١٩ی ئایار

١٩ی ئایار ١٣٩یەم ڕۆژی ساڵە (١٤٠ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛ ٢٢٦ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

ڕووداوەکان

پێشتر-١٦٠٠

• ٩٣٤ – ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی بە سەرکردایەتیی جۆن کورکواس مەلەتیی گرتەوە.
• ١٥٣٦ – ئان بۆڵن، ژنی دووەمی ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا، بەھۆی زیناوە سەری بڕدرا.

١٦٠١–١٩٠٠

• ١٧٤٣ – ژان پیێغ کغیستین پێوەری پلەی گەرمیی سانتیگڕادی داھێنا.
• ١٩٠٠ – دوورگەی تۆنگا درا بە دەمی بەریتانیای مەزنەوە.
• ١٩٨٩ – ئەحمەد یاسین، دامەزرێنەری بزووتنەوەی حەماس لەلایەن ئیسرائیلەوە دەستبەسەر کرا.

١٩٠١–ئێستا

• ١٩١٩ – مستەفا کەمال ئاتاتورک لە سامسون لەسەر کەنارەکانی دەریای ڕەشی ئاناتۆلیا نیشتەوە و، دەستی بەوە کرد کە دواتر ناوی لێ نرا شەڕی سەربەخۆیی تورکیا.
• ١٩٥٠ – میسر ڕای گەیاند کە نۆکەندی سوێز بۆ کەشتییە ئیسرائیلییەکان و بازرگانی داخراوە.
• ١٩٦٣ – نیو یۆڕک پۆست سەندەی مەگەزین نامەیەک لە زیندانی بێرمینگھامەوە کە ھی مارتین لووتەر کینگی دووەمە بڵاو کردەوە.
• ٢٠١٦ – ئیجیپتئێر فڵایت ٨٠٤ لەکاتی گەشتکردن لە پاریس بەرەو قاھیرە کەوتە دەریای ناوین و، سەرجەم سەرنشینەکانی ناوی مردن.
• ٢٠٢٤ – بەھۆی کەوتنەخوارەوەی ھەلیکۆپتەرێک لە ئازەربایجانی ڕۆژھەڵاتی، ئێران، ٩ کەس گیانیان لەدەستدا کە ئیبراھیم ڕەئیسی سەرۆک کۆمار، حوسێن ئەمیرعەبدوڵڵاھیان، وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران و چەند کەسێکی کاربەدەستی دیکەی تێیدا بوون.

لەدایکبوونەکان

پێشتر-١٦٠٠

• ١٥٩٣ – کلۆد ڤینیان، نیگارکێشی فەڕەنسی (مردووی ١٦٧٠)

١٦٠١–١٩٠٠

• ١٧٦٢ – یۆھان گۆتلیب فیشتە، فەیلەسووف و ئەکادێمیی ئەڵمانی (مردووی ١٨١٤)
• ١٨٨١ – مستەفا کەمال ئاتاتورک ماڕشاڵ و دەسەڵاتداری تورک و، یەکەمین سەرۆک کۆماری تورکیا (مردووی ١٩٣٨)
• ١٨٩٠ – ھۆ چی مین، سیاسەتوانی ڤێتنامی و، یەکەمین سەرۆک کۆماری ڤێتنام (مردووی ١٩٦٩)

١٩٠١–ئێستا

• ١٩٠٦ – بروس بێنت، ھەڵدەری قورسایی و ئەکتەری ئەمریکی (مردووی ٢٠٠٧)
• ١٩٢٥ – پۆل پۆت، ژەنەڕاڵ و سیاسەتوانی کەمبۆدی و، بیست و نۆیەمین سەرۆک وەزیرانی کەمبۆدیا (مردووی ١٩٩٨)
• ١٩٢٥ – مالکۆم ئێکس، چالاکوان و وەزیری ئەمریکی (مردووی ١٩٦٥)
• ١٩٣٥ – دەیڤد ھارتمان، ڕۆژنامەنووس و کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنیی ئەمریکی
• ١٩٣٩ – نانسی کوان، ئەکتەر و ئارایشتکەری ئەمریکیی ھۆنگ کۆنگ
• ١٩٤٤ – پیتەر مایھیو، ئەکتەری ئەمریکیی ئینگلیز (مردووی ٢٠١٩)
• ١٩٥٥ – جەیمز گۆسلینگ، زانای کۆمپیوتەری ئەمریکیی کەنەدی و دروستکەری جاڤا
• ١٩٦٦ – جودی پیکو، نووسەر و پەروەردەکاری ئەمریکی
• ١٩٦٨ – کایل ئیستوود، ئەکتەر و ژەنیاری بەیسی ئەمریکی
• ١٩٧٦ – کێڤن گارنت، یاریزانی تۆپی سەبەتەی ئەمریکی
• ١٩٧٩ – ئاندریا پیرلۆ, یاریزانی تۆپی پێی ئیتاڵی
• ١٩٧٩ – دیێگۆ فۆرلان، یاریزانی تۆپی پێی ئۆڕووگوایی
• ١٩٨٣ – مایکڵ چێ, ئەکتەری کۆمیدیی ئەمریکی
• ١٩٩٢ – سام سمیت، گۆرانیێژ و گۆرانینووسی ئینگلیز
• ٢٠٠٢ – ڕیکاردۆ کالافیۆر، یاریزانی تۆپی پێی ئیتاڵی

مردنەکان

پێشتر-١٦٠٠

• ١٥٢٦ – ئیمپراتۆر گۆ-کاشیوابارای ژاپۆن (لەدایکبووی ١٤٦٤)
• ١٥٣٦ – ئان بۆڵن، شاژنی ئینگلتەڕا (١٥٣٣–١٥٣٦)؛ ژنی دووەمی ھێنریی ھەشتەمی ئینگلتەرا

١٦٠١–١٩٠٠

• ١٨٢٥ – سان سیمۆن، فەیلەسووف و بیردۆزەوانی فەڕەنسی (لەدایکبووی ١٧٦٠)
• ١٨٩٥ – خۆزێ مارتی، ڕۆژنامەنووس و شاعیر و فەیلەسووفی کووبایی (لەدایکبووی ١٨٥٣)
• ١٨٩٨ – ویلیام گۆڵدستۆن، پارێزەر و سیاسەتوانی ئینگلیز و سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو (لەدایکبووی ١٨٠٩)

١٩٠١–ئێستا

• ١٩٣٥ – تۆماس ئێدوارد لۆرەنس، سەرھەنگ و شوێنەوارناسی بەڕیتانی (لەدایکبووی ١٨٨٨)
• ١٩٣٩ – ئەحمەد ئاغائۆغڵو، ڕۆژنامەنووسی تورکی ئازەربایجانی (لەدایکبووی ١٨٦٩)
• ١٩٥٨ – ڕۆناڵد کۆلمەن، ئەکتەری ئینگلیز (لەدایکبووی ١٨٩١)
• ١٩٩٦ – جۆن بێرادینۆ، یاریزانی تۆپی سەبەتە و ئەکتەری ئەمریکی (لەدایکبووی ١٩١٧)
• ٢٠٠٩ – ڕۆبێرت فێرشگۆت، زیندەکیمیازان و ئەکادێمیی ئەمریکی و وەرگری خەڵاتی نۆبڵ (لەدایکبووی ١٩١٦)
• ٢٠١٦ – ئالان یۆنگ، ئەکتەری ئەمریکیی کەنەدی (لەدایکبووی ١٩١٩)
• ٢٠١٧ – نەوشیروان مستەفا، ڕێکخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان (لەدایکبووی ١٩٤٤)
• ٢٠٢٤ – کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەی ئیبراھیم ڕەئیسی:
  • حوسێن ئەمیرعەبدوڵڵاھیان، وەزیری کاروباری دەرەوە (لەدایکبووی ١٩٦٤)
  • ئیبراھیم ڕەئیسی، ھەشتەمین سەرۆک کۆماری ئێران (لەدایکبووی ١٩٦٠)
  • محەممەدعەلی ئالی ھاشم، نوێنەری ڕێبەری باڵا لە ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات و پێشنوێژی تەورێز (لەدایکبووی ١٩٦٢)
  • مالیک ڕەحمەتی، پارێزگاری ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات (لەدایکبووی ١٩٨٢)

پشووەکان

• ڕۆژی یادکردنەوەی جینۆسایدی یۆنانییەکان (یۆنان)
• جەژنی لەدایکبوونی ھۆ چی مین (ڤیێتنام)
• ڕۆژی دایک (قرغیزستان)

بەستەرە دەرەکییەکان

• بی بی سی: ئەمڕۆ لە مێژوودا
• دە نیو یۆرک تایمز: ئەمڕۆ لە مێژوودا
• ڕووداوە مێژوویییەکانی ١٩ی ئایار