قەزای بەردەڕەش

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە بەردەڕەش (قەزا)ەوە)
Jump to navigation Jump to search
بۆ شوێنەکانی تر ھەر بەم ناوەوە، بڕوانە بەردەڕەش (ڕوونکردنەوە).
قەزای بەردەڕەش
قەزا
وڵات  عێراق
ھەرێم  ھەرێمی کوردستان
پارێزگا پارێزگای دھۆک
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٠)
 • سەرجەم ١١٨٬٨٤١
ناوچەی کاتی AST ‪(UTC+٣)

بەردەڕەش ٧٠ کم باکووری رۆژئاوای ھەولێری پایتەخت، ٣٢ کم باکووری رۆژھەلاتی مووسڵ، قەزایەکە سەر بە پارێزگای دھۆک.

جوگرافیای بەردەڕەش[دەستکاری]

قەزای بەردەڕەش دەکەوێتە باشووری رۆژھەلاتی پارێزگای دھۆک و دەکەوێتە نێوان زێی گەورە لەلای رۆژھەڵات و ڕووباری خازر لەلای رۆژئاوا و سنووری قەزاکە بەم شێوەیە.

  • باکوور: قەزای ئاکرێ و قەزای شێخان
  • ڕۆژھەلات: قەزای ئاکرێ و زێی گەورە
  • ڕۆژئاوا: قەزای شێخان و رووباری خازر و قەزای حەمدانییە
  • باشوور: پارێزگای ھەولێر

ژمارەی دانیشتوانی سەنتەری قەزای بەردەڕەش زیاترە لە ٢٦,٥٣٥ کەس. گوندەکانی سەر بە سەنتەری قەزا: زمزمۆک، مەم و زین، ئامیان، ئامیانۆک، شیوەرە، زەوی ڕەش ، کانیلان.


بە قەزابوونی بەردەرەش[دەستکاری]

لەبەر ئەوەی شوێنی بەردەرەش شوێنێکی ستراتیژییە و دەکەوێتە نێوان شاری مووسل و قەزای ئاکرێ و ھەردوو پارێزگای دھۆک و ھەولێری پایتەخت پێکەوە دەبەستێتەوە، و رووبەری دەڤەرەکە٣٩٩,٢٠٠ دۆنم زەوی کشتوکاڵیە و ژمارەی دانیشتوانی زیاتربوو لە ١٣٠,٠٠٠ کەس، و لەبەر تێپەڕبوونی ١١٦ ساڵ بەسەر بە ناحیە بوونی، بڕیاری بە قەزای بوونی بەردەرەش دەرچوو لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە.[١] بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان کابینە پێنجەم، ژمارە ١٠ لە ١٢/١٠/٢٠٠٦ بەردەرەش بوو بە قەزای و دوو ناحیەی نوێش ھاتنە دامەزراندن لەگەڵ بەستنەوەی ناحیەی کەلەک بە بەردەرەِش. و ئێستاش قەزای بەردەڕەش لەم سێ ناحییە یە پێک دێت :

لە دوای دەرچوونی بڕیاری بە قەزا بوونی بەردەڕەش، لە رێورەسمێکدا لە ٨/٤/٢٠٠٧ بڕیارەکە جێبەجێ کرا و مازن محەمەد سەعید وەکو یەکەم قایمەقامی قەزای بەردەڕەش دەستنیشان کرا.


ناحیەی دارەتوو[دەستکاری]

دارەتوو یەکێکە لەو ناحیانەی کە لە دوای بە قەزابوونی بەردەڕەش بووەتە ناحیە، و ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٢٨,٨٢٦ کە و لە ۲۹ گوند پێکھاتووە:

  • زەنگەنان
  • مۆریلان
  • دووسەرە
  • بەنێنان
  • کەونەباک
  • تربە سپی
  • خەندەک
  • خاروک
  • درین بۆت
  • دالەرێ
  • بارەوان گەورە
  • گەلوک
  • شەمسەخر
  • بارەوان کچکە
  • شیخالک کوراو
  • دوگوندان گەورە
  • گردەپان
  • دوگوندان کچکە
  • ھنجیروک نوی
  • خرابە یاسین
  • قادسیە گەورە
  • ھنجیروک کەون
  • گربدەو نوێ
  • کێلی
  • گوندی ئەحمەد بەگ
  • قادسیە کچکە
  • بیوک
  • گربدەو کەون
  • گومەزەرد

ناحیەی رۆڤیا[دەستکاری]

رۆڤیا یەکێکە لە ناحییەکانی قەزای بەردەرەش و ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٢٩ ھەزار کەس و لەم گوندانە پێکھاتووە:

  • یەکمالە
  • کانی ئەسپان کچکە
  • دولیجان گەورە
  • زیلکە عبدالعزیز
  • کانی ئەسپان گەورە
  • قەرەناز
  • دولیجان ێالح
  • گرگە جو
  • نەزراوە
  • دولیجان کتو
  • جوجەر گەورە
  • دیناران
  • دولیجان تارق
  • جوجەر کچکە
  • ئومەرسینان
  • کەندالە سور
  • جەنگە
  • گربەویل گەورە
  • پەلاسان
  • شیخانوک
  • گربەویل کچکە
  • توبزاوە گەورە
  • سێگردک
  • علیشانە
  • توبزاوە کچکە
  • خرابە یاسین
  • پیربوب
  • ئیسماوە
  • خرابە سعدون
  • دوستەک
  • بامەرزێ
  • بەردە سۆر
  • حەسەنیە
  • خەمیس کچک
  • بەردە زیو
  • ئەللاھی
  • پیرچاوش
  • چەمە
  • خرابە واش
  • دەربیستان گەورە
  • گریگا
  • دەربیستان کچکە

ناحییەی کەلەک[دەستکاری]

کەلەک لە ساڵی ١٨٨٠ سەر بە دەڤەری شێخان بوو، و لەساڵی ١٩٣٠ بە قەزای ئاکرێوە بەستراوە تاوەکو ١٩٦٨ کە جارێکی تر بەستراوەتەوە بە قەزای حەمدانییە. کەلەک لە ساڵی ١٩٧٢ بووەتە ناحییە و ٢٨ گوند لەخۆی دەگرێت و سەر بە قەزای حەمدانییە بووە، تاوەکو ١١/٦/١٩٨٧ ناحییەی کەلەک ھەلوەشێندرایەوە و لەگەڵ ھەر ٢٨ گوندەکانی بەسترانەوە بە سەنتەری قەزای حەمدانییەوە، لە دوای راپەرینی بەھاری ١٩٩٠ ، کەلەک لەگەڵ چەند گوندێکی وەکو کەورە سۆر ، گەویلان بۆت، کۆمەلگای بشیریان ئازاد کران و لە ساڵی ١٩٩٧ بە بڕیارێکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە قەزای ئاکرێ بەسترایەوە. لەدوای بە قەزا بوونی بەردەڕەشیش ، کەلەک بە قەزای بەردەڕەش بەسترایەوە . ژمارەی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە زیاترە لە ٣١,٣٠٥ کەس و لەم گوندانە پێکھاتووە.[١]

  • کومەلگەی بشیریان
  • شیخەمیر
  • کەورەسۆر
  • بەدەنەی بچووک
  • گەویلان بۆتان
  • بەدەنەی گەورە
  • گەویلان ئازاد
  • ترجلە
  • ئاج قەلا گەورە
  • زەھرە خاتون
  • گوبەیبا
  • نازمیە
  • مفتیە
  • خازری نوی
  • ئاچ قەلا بچووک
  • زەنگل
  • بحرە (شیرەکان)
  • گولە بور
  • تل اسود کچکە
  • تولەبەن
  • تل اسود گەورە
  • گەزەکان
  • جەمە کور
  • قەسروک
  • حسن شام
  • تورکماس
  • سیودینان
  • منگوبە
  • علیاوە

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ a b ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری test نەدراوە