ئایۆوا

	ویلایەتی ئایۆوا
ئاڵای ئایۆوا	نیشانی ئایۆوا
	نازناوەکانی ویلایەت:; The Hawkeye State
	دروشمی فەرمی:; Our liberties we prize and our rights we will maintain.; نرخ بۆ ئازادییەکانمان دادەنێین و ڕێز لە مافەکانمان دەگرین.
	Map of the United States with ئایۆوا highlighted
ناوەند	دێس مۆینس
گەورەترین شار	دێس مۆینس
ڕووبەر	پلە: 26th
- بە کیلۆمیتری ٤گۆش	١٤٥٬٧٤٣
ئاپۆڕه‌	پلە: 30th
- سەرژمێریی ۲۰۰۰	٣٬٠٦٢٬٣٠٩ (٢٠١١ سەرژمێری)
- داھاتی تاک	$٤٨٬٠٧٥ (24th)
- بڵیندترین شوێن	ھاوک ئای پۆینت; ٥٠٩ میتر
- نزمترین شوێن	چۆمی میسیسیپی; ١٤٦ میتر
ڕێکەوتی پەیوەست بوون; بە ویلایەتە یەکگرتووەکان	٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٨٤٦ ; پلە: 29th
فەرماندار	تێری ئی برانستاد (ک)
ئەندامانی سەنا	چاک گراسلەی (ک); تام ھارکین (د)
نیشانەی کورتکراوەی ویلایەت	IA
ماڵپەڕی ڕەسمی ویلایەت	www.iowa.gov

پۆتانەکان: 42°N 93°W / 42°N 93°W / 42; -93

ئایۆوا (بە ئینگلیزی:Iowa) ویلایەتێکە دەکەوێتە ناوەڕاستی ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ڕووباری میسیسیپی و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ڕووباری میزۆری و ڕووباری بیگ سیۆکس ھاوسنوورە. لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ویلایەتی ویسکۆنسێن و ئیلینۆیس و لە باشوورەوە لەگەڵ ویلایەتی میزۆری و لە ڕۆژاوا لەگەڵ ویلایەتی نیبراسکا و داکۆتای باشوور و لە باکوورەوە لەگەڵ ویلایەتی مینیسووتا ھاوسنوورە.

لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمی ئەمریکادا، ئایۆوا بەشێک بوو لە لویزیانای فەڕەنسی و لویزیانای ئیسپانی؛ ئاڵای ویلایەت بە شێوازی ئاڵای فەڕەنسا دیزاین کراوە. ئەمریکا زەوییەکەی لە کڕینی لویزیانا کڕی و ئابوورییەکی کشتوکاڵی لە دڵی پشتێنەی گەنمەشامی دامەزرا.

لە نیوەی کۆتایی سەدەی بیستەمدا ئابووری کشتوکاڵی ئایۆوا گۆڕا بۆ ئابوورییەکی ھەمەچەشن کە لەسەر بنەمای بەرھەمھێنانی پێشکەوتوو، پرۆسێسکردن، خزمەتگوزارییە دارایییەکان، تەکنەلۆژیای زانیاری، بایووەتەکنەلۆژیا و بەرھەمھێنانی وزەی سەوز بوو. ویلایەتی ئایۆوا لە پلەی ٢٦ی گەورەترین و ٣٠ھەمین ویلایەتی ئەمریکایە کە زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی تێدایە. پایتەختەکەی دێس مۆینسە کە ھاوکات گەورەترین شارەکەیەتی. ئایۆوا وەک یەکێک لە سەلامەتترین ویلایەتەکان ھاتووە بۆ ژیان تێیدا، نازناوی ویلایەتی چاوی بازە.^[٤]^[٥]^[٦]^[٧]^[٨]

سیاسەت

سیاسەتی نیشتمانی

لە ساڵی ١٩٨٥ تا ٢٠١٥، ویلایەتی ئایۆوا سیناتۆری کۆماریخوازی ئەمریکای ھەبوو بە ناوی چارڵز «چاک» گراسلی و دیموکراتێک بە ناوی تۆم ھارکین. لە ساڵی ٢٠١٥دا جۆدی ئێرنست بۆ کۆبوونەوەکانی پارتی کۆمارییەکان لە ویلایەتی ئایۆوا ھەڵبژێردرا.

سەرچاوەکان

↑ «State Symbols». Iowa Department of Economic Development. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ ھێنراوە.
↑ «Elevations and Distances in the United States». United States Geological Survey. ٢٠٠١. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
↑ Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
↑ https://web.archive.org/web/20090604163710/http://www.uiowa.edu/~osa/learn/historic/hisper.htm
↑ https://web.archive.org/web/20050520102110/http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf
↑ https://web.archive.org/web/20090621002941/http://www.energy.iastate.edu/renewable/wind/
↑ https://web.archive.org/web/20180713231027/https://www.insurancejournal.com/news/national/2009/03/25/99012.htm
↑ https://web.archive.org/web/20190326195042/https://www.traveliowa.com/aspx/general/dynamicpage.aspx?id=37

[TravelIowa-1] «State Symbols». Iowa Department of Economic Development. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ ھێنراوە.

[USGS-2] «Elevations and Distances in the United States». United States Geological Survey. ٢٠٠١. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ھێنراوە.

[NAVD88-3] Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.

[4] ttps://web.archive.org/web/20090604163710/http://www.uiowa.edu/~osa/learn/historic/hisper.htm

[5] ttps://web.archive.org/web/20050520102110/http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf

[6] ttps://web.archive.org/web/20090621002941/http://www.energy.iastate.edu/renewable/wind/

[7] ttps://web.archive.org/web/20180713231027/https://www.insurancejournal.com/news/national/2009/03/25/99012.htm

[8] ttps://web.archive.org/web/20190326195042/https://www.traveliowa.com/aspx/general/dynamicpage.aspx?id=37

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

ب و د دابەشکارییە سیاسییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
ویلایەتەکان	ئارکانساس ئەریزۆنا ئالاباما ئالاسکا ئەیداھۆ ئایۆوا ئۆکلاھۆما ئۆرگۆ‌ن ئۆھایۆ ئیلینووا ئیندیانا پێنسیلڤانیا تێکساس تێنێسی جۆرجیا دێلاوێر داکۆتای باشوور داکۆتای باکوور ڕۆد ئایلەند فلۆریدا کارۆلینای باشوور کارۆلینای باکوور کالیفۆرنیا کانساس کۆلۆرادۆ کنتاکی کۆنێتیکت لویزیانا ماساچووسیتس مەریلەند مۆنتانا میسووری میسیسیپی میشیگان مەین مینێسۆتا نێبراسکا نێڤادا نیوجێرسی نیومەکسیکۆ نیوھامپشیر نیویۆرک واشینگتۆن وایۆمینگ ڤێرمۆنت ڤێرجینیا ڤێرجینیای ڕۆژئاوا ویسکۆنسین ھاوایی یووتا
ناوچەی فێدراڵ	واشینگتۆن دی سی (ناوچەی کۆلۆمبیا)
ناوچەی دوڕگەیی	پۆرتۆریکۆ سامۆئای ئامریکا گۆئام ماریانای باکوور ویرجین
دوڕگەکانی کەنارە	ئاتووڵ پالمیرا ئاتووڵ جانستۆن ئاتووڵ میدوای دوڕگەی بەکێر دوڕگەی جارویس دوڕگەی ناواسا دوڕگەی وەیک دوڕگەی ھاولەند ڕیف کینگمەن باجۆ نووڤۆ بانک سێڕانیلا بانک