مێژووی مەنگۆلیا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Slab Grave culture areal.png

مێژووی مەنگۆلیا یاخود مەغۆل بۆ ھەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەرێتەوە یەکێکە لە میللەتە کۆنەکانی جیھان ئەم میللەتە لە چەنیدن ھۆز و تیرەی جیاواز پیچک ھاتوون و چەندین ئیمپڕاتۆرییەتی لێدروست بووە ساڵانێکیش بە شێکی زۆری جیھانی لەژێر دەسەڵات بوو مێژووی مەنگۆلیا لە سەردەمی جەنگیز خان زیاتر بە دەردەکەوێت کە توانی بەشێکی بەرچاوی ھۆز و تیرەکانی مەنگۆلیا کۆبکاتەوە یەکێک لە بەھێزترین ئیمپڕاتۆرییەت لە مێژوودا پێک بھێنیت. دوارتر نەوەکانی سنورەکانی جیھانیان بڕی تا ئەوەی دەسەڵاتی گەیشتە مەنجەر و ھۆڵندا دوای زیاتر لە سێ سەدە وردە وردە ناوچەکانی لە دەستدا کە دەستی بەسەردا دەگرتن ساڵی ١٦٩١ چین مافی ئۆتۆنومی پێ بەخشی لە دوای شۆرشی چین لە ساڵی١٩١١ لە ناوچوونی بنەماڵەی بانشوو لە ساڵی ١٩١٢ ئەمیرە مەنگۆلییەکان چینییەکانیان لە مەنگۆلیا دەرکرد و لە ساڵی ١٩٢١ سەربەخۆی خۆیان ڕاگەیاند لەژێر دەسەڵاتی خونوختوی بوزی و ڕوسیاش یارمەنی دەریان بوو لە ساڵی ١٩٢١ ھێزەکانی ڕووسیا چوە ناو مەنگۆلیا یارمەتی شۆڕشگێڕەکانی دا بە دامەزراندنی سیستەمێکی شیوعی لە دوای مردنی بوزی زیندوو، لە دوای پەیمانی نێوان ڕووسیا و چین چین وازی ھێنا لە داواکاری مەنگۆلیا و ھەربەناو بووە کۆمارێکی سەربەخۆ.

ھێرش بۆسەر بەغدا[دەستکاری]

نەخشەی چۆنییەتی فراوانبوونی سنوری مەغۆلەکان

کوردستان لەژێر دەسەڵاتی مەغۆل[دەستکاری]

دەوڵەتی جەلائیری[دەستکاری]

قەرەقۆینلۆ[دەستکاری]

ئاق قۆینلۆ[دەستکاری]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل ھۆلاکۆ خان

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  • مێژووی مەنگۆلیا لە کتێبی فەرھەنگی ڕووداوەکانی کوردستان و جیھان لە ئامادەکردنی علی کەندی