کۆمپیوتەر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

__ve__{"type":"linear","range":{"type":"range","from":1844,"to":1855}}

کۆمپیوتەر ئامێرێکە [١]بۆ زۆر مەبەست بەکاردێت، دەکرێت پرۆگرام[٢]بکرێت تا ڕیزە کردارێکی ژمێرەیی یان ژیربێژی(بیرکاری) ئەنجام بدات.

بەکارھێنەر دەتوانێت لە ڕێگای مشک (ماوس) و تەختەکلیلەوە داواکاریەکانی خۆی ئاڕاستەی کۆمپیوتەر بکات وە کارەکان لەڕێی شاشەی کۆمپیوتەرەکە پێشان دەدرێ.

وێنەی کۆمپیوتەرێکی نوێ لەبەرهەمەکانی ئەیسەر.

کۆمپیوتەری ئەمڕۆ بەستراوەتەوە بە چەند شتێکەوە، لەوانە: سیدی، فلۆپی، ئینتەرنێت،فلاش دیسک،چاپکەری پەڕە (پرێنتەر)....ھتد

وە کۆمپیوتەر بە گشتی دەکرێتە دوو بەش:

ڕەقەکاڵا و نەرمەکاڵا

ڕەقەکاڵا[دەستکاری]

بریتین لەو پارچانەی کە کۆمپیوتەر پێک دێنن وەک (مۆنیتەر(شاشه‌)، تەختەکلیل،ماوس(مشک)، کەیس) [٣]

ماوس(مشک)[دەستکاری]

ماوس' ئامرازی نیشانکردنه‌. به‌ شێوه‌یه‌کی فیزیایی، ماوس پێکدهێت له‌ ئامرازێکه‌ که‌وا ده‌گیرێت له‌ ژێر یه‌کێک له‌ ده‌سته‌کانی به‌کارهێنه‌ر.[٤]


بۆردی سه‌ره‌کی (Mainboard)[دەستکاری]

گرنگترین به‌شی هه‌ر کۆمپیوته‌رێک ئه‌م بۆرده‌یه که زۆربه‌ی به‌شه‌کانی دیکه‌ی کۆمپیوته‌ر له سه‌ر ئه‌م بۆرده داده‌مه‌زرێن له‌وانه ده‌توانین ئاماژه به ڕا‌م، کارتی گرافیکی، کارتی ڕایه‌ڵه، یەکەی چارەسەری ناوەندی(CPU)، کارتی ده‌نگ، کارتی تیڤی، کارتی سه‌ته‌لایت، مۆدێمی ناوه‌کی.... هه‌روه‌ها هه‌ندێکیش له‌ به‌شه‌کانی کۆمپیوته‌ر به کێبل به‌و بۆرده‌ په‌یوه‌ند ده‌درێن له‌وانه هارد دیسک، فلاپی درایڤ، سی دی درایڤ، دی ڤی دی درایڤ، سه‌رچاوه‌ی وزه، پانکه و ...

نەرمەکاڵا[دەستکاری]

بریتین لەو بەرنامانەی کە یارمەتی بەکارھێنەر دەدەن کە کار بە کۆمپیوتەر بکەن و کارەکانیان ئاساتر بێت[٥]

مایکرۆپرۆسێسۆر[دەستکاری]

تا ئێسته له‌نێوان شاره‌زایاندا له مشت و مڕدایه. خاڵی سه‌ره‌کی ده‌رکه‌وتنی کۆمپیوتەری کەسی (PC) مایکرۆپرۆسێسۆره، که بۆ یه‌که‌مجار له ساڵی 1968 له لایه‌ن ئه‌ندازیارێکه‌وه که له Texas Instroments کاریده‌کرد دۆزرایه‌وه، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی نه‌یتوانی متمانەی لێپرسراوه‌کانی بەدەست بهێنێت له سووده‌کانی هه‌روا مایه‌وه و دوای 3 ساڵ بۆ جارێکی تر دۆزرایه‌وه. مایکرۆپرۆسیسۆر بۆ یه‌که‌م جار له لایه‌ن Intel –ه‌وه کە‌وتە بواری بازرگانییه‌وه و شانازی ده‌که‌ن به‌وه‌ی که دۆزه‌ره‌وه‌ین.[٦]

پەراوێز[دەستکاری]