ئیرلەند

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
(ڕەوانەکراوە لە کۆماری ئیرلەندەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

پۆتانەکان: ٥٣°٢٠′٣٩″N ٦°١٦′٣″W / ٥٣.٣٤٤١٧°N ٦.٢٦٧٥٠°W / 53.34417; -6.26750

Ireland
ئیرلەندا
سروودی نیشتمانی: 

پایتەخت
(و )
دەبلین
٥٣°٢٠.٦٥′N ٦°١٦.٠٥′W / ٥٣.٣٤٤١٧°N ٦.٢٦٧٥٠°W / 53.34417; -6.26750
زمانە فەرمییەکان ئیرلەندی ، ئینگلیزی
دەوڵەت کۆماری دەستووری ، سیستەمی پەرلەمان
 -  سەرۆک وڵات مایکڵ هیگنز
دامەزران
 -  دانانی دەستووری ئیرلەندا ١٩٣٧ 
ڕووبەر
 -  ٧٠٬٢٧٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٢٠)
٢٧٬١٣٣ مایلی چوارگۆشە 
ژمارەی دانیشتوان
 -  سەرژمێریی ٢٠١١ ٤،٥٨١،٢٦٩ 
 -  چڕی 65.2 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٤٢)
١٦٨٫٩کەس لە مایلی چوارگۆشە
دراو یۆرۆ (EUR)
ناوچەی کاتی ‪کاتی ڕۆژئاوای ئەوروپا (WET) (UTC+0)
لایەنی لێخوڕین چەپ
پاوانی ئینتەرنێت ‪.ie

ئیرلەند یان ئیرلەندا یان ئایرلەند (بە ئینگلیزی: Ireland، ئایرلەند بە ئیری: Éire، ئێرە)، بە ڕەسمی کۆماری ئیرلەند دەوڵەتێکە لە کیشوەری ئەورووپادا کە دەسەڵاتی لە شەشدا پێنجی دوورگەی ئیرلەندی بە دەستەوەیە.

ناوی وڵات[دەستکاری]

ئەم حکومەتە لە ١٩٢١ تا ١٩٣٧ بە حکومەتی ئازادی ئیرلەند (Irish free state) ناسراوە و لە ١٩٣٧ەوە تا ١٩٤٩ «ئێرە» (Éire) ناوی فەرمی بووە. لە ١٩٤٩ەوە «کۆماری ئیرلەند» ناوی ڕەسمییە و بە ھێنانی وشەی کۆمار، لە باکووری ئیرلەند کە بەشێک لە خاکی شانشینی یەکگرتووە جیادەکرێتەوە. ھەندێ جار بە شێوەی نافەرمی «باشووری ئیرلەند» (Southern Ireland) ئەوترێ.

لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان «ئیرلەند» و لە باشووری کوردستان «ئیرلەندا» بەکاردەبردرێت.nalle anti terrorist.com är min elmail

مێژوو[دەستکاری]

  • ھەزاران ساڵ پێش ئێستا لە وڵاتی ئیرلەند چەندین میر و پاشا ھەبوون کە ھەمیشە ناکۆکی شەڕ لە نێوانیاندا ھەبووە. لە ساڵی (١١٧٠ز) پاشایەکی ئیرلەندی کە ناوی ( دێرمۆت ماکموروە )ە ، ژنی پاشایەکی تری ئەو وڵاتەی برد بە ناوی ( رۆری ئۆکۆنەر ) ، پاشان (رۆری ئۆکۆنەر) داوای یارمەتی لە مەلیکی ئینگلتەرا ( ھێنری ٢) کرد کە بێت بۆ ئیرلەند و یارمەتی بدات لە شەڕ کردن دژی ( دێرمۆت ماکموروە ). پاشان پیاوانی مەلیکی ئینگلتەرا ھاتن بۆ ئیرلەند و دەستیان کرد بە شەڕ کردن لەگەڵیدا بەڵام شکستیان ھێنا. (ھێنری ٢) کە مەلیکی ئینگلتەرا بوو خۆی بە مەلیکی ( ئینگلتەرا و ئیرلەند ) دەزانی. بەڵام ئیرلەندیەکان ئەمەیان پێخۆش نەبوو.
  • لە ساڵی (١٥٣٦ز) ئینگلتەرا وڵاتێکی گاور بوون بەڵام ئیرلەندیەکان کاسۆلیکی بوون. بەلای ئینگلیزە گاورەکانەوە گرنترین کەس لە کەنیسەدا پاشا بووە لەلایان ، بەڵام بە لای کاسۆلیکە ئیرلەندیەکانەوە گرنگترین کەسایەتی پاپا بووە لە ڕۆم. شەڕ و ناکۆکی لەسەر ئەمە زۆر بووە لە ئیرلەند و بە زۆریش ئینگلیزەکان دەیانبردەوە. پاشاکانی ئینگلتەرا خاکی زیاتریان لە کاسۆلیکە ئیرلەندیەکان داگیر کرد و دایان بە ئینگلیزە گاورەکان و سکۆتلەندیەکان. کاسۆلیکە ئیرلەندیەکان زۆر توڕەبوون بەمە . چەندین جار ھەڵیان دەدا کە خاکەکانیان بگەڕێننەوە بەڵام شکستیان دەھێنا. لە ساڵی (١٦٩٠ز) پاشای ئینگلیز ( ویلیام ئۆف ئۆرەنج William Of Orange) دوو جەنگی گەورەی بردەوە ئەوانیش ( جەنگی بۆین ) و ( جەنگی ئاوگریم ) . پاشان کاسۆلیکە ئیرلەندیەکان بۆ ماوەی (١٠٠) ساڵ جەنگی گەورەیان نەکردەوە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]