داکۆتای باشوور

داکۆتای باشوور
بەشێکە لە	ویلایەتە یەکگرتووە پێکلکاوەکان
دامەزران	٢ی تشرینی دووەمی ١٨٨٩
ناو بە زمانی فەرمی	State of South Dakota
ناسناو	The Mount Rushmore State
کورتەناو	SD، S. Dak.، S.D.
ئەرشیڤەکان لە	South Dakota State Historical Society
ناونراوە لەدوای	Dakota people
ناسناوی خەڵک	South Dakotan، Sud-Dakotano
زمانی فەرمی	زمانی ئینگلیزی
سروودی نیشتمانی	Hail, South Dakota!
دروشم بە کوردی	Under God the people rule
دروشم	Under God the people rule
کیشوەر	ئەمریکای باکوور
وڵات	ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پایتەخت	پێر، داکۆتای باشوور
دابەشکاریی کارگێڕی	ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ناوچەی کاتی	UTC−06:00، ناوچەی کاتی ناوەندی، ناوچەی کاتیی شاخاوی، ئەمریکا/شیکاگۆ
پۆتانی شوێن	٤٤°٣٠′٠″N ١٠٠°٠′٠″W
Coordinates of geographic center	٤٤°٢٦′٣٩″N ١٠٠°١٣′٣٥″W
Coordinates of northernmost point	٤٥°٥٦′٧″N ١٠٠°٠′٠″W
Coordinates of southernmost point	٤٢°٢٨′٤٨″N ٩٦°٢٩′٧″W
بەرزترین خاڵ	Black Elk Peak
نزمترین خاڵ	Big Stone Lake
نووسینگەی بەڕێوەبردن	Governor of South Dakota
سەرۆک	Larry Rhoden
دەستەی جێبەجێکردن	Government of South Dakota
ئەنجومەنی یاسادانەر	South Dakota Legislature
دەسەڵاتی دادوەری باڵا	South Dakota Supreme Court
دانیشتووان	٨٨٦٬٦٦٧
بەرزی لە ئاستی دەریا	٦٧٠ مەتر
دەقی بنەڕەتی	Constitution of South Dakota، Enabling Act of 1889
جێگەی دەگرێتەوە	Dakota Territory
زمانەکان	Hutterite German، Dakota، Lakota
ڕووداوە بەرچاوەکان	Proclamation 291
ڕووبەر	١٩٩٬٧٢٩±١ کیلۆمەتر چوارگۆشە
وێبگە	https://sd.gov/
Official map URL	https://dot.sd.gov/media/documents/CADD-Mapping/State/SDmap.pdf، https://dot.sd.gov/transportation/highways/planning/gis، https://dot.sd.gov/transportation/highways/planning/gis
ھاشتاگ	SouthDakota
وەسفی ئاڵا	flag of South Dakota
مۆر (نیشانە)	Seal of South Dakota
ھێمای فەرمی	Phasianus colchicus
جوگرافیای ئەم بابەتە	geography of South Dakota
ئابووری بابەت	economy of South Dakota
دیمۆگرافیای بابەت	demographics of South Dakota
ئاستی زوومکردنی نەخشەی شەقامی کراوە	6
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

داکۆتای باشوور (بە ئینگلیزی: South Dakota) ویلایەتێکە دەکەوێتە ناوچەی ناوەڕاستی ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ناوی لە ھۆزی لاکۆتای خەڵکی ڕەسەنی ئەمریکی سیۆکسەوە ناونراوە کە بەشێکی زۆر لە دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن و لە مێژوودا زاڵ بوون بەسەر ھەموو خاکەکەدا. ئەم ویلایەتە لە ڕووی ڕووبەرەوە حەڤدەھەمین گەورەترین ویلایەتە، بەڵام پێنجەم کەمترین ژمارەی دانیشتووان و پێنجەمی کەمترین چڕی دانیشتووانی پەنجا ویلایەتی ئەمریکایە. ویلایەتەکە نوێنەرایەتی بەشی باشووری خاکی داکۆتای دەکرد، و لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٨٨٩ لە یەکێتییەکە وەرگیرا، ھاوکات لەگەڵ داکۆتای باکوور. پیێر پایتەختی ویلایەتەکەیە، لەکاتێکدا گەورەترین شار سیۆکس فۆڵسە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ١٧١ ھەزار کەسە.

ھاوسنوورە لەگەڵ ویلایەتی داکۆتای باکوور (لە باکوور)، مینیسووتا (لە ڕۆژھەڵات)، ئایۆوا (لە باشووری ڕۆژھەڵات)، نێبراسکا (لە باشوور)، وایۆمینگ (لە ڕۆژاوا) و مۆنتانا (لە باکووری ڕۆژاوا). ڕووباری میزۆری ویلایەتەکە دەکاتە دوو نیوەی جیاواز لە ڕووی جوگرافی و کۆمەڵایەتییەوە، کە لەلایەن دانیشتووانەوە بە «ڕۆژھەڵاتی ڕووبار» و «ڕۆژئاوای ڕووبار» ناسراون. بەشی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتەکە شوێنی زۆربەی دانیشتووانەکەیە و خاکی بەپیتی ئەم ناوچەیە بۆ گەشەکردنی بەرھەمی جۆراوجۆر بەکاردەھێنرێت. چالاکییە باڵادەستەکانی ڕۆژاوای ڕووباری میزۆری و ئابوورییەکەی زیاتر لەسەر بنەمای خەرجییەکانی گەشتیاری و بەرگرییە. زۆربەی زەوییە زەوتکراوەکانی ھیندییە سوورەکان دەکەونە ڕۆژاوای ڕووبارەکە. شوێنی گردە ڕەشەکانە، کە زنجیرەیەک شاخی نزم و سنەوبەر داپۆشراون و پیرۆزن بەلای سیۆکسەکان، کە دەکەوێتە بەشی باشووری ڕۆژاوای ویلایەتەکە. ھەروەھا شوێنی چیای ڕاشمۆرە کە شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە. داکۆتای باشوور کەشوھەوای کیشوەری مامناوەندی ھەیە، چوار وەرزی جیاوازی ھەیە و بارانبارین لە مامناوەندەوە لە ڕۆژھەڵاتەوە تا نیوە وشک لە ڕۆژاوا. ھەروەھا ژینگەی ویلایەتەکە جۆرەکانی گژوگیای تایبەت بە ئەمریکای باکووری تێدایە.

چەند ھەزار ساڵە مرۆڤ لەم ناوچەیەدا نیشتەجێ بووە و لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا لەلایەن سیۆکسەکانەوە داگیرکردووە. لە کۆتایی سەدەدا، دوای زێڕی گردە ڕەشەکان و دروستکردنی ھێڵی ئاسن لە ڕۆژھەڵاتەوە، نیشتەجێبوونی ئەورووپییەکان زیادیان کرد. بەھۆی دەستدرێژی لەلایەن کرێکارانی کانگە و نیشینگەکان بووە ھۆی چەندین شەڕی ھیندستان، کە بە کۆمەڵکوژی ئەژنۆی بریندار لە ساڵی ١٨٩٠ کۆتایی ھات، ڕووداوە سەرەکییەکانی سەدەی بیستەم بریتی بوون لە کاسەی تۆز و بێبازاڕی گەورە، زیادبوونی خەرجییە فیدراڵییەکان لە ماوەی ساڵانی ١٩٤٠ و ١٩٥٠ بۆ کشتوکاڵ و بەرگری، ھەروەھا پیشەسازیکردنی کشتوکاڵ کە کشتوکاڵی خێزانی زۆر کەمکردەوە.