دوایین پێغەمبەر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

زاراوەی دوایین پێغەمبەر، بەکارهاتووە لە دەقە ئاسمانییەکاندا بۆ ئاماژەدان بە دوایین کەس کە خودا قسەی لەگەڵ کردووە، بەجۆرێک؛ کە ئیدی کەسێکی تر لەدوای ئەو بوونی نابێت کە خودا گوتەی پێ بدا.

لەئیسلامدا[دەستکاری]

کۆتای پێغەمبەران (بەعەرەبیی: خاتم النبيين)، ناونیشانێکە دراوە بە پێغەمبەری ئیسلام موحەممەد لە ئایەتێکدا لە قورئاندا.
هەموو موسوڵمانان بڕوایان وایە کە موحەممەد دوایین وەحی پێ بەخشراوە لەسەر شێوە و فۆرمی قورئان بۆ هەموو مرۆڤایەتی، بۆ هەموو سەردەمێک. گرێی، دوایین پێغەمبەر، لەسەرەتاوە لە ئایینی ئیسلامدا بەکارهاتووە، کە ئاماژە دەدات و دەگەڕێتەوە بۆ موحەممەد، ئەو کەسەی کە شوێنکەوتوانی ئایینی ئیسلام بڕوایان وایە کە ئەو دوایین پێغەمبەر لە ئایینە یەکتاپەرستییە ئیبراهیمییەکان. دژ بە هێڵی گشتی ئیسلام، موحەممەد ئەگەرێتەوە بۆ کۆتای پێغەمبەران بەپێی بیروڕای ئەحمەدییەت.

لە قورئاندا ٢٥ پێغەمبەر هەیە کە ناوییان هاتووە، گەرچی موسوڵمانەکان پێیان وایە کە ژمارەیەکی زۆرتریش لەوە بوونی هەبووە لە کات و شوێنی جیاوازدا لەپێش "دوایین پێغەمبەر، سيدنا محمد"[١]، لەنێو ئەو پێعەمبەرانەی کە موسوڵمانەکان رێزییان بۆ دادەنێن:

تێبینی: ئەو ناوانەی نیشانەی (*) هەیە لەتەنیشتییان، 'نێردراو' بوون.

جودایزم (یەهوودییەت)[دەستکاری]

جودایزمی کلاسیک، فێری ئەوەت دەکات کە هیچ پێغەمبەرێک نییە مەزنتر لە مووسا، و هەموو پێغەمبەرانی تر ناوییان هێنراوە لە تەناخ دا (بایبڵی عیبری) کە پایەیان و پێشگوێیەکانییان لە مووسا کەمتر بووە. ئەمەش دەقێکە لەنیو مایمۆندایسدا لە پرەنسیپەکانی وەفای جوولەکە بەرامبەر بە شوێن و پایەی مووسادا:

مووسا پایەدارتر بووە لە هەموو پێغەمبەران، جا ئەگەر لەپێش ئەو بوو بن یان لەدوای ئەو. مووسا بەرزترین پلەی بەدەست هێناوە کە مرۆڤ بتوانێ بیگاتێ. ئەو چاوی بەخوا کەوتووە بەجۆرێ کە بەسەر هەموو مرۆڤێکدا تێپەڕبووە کە تا ئێستا هەبووبێت... خودا لەگەڵ هەموو پێغەمبەران دواوە لەڕێگەی نێوەندێکەوە. مووسا بەتەنها پێویستی بەوە نەبوو؛ ئەمەش ئەوەیە کە تەورات مەبەستییەتی کاتێ کە خودا تێیدا دەڵێت "لێو بەلێو (رووبەڕوو)، قسەی لەگەڵ دەکەم" (سیدو)

دوایین کەس لەنێو دوانزە بچووکگەلی پێغەمبەران (بەپێی یاساکان) (و بەپێی دوایین کتێب لە پەیمانی کۆنی یەهوودییەت دا) بەشێوەیەکی سەرەکی کەسێکە بەناوی مەلەکای.

ئایینەکانی تر[دەستکاری]

لەپەیڕەوی ئایینەکانی تریشدا ئەم زاراوەیە یان زاراوەیەکی هاوشێوە بەکارهاتووە. مانی، دامەزرێنەری بیروباوەڕی مانیکایزم، بەهەمان شێوە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کۆتای پێغەمبەرانە و دوایین پێغەمبەرە.
لە ماندیئیزمدا، یوحەننای پاکبوەوە وەک دوا پێغەمبەر دادەنرێت.

جاینیزم[دەستکاری]

مەهاڤیراش هەروەها بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کۆتا پێغەمبەرە لە زنجیرەی ٢٤ تیرتانەکار.

تێبینی[دەستکاری]

  1. ^ ئەم نووسینە لەنێو ئەو دەقگرەدا تەنها وتەی موسوڵمانەکانە، نەک گۆشەنیگایەکی تاکەکەسیی