یۆنان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

پۆتانەکان: ٣٩°N ٢٢°E / ٣٩°N ٢٢°E / 39; 22

Hellenic Republic
Ελληνική Δημοκρατία
Elliniki Dimokratia
دروشم: Eleftheria i Thanatos, (Greek: "Ελευθερία ή Θάνατος", "Freedom or Death") (traditional)
سروودی نیشتمانی: "Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν"
Ýmnos is tin Eleftherían
"Hymn to Liberty"1

ھەڵکەوتەی  یۆنان  (dark green)– لە ئەورووپا  (green و dark grey)– لە the یەکێتیی ئەورووپا  (green)  —  [ڕێنوێن]
ھەڵکەوتەی  یۆنان  (dark green)

– لە ئەورووپا  (green و dark grey)
– لە the یەکێتیی ئەورووپا  (green)  —  [ڕێنوێن]

پایتەخت ئەسینا
٣٧°٥٨′N ٢٣°٤٣′E / ٣٧.٩٦٧°N ٢٣.٧١٧°E / 37.967; 23.717
گەورەترین شار Athens
زمانە فەرمییەکان Greek
گرووپە ڕەگەزییەکان  94% Greek,
4% Albanian,
2% others[١][٢][٣][٤][٥]
ناوی هاووڵاتی Greek (Officially: Hellenic)
دەوڵەت Unitary parliamentary republic
 -  President کارۆلۆس پاپوولیاس
 -  Prime Minister Antonis Samaras
یاسادانەر Parliament
Independence from the دەوڵەتی عوسمانی
 -  Declared 1 January 1822, at the First National Assembly 
 -  Recognized 3 February 1830, in the London Protocol 
 -  Current constitution 11 June 1975,
Third Hellenic Republic 
ڕووبەر
 -  سەرجەم ١٣١٬٩٩٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (96th)
٥٠٬٩٤٤ مایلی چوارگۆشە 
 -  ئاو (%) 0.8669
ژمارەی دانیشتوان
 -  بەراوردی 2010 11,305,118[٦] (74th)
 -  سەرژمێریی 2011 (preliminary data) 10,787,690[٧] 
 -  چڕی 85.3 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (88th)
٢٢١٫٠کەس لە مایلی چوارگۆشە
GDP (PPP) بەراوردی 2011
 -  سەرجەم $294.339 billion[٨] 
 -  سەرانە $26,293[٨] 
GDP (nominal) بەراوردی 2011
 -  سەرجەم $303.065 billion[٨] 
 -  سەرانە $27,073[٨] 
Gini (2005) 33[٩] 
HDI (2011) increase 0.861 (very high) (٢٩th)
دراو یۆرۆ ()2 (EUR)
ناوچەی کاتی EET (UTC+2)
 -  ھاوین (DST) EEST (UTC+3)
شێوازەکانی ڕێکەوتنووسین dd/mm/yyyy
لایەنی لێخوڕین right
پاوانی ئینتەرنێت .gr3
کۆدی تەلەفۆن 30
1 Also the national anthem of قوبرس.
2 Before 2002, the Greek drachma.
3 The .eu domain is also used, as in other یەکێتیی ئەورووپا member states.

یۆنان (بە یۆنانی: Ελλάδα یان Ελλάς) وڵاتێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورۆپا. پایتەختیشی شاری ئەسینایە ، هاونیشتیمانانی یۆنان بەڕێژەی ٩٩% بە زمانی یۆنانی دەدوێن لەگەڵ ئەوەشدا یۆنانیەکان لەزمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی و ئاڵمانی دەگەن و ئەم سێزمانەش لە خوێندنگاکان دەخوێنن ، یۆنان لەساڵی ١٩٨١ بوو بە ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا وە یۆنان لە ئێستادا لەڕووی ڕامیاری و ئابوورییەوە هاوشێوەی ئەمریکا و فەڕەنسا ووڵاتێکی سەرمایەداریە . دراوی ووڵاتی یۆنان یۆرۆ یە.

جوگرافیا[دەستکاری]

ڕووبەر[دەستکاری]

ڕووبەری یۆنان خۆی لە ١٣٠ کیلۆمەتر دووجا دەبینێتەوە کە هاوتایە لەگەڵ ڕووبەری ئەردەن و فەلەستین.

دانیشتوان[دەستکاری]

بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی یۆنان ١١,١٢٨,٤٠٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٥ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣.٢ ساڵە. ھەروەھا ٦٢ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.[١٠] پەنابەران و ئاوارەکانی ئەم وڵاتە ڕۆژانە لە زۆربوونە، پەنابەرانی ئەرمەنی سەد هەزار کەس دەبن و پەنابەرانی هەنگاری سی هەزار کەس دەبن کە زۆریان لە ڕۆژهەڵاتی یۆنان نیشتەجێن بەڵام پەنابەری تورکی زۆرترین ڕێژەن کەخۆی لە سەد و پەنجا هەزار پەنابەر دەدات.

سیاسەت[دەستکاری]

پەرلەمان[دەستکاری]

یاساکانی یۆنان لە پەرلەمان دەردەچن و ٣٠٠ ئەندام پەرلەمان هەن لەپەرلەمانی یۆنان.

پارتە سیاسیەکانی یۆنان[دەستکاری]

  • حیزبی چەپ و بزوتنەوەی ژینگە
  • ڕێکخراوی کۆمۆنیستی یۆنانی
  • حیزبی کۆمۆنیستی یۆنانی
  • پارتی کرێکاران
  • پارتی ژینگە
  • پارتی نەتەوەپەرستی یۆنانی و کۆمەڵایەتی
  • پارتی کۆمۆنیستی ماڕکسی - لینینی یۆنانی (سەر بەپارتی کۆمۆنیستی چینی کە ئێستا لەچین حوکم دەکات)
  • بزوتنەوەی دیموکراتی و یۆنانی
  • پارتی دیموکراسی نوێ
  • جەبهەی چەپی ڕادیکاڵ

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. These statistics refer to nationality (υπηκοότητα) and not ethnicity (εθνικότητα), as Greece does not collect statistics on ethnicity and self-determination.
  2. "Demographics of Greece". European Union National Languages. Retrieved 19 December 2010. 
  3. "Greece". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 16 April 2011. 
  4. "Πίνακας 7: Αλλοδαποί κατά υπηκοότητα, φύλο και επίπεδο εκπαίδευσης – Σύνολο Ελλάδας και Νομοί [Table 7: Foreigners by citizenship, gender and educational level -Whole of Greece and Prefectures]" (in Greek). Greek National Statistics Agency. Retrieved 16 April 2011. 
  5. "Demography Report 2010". Eurostat Yearbook 2010. Eurostat. Retrieved 16 April 2011. 
  6. "Total Population". Eurostat. 1 January 2010. Retrieved 8 January 2010. 
  7. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named 2011census
  8. ٨٫٠ ٨٫١ ٨٫٢ ٨٫٣ "Greece". International Monetary Fund. Retrieved 18 April 2012. 
  9. "Distribution of Family Income – Gini Index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 9 July 2010. 
  10. Countries in the world (ranked by ٢٠١٤ population)(ئینگلیسی). ماڵپەڕی Worldometers. سەردان لە ڕێکەوتی ‏١٥ی ئایاری ٢٠١٥.