عەرەب

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

عەرەب یەکێکە لە گەلەکانی جیھان ، عەرەبەکان لە ڕۆژئاوای ئاسیا و باکووری ئەفریقا دەژین وێڕای ھەندێکیان وەک پەنابەر لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور و ئەمریکای باشوور ، مێژوونووسان بەنەوەی پایەمبەر ئیسماعیل دەڵێن عەرەب .

دانیشتووان[دەستکاری]

خێزانێکی عەرەب لە شاری ڕامەڵا لە فەلەستین.

دانیشتووانی وڵاتانی عەرەب[دەستکاری]

لەکۆی ووڵاتە عەرەبیەکان زۆرتر لە ٢٨٠ ملیۆن کەس دەژین

وڵات ژمارەی دانیشتووان ڕێژەی عەرەب
 میسر 82,079,636 90%
 سوودان 45,047,502 70%
 جەزائیر 35,423,000 80%
 عەرەبستانی سەعوودی 26,246,000 90%
 عێراق 31,467,000 75%-80%
 یەمەن 24,256,000 100%
 سووریا 22,505,000 90%
 توونس 10,374,000 98%
 لیبیا 6,546,000 97%
 ئوردن 6,472,000 98%
 لوبنان 4,255,000 95%
فەلەستین فەڵەستین 4,225,710 90%
 ئیسرائیل 1,500,000 20.5%
 کووەیت 3,030,000 80%
 میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان 4,707,000 19%
 عومان 3,090,150 81%
 مۆریتانیا 3,343,000 80%
 قەتەر 1,508,000 55%
 بەحرەین 1,234,571 51.4%

ڕەوەندی عەرەب لەدەرەوەی ووڵات[دەستکاری]

دەقی سەردێڕ دەقی سەردێڕ دەقی سەردێڕ
ووڵات نیشتەجێبوانی عەرەب ڕێژەی عەرەب
 بەڕازیل 6,000,000 3.0%
 کەنەدا 470,000 1.4%
 فەڕەنسا 3,500,000 5.4%
 ھۆڵەندا 418,000 2.5%
 ئەرجەنتین 1,336,000 3.3%
 چیلی 700,000 4.2%

بێجگە لەم ووڵاتانە عەرەبەکان لەکۆمەڵێ ووڵاتی تریش پەنابەرن وەک ئینگلتەرا و ئەڵمانیا و باشووری ئەفریقیا و ئەمریکا و ڕووسیا و ئیکوادۆر و مەکسیک و تورکیا و ئوستورالیا بەڵام لەم ووڵاتانە ڕێژەیان بەتەواوی دیاری نەکراوە

ئایین[دەستکاری]

ڕێژەی ئاین و بیروباوەڕەکان لە نێو نەتەوەی عەرەب
ئیسلام
  
90%
مەسیحی (گاوڕ)
  
6%
باوەڕەکانی تر
  
4%

لە ئێستادا ئاینی ئیسلام باوەڕی زۆرینەی دانیشتووانی خەڵکی عەرەبە کە پێشبینی دەکرێ ٩٠%دانیشتیوان سەر بە ئیسلام بن ، لەدوای ئیسلامیش ئاینی مەسیحی (گاوڕ) بەپلەی دووەم دێت کە لەسەدا ٦ دێت کەبەشێکی زۆر لەمانە مەسیحین بە ڕەچەڵەک (قیبتی) بەتایبەتی لەوڵاتانی میسڕ و لوبنان

زمانی عەرەبی[دەستکاری]

Vista-xmag.png وتاری سەرەکیزمانی عەرەبی

زمانی عەرەبی (بە عەرەبی: العربیة) گەورەترین زمانەکانی گرووپی زمانە سامییەکانە لە بارەی قسە پێکەرانەوە، و یەکێکە لە زمانە ھەرە بەربڵاوەکانی جیھان کە ٤٢٢ ملیۆن کەس قسەی پێ دەکات، و قسەپێکەرانی بەربڵاون لەو ناوچەیەی کە پێی دەوتری ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا، لەگەڵ زۆرێک لە شوێنەکانی تری جیھان کە لە دەوروبەری ئەم وڵاتانەن وەکوو: ئەھواز، تورکیا، چاد، مالی، سینیگال، ئێرتریا. زمانی عەرەبی گرنگیەکی تایبەتی ھەیە لە لای موسڵمانان، چونکە زمانی قورئانە، و زۆربەی زۆری خوداپەرستی لە ئاینی ئیسلامدا بەبێ زمانی عەرەبی ناکرێ[ژێدەر پێویستە] ، ھەروەھا زمانی عەرەبی زمانێکی سەرەکیی بۆنەکانە لە چەند کڵێسایەکی کریستیانی لە وڵاتە عەرەبیەکاندا. ھەروەھا زمانی عەرەبی زۆرێک لە کارە ئاینیەکان و بیرمەندیەکانی جوولەکەکانی پێ نووسراوە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا.

کەسایەتیە عەرەبەکان[دەستکاری]

کەسایەتیە ئیسلامیەکان[دەستکاری]

  1. پەیامبەر موحەممەد
  2. ئەبووبەکری سەدیق
  3. عومەر کوڕی خەتتاب
  4. عوسمان کوڕی عەفان
  5. عەلی کوڕی ئەبووتالیب
  6. عومەر کوڕی عەبدول عەزیز
  7. ئەبووحەنیفە
  8. ئیمام شافعی
  9. مالیک کوڕی ئەنەس
  10. ئەحمەد کوڕی حەنبەل

کەسایەتیە سیاسیەکان[دەستکاری]

  1. مەلیک فەیسەڵ
  2. ئەنوەر سادات
  3. جەمال عەبدولناسڕ
  4. شەریف حوسێن
  5. یاسر عەرەفات
  6. سەددام حوسێن
  7. ڕەفیق حەریری
  8. ئوسامە بن لادەن
  9. ئەیمەن زەواھیری

شاعیرەکان[دەستکاری]

ھونەرمەندان[دەستکاری]

  1. ئوم کەلسوم
  2. عەبدولحەلیم حافز
  3. عادل ئیمام
  4. کازم ساھیر
  5. ئەساڵە نەسری
  6. نانسی عەجرەم
  7. ھەیفا وەھبی
  8. تامر حوسنی

یاریزانان[دەستکاری]

  1. حوسێن سەعید
  2. یونس مەحمود
  3. یاسر قەحتانی

میدیاکانی عەرەب[دەستکاری]

  • دەزگا و کەناڵی جەزیرە
  • دەزگا و کەناڵی عەرەبیە
  • کەناڵەکانی mbc