شیعەی دوازدە ئیمام

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
شیعەی دوازدە ئیمام
Zulfiqar with inscription.png
زولفەقار شمشێری عەلی کوڕی ئەبووتالیب، بە یەکێک لە گرنگترین ڕەمزەکانی شیعە دادەنرێ.
ئایین ئیسلام
سەرکردە سەرچاوە کۆنەکان و فەتواکان
درێژبوونەوە زۆرینە پێک دێنن لە ئێران، وبەحرێن و ئازەربایجان.
ڕێژەیەکی زۆر لە لە عێڕاق و لوبنان.
کەمینە لە وڵاتانی کەنداوی فارس و ھیندستان و پاکستان و ئەفغانستان.
شوێنە پیرۆزەکان *کەربەلا
بڕواگەلی ئایینی ئایینە ئیبراھیمییەکان

شیعەی دوازدە ئیمام (بە عەرەبی: ٱثْنَا عَشَرِيَّة‎; ʾ بە فارسی: شیعە دوازدەامامی‎) یان جەعفەری و ھەروەھا شیعەی ئیمامی کۆمەڵەیەکن لە ئایینی ئیسلام. شیعەی دوازدە ئیمام لە ئەمڕۆدا زۆرترین ژمارەی شیعە پێکدەھێنن لە جیھاندا، لەبەر ئەوە ھەرکاتێک وشەی شیعە بە تەنیایی بەکارھات ئەوە مەبەست لێی شیعەی دوازدە ئیمامییە، بڕوایان وایە کە محەممەد دوای خۆی عەلی کوڕی ئەبووتالیبی بۆ ڕێبەرایەتی موسڵمانان ھەڵبژاردووە و لە دوای ئەویش ھەتا دوازدە نەوەی دیکە ھەر کوڕەکانی عەلی، یەک لە دوای یەک بوون بە پێشەوای موسڵمانان.[١]

ناو[دەستکاری]

بەھۆی گرینگایەتی ئیمامەت (پێشەوایەتی) لەلایان، کۆڵەکە و بنەمای سەرەکی ئایینە، دەبێت لەلایەن خوداوە ئیمام دیاریبکرێت، مرۆڤەکان دەسەڵاتیان نییە لەو دیاریکردنەدا پێیاندەوترێت ئیمامی.[٢]

ھەروەھا بە دوازدە ئیمام ناودەبرێن، لەبەر ئەوەی باوەڕیان بە شەرعییەتی دوانزە ئیمام ھەیە بۆ پێشەوایەتی موسوڵمانان، کە بریتین لە:

  1. عەلی کوڕی ئەبووتالیب
  2. حەسەن کوڕی عەلی
  3. حوسێن کوڕی عەلی
  4. عەلی کوڕی حوسێن زەین ئەلعابدین (سەججاد)
  5. محەممەدی باقر
  6. جەعفەر کوڕی محەممەد
  7. مووسا کوڕی جەعفەر
  8. عەلی کوڕی مووسا
  9. محەممەد جەواد کوڕی عەلی ڕەزا
  10. عەلی ھادی کوڕی محەممەد جەواد
  11. حەسەنی عەسکەری کوڕی عەلی ھادی
  12. محەممەد مەھدی کوڕی حەسەنی عەسکەری

بیروباوەڕ[دەستکاری]

شیعەی ئیمامی بەگشتی لەگەڵ سەرجەم گرووپە ئیسلامییەکانی تردا ھاوڕان لەسەر مەسەلە بنەڕەتییەکانی بیروباوەڕی ئیسلامی، وەک: باوەڕبوون بە تاکوتەنھایی خودا، باوەڕبوون بە پێغەمبەران، بە کتێبە ئاسمانییەکان، بە ڕۆژی دوایی. بەڵام لە وردەکارییەکانی ئەم مەسەلانە و ھەندێک بابەتی لاوەکیدا، یان لەگەڵ موعتەزیلەکاندا ھاوڕان، یان لەگەڵ ئەشعەری و ماتوریدییەکاندا، ھاوکات لە ھەندێک بوواردا ڕای تایبەتی خۆیان ھەیە.[٣]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  • ویکیپیدیای عەرەبی
  1. ^ "Shi'i | History & Beliefs". Encyclopedia Britannica. Retrieved 30ی کانوونی یەکەمی 2020. Check date values in: |accessdate= (help)
  2. ^ عوسمان, ئومێد. "قوتابخانە ھزری‌و سیاسییەکان لە ئیسلامدا؛ شیعەی ئیمامی (جەعفەری) [بەشی یەکەم]". www.kurdistanc.com. ناوەندی کوردستان بۆ توێژینەوە لە ململانێ و قەیرانەکان. Retrieved 30ی کانوونی یەکەمی 2020. Check date values in: |accessdate= (help)
  3. ^ Maghnīyah, Muḥammad Jawād. Shīʻah va zamāmdārān-i khvudsar (بە فارسی) (Nawbat-i chāp: avval ed.). Tihrān: نبوی. p. 423. ISBN 978-964-6405-70-7. Retrieved 30ی کانوونی یەکەمی 2020. Check date values in: |accessdate= (help)