٢٢ی تشرینی یەکەم

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

٢٢ی تشرینی یەکەم ٢٩٥ـەم ڕۆژی ساڵە، (٢٩٦ـەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری گرێگۆریدا، ٧٠ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتایی ساڵ


ڕووداوەکان[دەستکاری]

پێش ١٦٠٠ زاین

٧٩٤ – ئیمپراتۆر کانمو پایتەختی ژاپۆنی گواستەوە بۆ هیان کیۆ (ئێستا کیۆتۆ).

٩٠٦- ئەحمەدی قەیغلاغ هێرشێک دەکات بۆ سەر ئیمپراتۆریەتی بیزانس و٤ بۆ ٥ هەزار دیل دەگرن

١٣٨٣– هێڵی نێری ماڵی بورگوندی پورتوگالی بە مردنی شا فێرناندۆ لەناودەبرێت، تەنها کچەکەی بەیتریس بەجێ هێشت بانگەشەی ڕکابەرەکان دەست دەکەن بە ماوەیەک لە شەڕی ناوخۆ و بێئاگایی.

١٦٠١ تا ١٩٠٠ زاین

١٦٣٣ – خانەخەتی مینگ شکست بە کۆمپانیای هیندی ڕۆژهەڵاتی هۆڵەندی دەدات.

١٧٠٧ - چوار کەشتی دەریایی بەریتانی بە هۆی هەڵەی گەڕانەوە لە سەر ئایسلی سیسیلی زەوی بەڕێوەدەبەن لە وەڵامدا، یەکەم یاسای درێژی لە ساڵی١٧١٤ دا دەرکراوە.

١٧٢١ – ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا لەلایەن تزار پیتەر یەکەمەوە بڵاودەکرێتەوە دوای شکستەکەی سوید لە جەنگی باکووری گەورەدا.

١٧٣٠ – دروستکردنی کاناڵی لادۆگا تەواو بوو.

١٧٤٦ – کۆلێژی نیو جێرسی (دواتر ناوی زانکۆی پرینستۆن) نامەی خۆی وەردەگرێت.

١٧٧٧ – جەنگی شۆڕشگێڕی ئەمریکی: بەرگریکارانی ئەمریکی فۆرت مێسەر لەسەر ڕووباری دلاوەر دووبارە هێرشی هێسیان کردەوە لە شەڕی بانکی سووردا.

١٧٨٤– ڕووسیا لە دوورگەی کۆدیاک، ئالاسکا کۆلۆنی دۆزیەوە.

١٧٩٠ – باکوری ڕۆژئاوای شەڕی هیندی: هێزەکانی ئەمریکای ڕەسەن شکست بە ئەمریکا دێن، کە کۆتایی بە هەڵمەتی هەرمار هێنا

١٧٩٧– ئەندرێ ژاک گارنەرین یەکەم بازدانی پاراشوت تۆمارکراو دەکات، لە هەزار مەتر (٣٢٠٠پێ) لە سەرووی پاریسەوە.

١٨٣٦ – سام هۆستن وەک یەکەم سەرۆک کۆماری تەکساس کرایەوە.

١٨٤٤ – میلەریتس، شوێنکەوتوانی وتەبێژی باپتیست ویلیام میلەر پێشبینی کۆتایی جیهان دەکەن لە هاوەڵی لەگەڵ دووەم یادی مەسیح. ڕۆژێکی دوایی بە نائومێدییەکی گەورە ناسراوە.

١٨٧٥ – یەکەم گرێدانی تەلەگرافی لە ئەرجەنتین

١٨٧٩ – بەکارهێنانی فیڵمێنتێک لە دێسکەی کاربۆنیزە، تۆماس ادیسۆن یەکەم گڵۆپی ڕوناکی کارەبایی کرداری تاقی دەکاتەوە (٢/١٣١کاتژمێر دەخایەنێت پێش سوتانی دەرەوە).

١٩٠١ تا ئێستا

١٩١٠- هاولی هارڤی کریپن (یەکەم تاوانبار کە بە هاوکاری ڕادیۆ دەستگیر دەکرێت) بە تاوانی ژەهراویکردنی هاوسەرەکەی تۆمەتبار دەکرێت

١٩٢٣ - کودەتاچی شاهانەی لیۆناردۆپۆلۆس –گەرگالیدیس شکست دەهێنێت لە یۆنان، پاشایەتی بێ دەسەڵات دەکات و ڕێگا خۆش دەکات بۆ دامەزراندنی کۆماری دووەمی هێلینی.

١٩٤١ – جەنگی جیهانی دووەم: ئەندامی بەرگری فەرەنسی گای موکوێت و ٢٩ بارمتی دیکە لە لایەن ئەڵمانیەکانەوە لە سێدارە دەدرێن بە تۆڵەی مردنی ئەفسەرێکی ئەڵمانی.

١٩٤٣ – جەنگی جیهانی دووەم: لە دووەمین هێرشی ئاگرکوژێنەوە بۆ سەر ئەڵمانیا، ڕافیز هێرشی ئاسمانی بۆ سەر شارۆچکەی کاسێل ئەنجام دەدات و بەهۆیەوە هەزار کەسی کوژران و ١٥٠ هەزار ئاوارە بوون

١٩٤٦ - زیاتر لە ٢٢٠٠ ئەندازیار و تەکنیککار لە ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانیاوە ناچارن لەگەڵ خێزان و کەلوپەلەکانیان ڕاگواستنەوە بۆ یەکێتی سۆڤیەت

١٩٤٧ - ململانێی کەشمیر لە نێوان هیندستان و پاکستان دەست پێدەکات، کە دوای دابەشکردنی هیندستان دەستی پێکردوە

١٩٦٤ - لیژنەیەکی پەرلەمانی هەموولایەنە ئەو دیزاینە دیاری دەکات کە دەبێتە ئاڵای فەڕمی نوێی کەنەدا.

١٩٧٥ – ڤینرا ٩ ئەرکی بۆشایی بێفڕەوانی سۆڤیەت لە ڤینۆس نیشتەوە.

٢٠٠٥ – گەردەلوولی گەرمەسیری ئەلفا لە حەوزی ئەتڵەسی، وەرزی گەردەلوولی ئەتڵەسی ٢٠٠٥ کرد بە چالاکترین وەرزی گەردەلوولی ئەتڵەسی تا وەرزی ٢٠٢٠ پێشی گرت.

٢٠٠٦ – پێشنیاری فراوانکردنی کاناڵی پاناما لەلایەن 77.8٪ ی دەنگدەران لە ریفراندۆمێکی نەتەوەیی پەسەند کراوە.

لە دایکبوونەکان[دەستکاری]

١٥١١– ئارسموس رینهۆڵد، ئەستێرەناسی ئەڵمانی و ماتماتیکزان

١٥٥٩– ژاک سیرمۆند، زانای فەڕەنسی

١٥٨٧– یواخیم یونگیس، ماتماتیکزان و فەیلەسوفی ئەڵمانی

١٦٥٩- جۆرج ئێرنست ستاهل، کیمیازان و پزیشکی ئەڵمانی

١٧٤٩ - کۆرنلیس ڤان دێر ئەی، مێژوونووس و کتێبفرۆشی هۆڵەندی

١٨١٨ – لێکۆنت دو لیسلی شاعیر و نووسەری فەڕەنسی

١٨٤٣ – جەیمس ستراچان- دەیڤدسۆن، زانای کلاسیکی ئینگلیزی، بەڕێوەبەری ئەکادیمی، وەرگێڕ و نووسەر

١٨٤٤ - سارا بێرنهارت، ئەکتەر و بەڕێوەبەری فەرەنسی

١٨٧٠ - ئیڤان بونین، نووسەر و شاعیری ڕووسی، خەڵاتی نۆبڵی

١٨٧٠ - پەروەرد ئەلفرێد دۆگلاس، نووسەر و شاعیری ئینگلیزی

١٨٧٣ - ڕاما تیرتە، فەیلەسوف و پەروەردەکاری هیندی

١٨٧٥– دەیڤد ڤان ئیمبدن، ئابووریناس و سیاسەتمەداری هۆڵەندی

١٨٨١ - کلینتۆن دەیڤسۆن، فیزیکزان و ئەکادیمی ئەمریکی، خەڵاتی نۆبڵی بردە

١٨٨١- کارل بێرنهارد زوپەریتز، جیۆفیزیکزان و بومەلەرزەی ئەڵمانی

١٨٨٧– جۆن ڕید، ڕۆژنامەنووس و شاعیری ئەمریکی

١٨٩٣ - ئێرنست ئۆپیک، ئەستێرەناسی ئیستۆنی و ئەستێرەناسی

١٨٩٨- داماسۆ ئەلۆنسۆ، شاعیر و فیلۆلۆجی ئیسپانی

١٨٩٩ - سالارروێ، نوسەر و شێوەکاری سالڤادۆران

١٩٠٠ - ئەشفەقولە خان، چالاکوانی هیندی

١٩٠٣ – جۆرج وێڵز بێدل، زانای جیناتیکی ئەمریکی و ئەکادیمی، خەڵاتی نۆبڵی بردە

١٩٠٤ - کارل گوث جانسکی، فیزیکزان و ئەندازیاری ڕادیۆ ئەمریکی

١٩٠٦ – ئاوریلیۆ بالدۆر، ماتماتیکزان و پارێزەری کوبا

١٩١٩ - دۆریس لیزین، ڕۆماننووس، شاعیر، شانۆنووس

١٩٢٠ - تیمۆسی لیاری، دەروونناس و نووسەری ئەمریکی

١٩٢١ - ئەلێکساندەر کرۆنرۆد، ماتماتیکزان و زانای کۆمپیوتەری ڕووسی

١٩٢٩ – لیڤ یاشین، تۆپی پێی ڕووسی

١٩٣٠ – ئیستێلا دی کارلۆتۆ، چالاکوانی مافی مرۆڤی ئەرجەنتین 1 ١٩٣١ - ئان یاسا، ئەفسەری پۆلیسی ئەمریکی و نووسەر

١٩٣٦ – جۆن بلاشفۆرد- سنێل، سەربازی ئینگلیزی، نووسەر و دۆزەرەوە

١٩٣٦ – پیتەر کوک، ئەندازیاری ئینگلیزی و ئەکادیمی

١٩٣٨ - کریستۆفەر لۆید ، ئەکتەری ئەمریکی

١٩٣٩ - ژان پیەر دستویلیرس، شاعیر و ڕەخنەگری فەڕەنسی

١٩٤١ - ئەهمەتی مێتی ئیشیکارا، جیۆفیزیکزانی تورک و زانای بوومەلەرزە 1 ١٩٤٦ – دیپاک چوپرا، پزیشک و نوسەری هیندی ئەمریکی

١٩٤٦– کێلڤین ماکنزی، ڕۆژنامەنووس ئینگلیزی

١٩٤٨ – دێبی ماکۆمبەر، نووسەری ئەمریکی

١٩٤٩ - ستیڤ باترز گۆرانیبێژ و گۆرانی بێژ و گیتارژەن و ئەکتەری ئەمریکی

١٩٤٩ – ئارسێن وێنگەر، تۆپی پێی فەرەنسی و بەڕێوەبەر

١٩٥٢ - جیف گۆلبوم ئەکتەری ئەمریکی .

١٩٥٤– گراهام جۆیس، نووسەر و مامۆستای ئینگلیزی

١٩٦٥ – ئەی ئێل کەنەدی، کۆمیدی سکۆتلەندی، ڕۆژنامەنووس و نووسەر

١٩٦٥ – ئۆتس سمیث، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی و ڕاهێنەر

١٩٨٦ - کارا لانگ، تۆپی پێی کەنەدی

١٩٩٠– نیکۆلاس فرانسیلا، ئەکتەری ئەرجەنتین ر

مردنەکان[دەستکاری]

٢٠١٦ – ستیڤ دیلۆن، هونەرمەندی کتێبی کۆمیدی بەریتانی

٢٠١٦ – شێری ئێس تیپەر، نووسەری ئەمریکی

٢٠١٧ – جۆرج یانگ، مۆسیقاژەنی ئوسترالی، گۆرانی نووس و بەرهەمهێنەری تۆمار

٢٠١٧ – پاوڵ ویتز، ئاسمانەوانی ئەمریکی

https://en.wikipedia.org/wiki/October_22