جیاکاری و تەواوکاری

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

جیاکاری و تەواوکاری یان کالکیولس (بە ئینگلیزی: calculus) یەکێک لە لقە سەرەکییەکانی بیرکارییە، و لە گۆڕانکارێکانی دوو لقی جەبر و ئەندازە دێتە ئاراوە. لایبنیتس و ئیساک نیوتۆن هاوکات لەگەڵ یەک لەم بوارە لێکۆڵینەوەیان هەبووە، بەڵام لایبنیتس داهێنەری ئەو هێمایانەیە کە ئێستا بۆ هەژماری جیاکاری و تەواوکاری بەکار دێن. هەژمارکردنی جیاکاری و تەواوکاری بریتییە لە بیرکاری گۆڕان (خێرایی و تاودان)، هەروەها بریتییە لە بیرکاری ڕاستەهێڵی لێکەوت و لێژی و ڕووبەر و قەبارە و زۆر لە چەمکەکانی تر.ئەم لقە یارمەتی زانایان و ئەندازیاران و ئابووریناسەکانی دا بۆ دروستکردنی نموونە کارییەکان بۆ لێکۆڵینەوەی بارەکانی ژیانی ڕۆژانە.

وشەکە[دەستکاری]

وشەی کالکیولس لە زمانی یۆنانییەوە بە واتای خیز و وردەبەرد هاتووە. ناوی ئەو لقە یادگاری سەردەمێکە کە یۆنانییەکان خیز و وردەبەردەکانیان بۆ تێگەیشتن لە چەمکەکانی جەبر و ئەندازە بەکار دەهێنا.

بوارەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  • بیرکاری ١٢ - کتێبی قوتابی، بڵاوکار: کۆمپانیای جیۆپرۆجێکتس

Larson, R., Hostetler, R. P., and Edwards, B. H. Calculus with Analytic Geometry, 7th edition, Houghton Mifflin Company, 2002. ISBN 0-618-14918-X