاوی بە شەوی جێژنی بەرات لە گوندی لاچینی سەر بە شاری مەھاباد چاوی بە گەردوون ھەڵێنا. بە بوونی ھێمن شیری دایکی وشک دەبێ و بە شیری ژنێکی دیکە فڕچک (گۆج) دەکرێ و دوای بوونی ئەو، دایکی لەشی ساغ بە خۆیەوە نابینێ.

زیاتر...

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤

Shakespeare.jpg

ویلیام شێکسپیر، ویلیام یان ویلیەم (بەئینگلیزی:William Shakespeare) (٢٦ی نیسانی ١٥٦٤ - ٢٣ی نیسانی ١٦١٦ھۆنراوەنووس و شانۆنووسێکی ئینگلیز بوو. بەشێوەیەکی بەرفراوان بە گەورەترین نووسەرەکانی زمانی ئینگلیزیی دادەنرێت، ھەروەھا دیارترین نووسەرەکانی دراما لە جیھاندا. زۆرین جار نازناوی (ھۆنراوەنووسی ئینگلتەرای نەتەوەیی) و (ھۆنراوەنووسی ئافۆنی داستانیی) لێدەنرێت. کارەکانی زیندوون، پێک دێن لە ٣٨ شانۆگەریی، ١٥٤ سۆناتا و دوو ھۆنراوەی گێرانەوەی دوورودرێژ، ھەروەھا ژمارەیەکی تر لە ھۆنراوە. شانۆگەرییەکانی بۆ ھەموو زمانە زیندووە سەرەکییەکانی جیھان وەرگێراون، و لەھەر شانۆگەرییەکی تر زۆرتر پێشکەش دەکرێن. شێکسپیر لەدایکبووە و گەورە بووە لە سترادفۆرد ئابۆن ئافۆن، لەتەمەنی ١٨ ساڵییدا چۆتە ژیانی ھاوسەرییەتییەوە لەگەڵ ئان ھاساوای، کە ٣ منداڵی لێی بوو، سوزانا و دووانەیەک کە ھامینت و جۆدێس بوون. لەنێوان ساڵەکانی ١٥٨٥ بۆ ١٥٩٢ دەستی کرد بە پیشەیەکی سەرکەوتوو لە لەندەن وەک ئەکتەر و نووسەر، و بەشێک بوو لە خاوەنی کۆمپانیای نواندن کە ناوی پیاوانی لۆرد چامبرلین بوو، کە دواتر بە ناوی پیاوانی پادشا ناسرا. دەردەکەوێت کە خانەنشین بووە و گەڕاوەتەوە بۆ سترادفۆرد لەدەوروبەری ساڵی ١٦١٣، کە دوای سێ ساڵ پاش ئەو کۆچی دوایی کرد. تۆمارنامەیەکی کەم ماوە لەژیانی تایبەتیی شێکسپیر.

زیاتر...

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٥

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٥ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٥

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٦

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٦ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٦

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٧

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٧ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٧

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٨

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٨ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٨

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٩

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٩ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٩

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٠

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٠ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٠

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١١

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١١ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١١

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٢

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٢ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٢

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٣

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٣ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٣

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٤

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٤ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٤

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٥

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٥ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٥

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٦

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٦ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٦

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٧

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٧ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٧

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٨

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٨ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٨

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ١٩

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٩ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/١٩

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٠

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٠ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٠

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢١

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢١ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢١

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٢

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٢ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٢

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٣

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٣ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٣

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٤

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٤ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٤

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٥

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٥ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٥

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٦

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٦ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٦

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٧

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٧ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٧

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٨

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٨ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٨

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٢٩

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٩ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٢٩

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٠

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٠ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٠

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣١

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣١ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣١

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٢

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٢ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٢

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٣

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٣ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٣

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٤

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٤ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٤

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٥

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٥ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٥

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٦

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٦ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٦

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٧

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٧ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٧

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٨

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٨ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٨

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٣٩

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٩ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٣٩

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٠

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٠ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٠

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤١

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤١ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤١

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٢

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٢ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٢

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٣

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٣ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٣

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٤

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٤ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٤

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٥

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٥ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٥

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٦

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٦ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٦

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٧

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٧ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٧

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٨

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٨ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٨

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٤٩

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٩ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٤٩

ژیاننامەی ھەڵبژێردراو ٥٠

دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٥٠ دەروازە:ژیاننامە/ژیاننامەی ھەڵبژێردراو/٥٠