نیکۆلا تێسلا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
نیکۆلا تێسلا
نیکۆلا تێسلا لە تەمەنی ٣٤ ساڵیدا لە ساڵی ١٨٩٠
لەدایکبووننیکۆلا تێسلا
(١٨٥٦-0٧-١٠) ١٠ی تەممووزی ١٨٥٦
سمیلجان، کرواتیا
مەرگ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣(١٩٤٣-01-0٧) (٨٦ ساڵ ژیاوە)
نیویۆرک، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
واژوو
TeslaSignature.svg

نیکۆلا تێسلا (بە ئینگلیزی: Nikola Tesla) داھێنەر و موھەندیسی میکانیکی و کارەبای و فیزیکزانی سیربی ئەمریکی لە شاری سمیلجان لە کرواتیا لە دایک بووە لە ساڵی ١٨٥٦، ئێستا سمیلجان بەشێکە لە کرواتیا پێشووتر لە ژێر دەسەڵات و سنوری پاشای نەمسا بوو، باوکی تێسلا قەشە بوو ھەرچەندە دایکی بێ ئیش و کار بووە و خوێندەوارییەکی ئەوتۆی نەبووە بەڵام خاوەنی مێشکێکی بەھێز بووە و وە ئارەزووی لە بەکار ھێنانی ئامێرە ئەلیکترۆنی و میکانیکییەکان بووە، تێسلا دواتر ڕەگەزنامەی ئەمریکی وەرگرتووە، بەھۆی داھێنان و شۆڕشەکانی لە بواری فیزیک و کارەبا و میکانیک و بە تایبەت لە وزەی کارۆموگناتیسی ئەویش لە کۆتای سەدەی ١٩ و سەرەتاکانی سەدەی ٢٠ م ناوبانگی دەرکرد.[١]

ساڵانی دەست بەکاربوون (١٨٨١–١٨٨٤)[دەستکاری]

تێسلا سەرەتای دەست بە کار بوونی وەکو داھێنەرێکی سەرەتای ھاتە پێش وە ھەروەھا موھەندیسی کارەبا بوو کاتێ لە ئۆفیسی سەنتەری تەلەگرافی لە ناوچەی بۆدابست کاری دەکرد ئەویش لە ساڵی ١٨٨١، بۆ ساڵی ١٨٨٢ پەیوەندی کرد بە کۆمپانیای Continental Edison لە پاریس لەو ماوەدا بە پێ ی ھەندێ ھەواڵ و ڕاپۆرت بێت کە بڵاو بوو بوویەوە تێسلا باسی لەوە کرد بوو کە ھەستاوە بە کێشانی نەخشەی بنچینە و بنەماکان بواری کارۆموگناتیسی گۆراو، کە وەکو دیارە ئێستا لە زۆرێک لەو ئامێرانە بەکار دێت کە لەسەر بنچینەی کارۆموگناتیسی کار دەکەن، ئەم داھێنانە سەرەتا بوو بۆ ھاتنە ناو جیھانی تەکنەلۆجیا و ھەروەھا دروست بوونی ئاژاوەش لە ھەمان کاتدا لەگەڵ ئەدیسۆن و چەند لایەنێکی تر، ھەر ئەم داھێنانە بوویە ھۆی بناغەی ئامێر و تەکنەلۆجیاکانی ئێستا و داھاتوو، وەکو یەکەم مەکینەی دروست کرد لەسەر بنچینەی کارەبای تەزوو گۆر پاشان بەرەو نیو یۆرک ئەویش لە ساڵی ١٨٨٤ ھەموو ئەمانە لە تەمەنی گەنجێتیدا ئەنجامی دان تێسلا داوای لە ئەدیسۆن کرد بوو کە وەکو کارمەند لای خۆی وەری گرێ و بیبا بەرەو نیو یۆرک. ئەدیسۆنیش وەری گرت و بە یەکەوە بەرەو نیو یۆرک گەشتیان کرد، خەوی مناڵی تێسلا ئەوە بوو بتوانێ بچێت بەرەو ئەمریکا و دەست بەسەر وزەی تاڤگەکانی نیاگارادا بگرێ.[٢]

تاقیگەی تێسلا بۆ ڕووناکی کارەبای و دروست کردن[دەستکاری]

ھەندێ جار وتراوە تێسلا لەگەڵ ئەوەی زانایەکی زۆرر زیرەک و درەوشاوە بووە لە ھەمان کاتیشدا پیاوێکی بازرگانی فاشیل بوو " لەوە ئەچێ حەزی لە بازرگانی نەکردبێ " ھەرچەندە داھێنانەکانی لە ڕووی بازرگانییەوە دەکرا سامانێکی زۆر کۆبکەنەوە، بەڵام ئەدیسۆن پیاوێکی بازرگان بوو وە ھەمیشە لە ھەوڵی سامان کۆ کردنەوە بوو لەگەڵ ئەوەی داھێنەریش بوو بەڵام بەراورد بە تێسلا داھێنانەکانی ئەدیسۆن وەکو شتێکی سادە بوون ئەمانە و ھەندێ ھۆکاری بیر کردنەوە و ئایدۆلۆجی جیاوازیان وای لێ کردن نەتوانن زۆر بە یەکەوە بمێننەوە ئەمەش بووە ھۆکاری ئەوەی تێسلا دوای ماوەیەک کارەکەی وازبێنێت و کارگەکەی ئەدیسۆنی جێ ھێشت تێسلا ھەتا کۆتای ژیانی کە نزیکی ٥٩ ساڵ دەبوو ھەستا بە دروست کردنی تاقی گەیەکی تایبەتی خۆی لە ژێر ناوی " Tesla Electric Light and Manufacturing " تاقیگەی تێسلا بۆ ڕووناکی کارەبای و دروست کردن ھەر لەوێ بوو تیشکە ئێکسی دۆزییەوە و تاقی کردنەوەی لەسەر خۆی کرد و وە ھەروەھا تریشقەی کارەبای و گلۆپی نیۆن و فلۆرینستینی دروست کرد و وە ھەندێ تاقی کردنەوە و داھێنانی تر کە تەنھا خۆی لێ ی تێ دەگەشت، دوای ئەوەی تێسلا گەشتێک بەرەو کۆلۆرادۆ دەکات پاشان دوای ماوەیەک دەگەرێتەوە بۆ نیویۆرک لەگەڵ بەرەو پێش چوونێکی زۆری زانستی تێسلا لە زانستی " تۆڕباین " دا پاشان یەکەم ناوەند یا بلێین مەحەتەی وزەی کارۆئاوی دروست کرد ئەویش لەسەر تاڤگەکانی نیاگرا لە ھەمووشی گرنگ تر تەواو کردنی سیستەمی تەزووی گۆراو بوو.[٣]

تێسلا لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا لە ساڵی ١٨٩٦

پەراوێز خستنی تێسلا[دەستکاری]

چیرۆکی پەراوێز خستنی تێسلا لە ساڵی ١٨٨٤ ەوە دەستی پێکرد تێسلا ھەڵسا بە دۆزینەوەی ئامێرێکی نوێ کە توانای دروستکردنی تەزووی A.C ھەبوو (کە زۆر باشتر بوو لە تەزووی D.C) پاش ئەم دۆزیینەوەیە ئەدیسۆن وای بۆ چوو کە پێشکەوتنی دۆزینەوەکانی تێسلا دەبێتە ھۆی ڕکابەرییەکی گەورە بۆ دۆزینەوەکانی خۆی بۆیە ئەدیسۆن تەنھا بە دژایەتی کردنی دۆزینەوەکەی تێسلانەوەستا، بەڵکو دەستی کرد بە بانگەشە کردن دژی تیسلا و وای بڵاو کردەوە کە تەزووی A.C مەترسییەکی گەورەیە لەسەر ژیانی مرۆڤ وە تێسلاش ھۆکاری سەرەکی ئەم مەترسییەیە… ئەدیسۆن خاوەنی سەرمایەو ناوبانگێکی زۆربوو کە یارمەتی دەربوو بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی لە دژی تیسلا لەبەرامبەردا تێسلا سەرمایەکەی بەشی سەرکەوتنی دۆزینەوەکانی نەدەکرد ئەدیسۆن ڕایگەیاند کە شەڕی ئەو لە دژی تێسلا نییە بەڵکو لە دژی تەزووی A.C یە (یاخود بەمانایەکی تر لە دژی زانست ە) پروپاگەندەکانی ئەدیسۆن زۆری نەخایەند کاتێک لە ساڵی ١٨٨٨ تیسلا جۆرج ویستھاونس ی دۆزییەوە کە پیشتگیری لە دۆزینەوەکانی دەکرد و بووە پشتگیرییەکی باش بۆی و لە ساڵی ١٨٩٧ شەری نێوان ئەدیسۆن و تیسلا بە سەرکەوتنی تێسلا کۆتایی ھات کاتێک جیھان تەزووی A.C بەکارھێنا لە جیاتی تەزووی D.C.[٤][٥]

پێش بینی و بینینەکانی تێسلا[دەستکاری]

تێسلا بە گەورە ترین زانا و داھێنەری مێژوو بە درێژای سەدەکان دانراوە و ھیچ گومانێکیش لە لێھاتووی ئەم کەسە نییە، پێش بینی و بینینەکانی تێسلا زۆر گەورە تر و لە پێش تر بوو لە چاو ئەو سەدەیەی تێیدا دەژیا وە ھەروەھا زۆر لە پێش زاناکانی تر بوو کە ئەو کاتە گەورە ترین مونافسی ئەدیسۆن بوو ھەروەھا پەیوەندییەکی زۆر کاڵی لەگەڵ ئەنیشتاین ھەبوو بەڵام بە بینین چاویان بە یەک نەکەوتووە، سەرەتای خوێندن لە قوتابخانەیەک بە ناوی پۆلیتەکنیک بووە پاشان خوێندنی زانکۆشی لە براگ تشیکییە تەواو کردوە و بڕوا نامەی وەرگرتوە، سەرەتا لەگەڵ فیزیا و بیرکاری خۆی خەریک کردوو شارەزایەکی زۆر باشی ھەبوو بەڵام زوو بە زوو بیر کردنەوەی گۆڕا و ھاتە ناو بواری کارەبا و میکانیک چونکە کارەبا شتێک بوو لای ئەو تووشی سەرسورمانی کرد بوو.[٦]

گەڕانەوەی نازناوی دۆزەرەوەی ڕادیۆ[دەستکاری]

لە ساڵی ١٨٩٨ بە ھۆی ئەوەی تێسلا ھەوڵی گەڕانەوەی نازناوی دۆزەرەوەی ڕادیۆی دا بۆ خۆی کە لێیدزرابوو، کارگەکەی تێسلا لەلایەن دەستێکی نادیارەوە ئاگری تێبەردرا و بە ھۆیەوە گشت کەل و پەل و دۆزیینەوەکانی ناوی لە ناو چوون. لەماوەیەکی کەمدا تێسلا توانی گشت کەلو پەلەکان دروست بکاتەوە و دەستبکاتەوە بە دۆزینەوەکانی… لە ساڵی ١٩٤٩ دادگایەکی ئەمریکی مافی دۆزەرەوەی ڕادیۆی گەڕاندەوە بۆ تیسلا کە خاوەنی ئەسڵی دۆزەرەوەکەبوو و لە ساڵی ١٨٩٣ دۆزیبوییەوە لە جیاتی مارکۆنی کە لە ساڵی ١٨٩٤ دۆزینەوەی ڕادیۆیکە شفی کردبوو، وبەھۆیەوە توانیبوی خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا بە دەست بھێنێت لە ساڵی ١٩١٦ بڕیاردرا خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیاو بە ھاوبەشی بدرێتە ئەدیسۆن و تێسلا بەڵام ھەریەکەیان ڕەتیان کردەوە خەڵاتەکە لەگەڵ ئەوی تردا وەربگرێت.[٧]

پەڕگە:تێسلا لە تەمەنی ٢٣ ساڵی.jpg
تێسلا لە تەمەنی ٢٣ ساڵیدا لە ساڵی ١٨٧٩

دیزاین و نەخشە کێشان لە مێشکیدا[دەستکاری]

وێنەی ڕاستیگیراوی ڕاستی تێسلا لە ژێر یەکێ لە ئامێرەکانی دانیشتووە کە پریشک و تریشقە دەرچووەکەی ملیۆنەھا ڤۆڵت بووە بەڵام تێسلا بە ئاسایی دانیشتووە و کتێب ئەخوێنێتەوە ئەویش لەبەر ئەوەی دەستی گرتوە بە سەر تەزوو و ڤۆڵتییەکەدا و دەزانێ چۆن کار دەکات، تێسلا لە شەو ڕۆژێکدا تەنھا ٢ کاتژمێر خەوتووە، زۆرینەی کاتەکانی بە کتێب خوێندنەوە و داھێنان بەسەر بردووە، تێسلا زۆرینەی داھێنانەکانی لە ڕێگەی خەیاڵ و بینینی ناو مێشکی بووە وە زۆر پەیوەست بوە بە کتێبی پیرۆزی مەسیح ھەروەھا یەکێ بوە لەو زانایانەی خاوەنی مێشکی فۆتۆگرافیک Photographic Memory بوون لە ناومێشکی دا بە شێوەی ٣ دووری دیزاینی تەنەکانی کردوە پێش ئەوەی ئامێرێک یا تەکنەلۆجیایەکی نوێ ی دروست کردبێ ئەوا دیزاین و تایبەت مەندییەکانی لە مێشکی خۆی دا نەخشە کێشاوە پاشان نموونەکەی بە دەستی دروست کردوە! کاتێ بابەت دەھاتە سەر زانست و داھێنان و زیرەکی ئەوا تێسلا لە پێش ھەموو مرۆڤێکەوە بوو بەڵام لە بواری بازرگانی دا لاواز بوو چونکە بە جۆرێک کاری دەکرد دەی ویست ئەوەی دروستی دەکات و داھێنانی تێدا دەکات خەڵکی بە ئاسانی و بێ پارە بتوانن سوودی لێ وەرگرن.[٨]

تیشکی ئێکسی دەستێک کە لەلایەن تێسلاوە گیراوە
تێسلا کۆیل The Tesla coil wireless transmitter

داھێنانە دیارەکانی تێسلا کە لە ژیانی ئەمرۆدا بەکار دێن[دەستکاری]

  • تەزوی گۆراو " Alternating Current "
  • دەست گرتن بە سەر ڕووناکی دا " Light "
  • تیشکە ئێکس " X-Ray "
  • ڕادیۆ و شەپۆلی ڕادیۆی " Radio "
  • کۆنترۆڵ " Remote Control "
  • ماتۆڕی کارەبای " Electric Motor "
  • ڕۆبۆت " Robotics "
  • لەیزەر " Lazer "
  • پەیوەندییە بێ وایەرەکان " Wireless Communications "
  • وزەی بێ وایەر " Wireless Energy "
  • وزەی ئازاد و خۆڕای " Limitless Free Energy "
  • سیستەمی گۆڕین و کەشوو ھەوا " Haarp "
  • مایکرۆوەیڤ " Microwave "
  • تەلەڤیزیۆن " TV "
  • کۆیلی تێسلا " Tesla Coil "
  • ڕادار " Radar "
  • مایکرۆسکۆپی ئەلیکترۆنی " Electric Microscop "
  • گڵۆپی نیۆن " Neon Bulb "
  • گڵۆپی فلۆرین " fluorescent bulb "
  • لەرەلەر کەری تێسلا " Tesla oscillator "
  • تیشکی مەرگ " Death Ray "
  • کەمترایڵ " Chemtrail "
  • بیرۆکەی سمارت فۆن " Smart phone "
وێنەی تێسلا کە لە لایەن شاژنی ئەوکاتی ھەنگاریا Vilma Lwoff-Parlaghy وێنەکە کێشراوە

داھێنانە نادیارەکان[دەستکاری]

تێسلا لە نێوان ھەموو مرۆڤەکانی پێش خۆی و سەدەی ئێستا و داھاتوو تاکە کەسە زۆرترین داھێنانی ھەبوو بێ، بۆیە ئەگەر سەیری مێژووی بکەین و سەیری ئێستا بکەین ھەرگیز کەسێکی تری وەکو ئەو نادۆزینەوە، ئەوە تەنھا چەند داھێنانێی کەمی بوو ھەرچەندە زیاتر لە ٧٥٠ دانەی تری ھەیە بەڵام زۆرێکیان لە ساڵی ١٩٤٣ دوای مردنی تا ئێستا نازانرێ تەنھا حوکمەتی ئەمریکا و دەزگاکانی CIA و FBI دەزانن وە ھەروەھا ھەندێکیان ھەرگیز ئاشکرای نەکردوە تەنھا ئاماژەیەکی کەمی پێ داون.

لە مانگی ١١ ی ١٩٣٤ دا دەنگۆ بڵاوبویەوە کەوا تێسلا چەکێکی دروست کردوە بۆ بواری جەنگ، لە قسەکانی تێسلا کە وتبووی " نوێترین چەک بۆ کۆتای ھێنان بە جەنگ " واتە چۆن؟ مەبەستی چی بوە! تێسلا ئاماژەیەکی دا بوو بە ناوی " Peace Ray " تیشکی ئاشتی ناوەکە لەگەڵ ئەم جۆرە داھێنانە ڕێک نەکەوت، لە وڵاتی نیویۆرک لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ھەواڵێک بڵاو بویەوە کە ھەموو دانیشتوانی ئەمریکای توشی شۆک کرد ئەویش بەھۆی ناونیشانەکەی لەسەر لاپەرەی یەکەم بوو کە نوسرا بوو " تێسلای تەمەن ٧٨ ساڵ تیشکی مەرگی دۆزییەوە " بە پێ ی لێکدانەوەی کەسێکی شارەزا بە ناوی Lauren Davis وەصفی ئەم ئامێرەی کرد بوو دەی وت " The device was, in theory, capable of generating an intense targeted beam of energy " واتە: ئەم ئامێرە بە پێ ی بیردۆز بێت لە توانایدا ھەیە گورزە شەپۆلێکی تیشکی گەورە دروست کات. ھەروەھا دەتوانێ دوژمنەکانیش و ئامێرە جەنگییەکان لە ماوەی چەند چرکەیەک لە ناو بەرێت و وێران کارییەکی گەورە بکات! Davis دەلێت ئەوەی بیری لێ دەکەیتەوە ئەو وێران کارییەی بیری لێ ئەکەیتەوە دەتوانرێ بەم چەکە ئەنجام بدرێ، بۆیە ناو برا بە " death ray " داھێنانەکەی تێسلا ئەوە بوو لە ڕێگەی ئامێرێکی تایبەت سوود وەرگرتن لە کارەبا و بەرھەم ھێنانی شەپۆلێکی فراوانی گەورەی تیشکی گوزە چڕ دروست کردن کە لە توانای دا بوو بە یەک جار زیاتر لە ١٠٠ ھەزار فڕۆکە بخاتە خوارەوە لە دووری ٣٠٠کم تەنھا بە یەک چرکە، بەڵام ھەتا تێسلا لە ژیانی دا بوو بە تەواوی باسی ئەوەی نەکرد و ھۆکاریشی بۆی ھەیە لەبەر ھەست و سۆزی بوو بیت یا دژی جەنگ و کوشتار بوبێ، ھەرجەنە ھەتا لە ژیاندا بوە ھەمیشە باسی کردوە ھەتا تێسلا ناو نرا بوو ئەفسانەی تیشکی مردن، وە ھەر لە ھەمان سەردەم دەنگۆی ئەوە ھەبوو لە جەنگی ساردا جۆرە چەکێکی وا دروست کراوە لە لایەن ھێزێکی زۆرر گەورە کە ھەمان ناوی ھەبوو کە دەتوانێ لە دوورییەکی زۆرەوە وێران کارییەکی زۆرر گەورە و فراوان بکا لە ماوەی جەند چرکەیەکدا ئەم جۆرە چەکە لە چەکە ئەتۆمی و بۆمبی ھایدرۆجینی زۆرر بەھێز تر بووە.

داھێنانێکی گرنگ و شێتانەی تری نھێنی تێسلا بریتی بوو لە Oscillator کە بە شێوەیەکی میکانیکی لەرەلەر دروست دەکات کە ناو نرا بوو Tesla Oscillator لە ڕێگەی ئەم جۆرە داھێنانە دەتوانرێ زەمین لەرزەی دەست کرد ئەنجام بدرێ بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٨٩٣ ز دا دروستی کرد، لەرەلەرکەری کارەبای میکانیکی کە لە ڕێگەی وزەی بەھەڵمبوونی کارەبایییەوە بەرھەم دێت، دوای چەند ساڵێک لە ژیانی ئەوەی ڕاگەیاند بە ھۆی یەک جار تاقی کردنەوەی ئەم ئامێرە کە دروستی کرد بوو، لە ساڵی ١٨٩٨ ز دا لە شاری نیویۆرک تاقی کردبوویەوە بوە ھۆی زەمین لەرزەیەک، پاش بڵاو بوونەوەی ھەواڵەکە پاشان ناو نرا ئامێری زەمین لەرزەی تێسلا Tesla earthquake machine.

سەرەتا تێسلا ئەوەی وتبوو کە ئۆسیلەیتەرێکی بچووکی دروست کردوە کاتێ داویەتی لە ئۆفیسەکەی و دای گیرساندوە لەو کاتە لەرەلەرێکی گەورەی بەرھەم ھێناوە و ئەو بینایەی ئەمی تێدا بووە توشی لەرزەیەکی گەورە بووە وە ھەتا کاری کردۆتە بیناکانی دەور و بەری، ھەرچەندە کێشی ئامێرەکە چەند پاوەندێکی کەم بووە بەلام تێسلا بە جۆرێ لەرەلەرەکەی دیاری کرد بوو ئەوەندە گەورە بوو دەیتوانی بینایەک بە تەواوی بێنێتە لەرزە، ئەو کەسەی کە لەگەڵ تێسلا بووە و ئاگای لەم تاقی کردنەوە بووە بە پێکەنینەوە گێراویەتییەوە دەڵێت: تێسلا چەکوشێکی لەگەڵ خۆی ھەڵ گرت بوو پاش ئەو ڕووداوە بۆ شکاندنی ئامێرەکە بۆ ئەوەی خەڵک ھەستی پێ نەکەن و دوای کێشەی بۆ دروست نەکەن ھەروەھا وتبووی بە یاریدەدەرەکەی تۆش خۆت وەکو نەزانێک دەرخە.[٩]

تێسلا لە کاتی کتێب خوێندنەوە لە تاقیگەکەی

سروشتی ژیانی تێسلا[دەستکاری]

تێسلا جگە لە لایەنی زانستییەوە جێ ی سەرسورمان بوو لایەکی تریشەوە بەھۆی سروشتی ژیانی و ھەندێ ھەڵسوکەوتی تەواو ناسرا بوو:-

  • لەگەڵ ژمارە ٣ دا پەیوەندییەکی سەیری ھەبوو بە جۆرێ ٣ جار دەستی ئەشۆرد یا ٣ جار بە دەوری باڵاخانەیەکدا ئەسوڕایەوە پێش ئەوەی بچێتە ناوی لەوە ئەچێ تووشی نەخۆشی واسواسی و دەروونی بوو بیت.
  • زۆر ڕقی لە مرواری بوو بە جۆرێ خەریک ئەبوو شێت بێت کە ئەیبینی، ھەر ئافرەتێ مرواری لە خۆی بەستبووبێ تێسلا قسەی لەگەڵ نەکردوە وە نەشزانرا بۆ ئاوا ڕقی لێیەتی.
  • تێسلا ژیانی پڕ بووە لە مەینەتی و ئازار وە ژنیشی نەھێناوە، ژیانی ھاوسەرێتی بە ھیچ جۆرێک بۆ ئەم ڕێک نەئەکەوت، پێ ی وابوو ئەگەر زانایەک ژن بێنێ ئەوا داھێنانی گەورەی بۆ ناکرێت و ژن دەبێتە ڕێگر لە بەردەم کارەکانی!.
  • تێسلا ئەوەی وتبوو کە ئەنجام دانی سێکس دەبێتە ھۆی لاواز بوونی بیری و تەرکیز لە دەست دەدات بەمەش نایەوێ کار بکاتە سەر داھێنان و پرۆژەکانی.
  • ھەموو کۆتای ژیانی لە نیو یۆرک بەسەر برد، دوو ساڵی کۆتا لە ھۆتێلی New Yorker لە ژوورەکانی ژمارە ٣٣٢٧ کە دەکەوتنە قاتی سێیەم.
  • لەگەڵ ئەوەی تێسلا خاوەنی ئەو ھەموو داھێنان و پرۆژانە بوو بەڵام وەکو کەسێکی ھەژار و بێ کەس دەژیا ئەتوانین بڵێین موفلیس بوو بوو.
  • تێسلا کۆتر باز بوو زۆر حەزی بە کۆتر ئەکرد نەک تەنھا خواردنیان باتێ وبەخێویان کات بەڵکو کۆتری نەخۆش و برینداری ھەڵگرت لەگەڵ خۆی و ئەی برد بۆ ژوورەکەی بۆ ئەوەی چارەسەریان بکات، وەکو دەلێن کۆترێک دڵی تێسلای بردوە! تێسلا لەسەر کۆترێک ھەندێ کتێبی نووسیوە نازانرێت بۆ.
  • تێسلا باوەری تەواوی بە زانستی باشکردنی وەچەنانەوە ھەبوو وە دەی وت ھەندێ مرۆڤ بۆ ئەوە ناشێن وەچە بنێنەوە و مناڵیان بێت! چونکە ئەو کەسانە نازانن بژین و ناتوانن سود بگەیەنن، ئەویش لە ڕۆژنامەی Smithsonian بڵاو بوویەوە لە ساڵی ١٩٣٥ کە خۆی نووسی بووی.

وزەی ئازاد[دەستکاری]

زۆرینە کار و ھەوڵەکانی تێسلا بۆ ئەوە بوو کە وزە بۆ جیھان دابین کات بە خۆرای Free Energy بێ ئەوەی کەس فلسێک بات ئەویش ئەوەبوو کە وزەی کارەبا بە شێوەی وایەرلێس بۆ ھەموو جیھان بڵاو بکرێتەوە ئەویش لە ڕێگەی ھەواوە بەناو زەوی خۆی دا و پێویستی بە ھیچ جۆرە ھێلێکی وزە نەبوو ھەرچەندە زۆر ھەوڵی دا تەواو کات بەڵام پارەیەکی وای نەبوو تەواوی کا وە حوکمەتیش بە ھیچ جۆرێک یارمەتی نەدا چونکە دەیان زانی ئەگەر ئەم پرۆژە تەواو بێت ئیتر ناتوانن پارە لە خەڵک وەربگرن، ئەمە گەورە ترین خەوی تێسلا بوو، ئەو کاتەی تێسلا لە ژیاندا بوو ھەندێ ھەواڵ بڵاوبوویەوە گوایە تێسلا ھەندێ ئامێر و داھێنانی نوێ ی کردوە بە شاراوەی، ئەم داھێنان و ئامێرانە تەواو سەرنج و باسی سوپای ئەمریکا و ئەڵمانیای ڕاکێشا بوو، زیاتر لە ٣٥٠ داھێنانی تێسلا لە ٢٥ وڵات سەری ھەڵدا وە زۆریان دوور بوون لە تێگەشتن و باوەر پێ کردن.

Milutin باوکی نیکۆلا تێسلا

کۆتایییەکی ناخۆش[دەستکاری]

گومانی تێدا نییە تێسلا یەکێ بووە لە زیرەک ترین و خەیاڵی ترین مرۆڤ کە لەسەر زەوی ڕۆشتووە، لەسەر چەند سایتێکی فەرمی ئەم پڕوپاگەندە نوسراوە باس لە مردنی تێسلا دەکات:

کە بە تەنھا مردوە لە ژوورەکەی خۆی دا ژووری ژمارەی ٣٣٢٧ لە ھوتێلێکی نیو یۆرک سیتی ئەویش ژنێک پێ ی زانی دوای ئەوەی چوویە ژوورەکەی لەسەر دەرگای ژورەکەشی نوسرا بوو do not disturb واتە ئیزعاجم مەکە کە ٢ ڕۆژ پێش مردنی ئەو نوسینەی دانا بوو، دوای لێکۆڵینەوە دەرکەوت کە بەھۆی گیرانی دەمارە خوێنبەرەکانی دڵی و ئەویش جەلتە لێی دا بوو بە، ھەر دوو ڕۆژ دوای ئەوە FBI ی ژوورەکەی تێسلایان گرت و ھەرچی زانیاری و نوسراوی تێسلا ھەبوو بردیان!!! بۆ؟ چونکە FBI و CIA دژی تێسلا بوو ھەر گومان لەوان ھەبوو چەند سالێک پێشتوو تر کاتێ تێسلا گەنج بوو تاقیگەکەیان سوتاند ڕاستە تێسلا دانیشتووی ئەمریکا بوو بەڵام ئەوان چارەیان نەویست دەزانن، چونکە تێسلا داھێنانەکانی بواری جەنگی نە ئەدایە دەستی ئەڵمانیاو ئەمریکا وە ویستی وزەی کارەبا بکات بە خۆرای وا بکا کارەبا پارەی پێ نەدرێ، دەسەڵات داران ئەمەیان نەویست بۆیە خەوەکەی تێسلا نەھاتە دی.. ڕاستی تێسلا بەو شێوە نەکوژرا بەڵکو خنکێنرا، ئۆتو سکۆرزنی otto skorzeny " ١٩٠٨–١٩٧٥ " کە زابتێکی دەزگای ھەواڵگری و کردەوە تایبەتەکان بوو لە ھێزە یەکگرتوەکانی نازی SS ی ئەڵمانی لە جەنگی جیھانی دووەم دا تێسلای خنکاند لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا.

کەسێک ھەبوو بە ناوی Eric Bermen کە ھاورێ ی Greg Syzmanski قسە بەیەکەوە دەکەن ئێریک بە گریگ دەلێ کە کەشفی کردوە چۆن ھاوڕێ کچەکەی کچی ضابتی پێشووی نازییە یەکگرتوەکانی SS بووە ئەویش ئۆتو سکۆرزنی پاشان ئۆتو ی لە ئەمریکا بینیوە کە لە وێ ژیاوە بۆ چەند سالێ وەکو دارتاش کاری کردوەکە ڕەگەزنامەی پێ دراوە لە لایەن CIA دوای جەنگی جیھانی دووەم، ئێریک ھەندێ جار ناوێکی تەزویر بەکار دەھێنا بۆ خۆی ئەویش ئێریک ئۆریۆن بوو گوێ ی لە ئیعتیرافی تەواوی ئۆتو سکۆرزنی بووە بە نھێنی لەگەڵ ھەندێ ئەندامی کارا، کاتێ پیر بوو نزیک بوو لە مردن باسی ئەوەی کردوە کە چۆن تێسلای کوشتوە بە بەڵگەوە لەگەڵ سەدان وێنە، لە نێوان زیاتر لە ١٠٠ بەڵگە و ئیعتیرافی گەورە ئێریک گوێ ی لەوە بوو کە سکۆرزنی بە شێوەیەکی شاراوە بە دەستی خۆی تێسلای خنکاندوە لە ڕۆژی ٦ ی مانگی ١ ساڵی ١٩٤٣ بە یارمەتی ھاورێیەکی بە ناوی ڕاینھارد گیڵن Reinhard Gehlen. Mohammed Mahdi "ئەو کاتە گیڵن و سکۆرزنی گەنج بوو واتە لە تێسلا گەنج تر بوو دەتوانین بلێین لە نیوە تەمەنی تێسلا کەم تر بوون چونکە سکورزینی لە ساڵی ١٩٠٨ لە دایک بوو بەڵام تێسلا لە ساڵی ١٨٥٦ لە دایک بووە "

لە ئیعتیراف و بەڵگەکانی سکۆرزنی لە زمانی خۆیەوە:

من و گیڵن فێڵمان لە تێسلا کرد و ھەڵمان خەڵەتاند چەند ڕۆژێ پێشوو تر بۆ ئەوەی وای لێ بکەین زانیاری لێ دەرکەین لەسەر گرنگترین دۆزینەوەکانی، دوای کوشتنی، ھەموو نوسرا و شتەکانی تێسلامان دزی کە لە قاسەی ژوورەکەی دا بوو پاشان نوسرا و دۆزینەوە و شتەکانی نێردران بۆ ھیتلەر، بەڵام دواتر سوپای ئەمریکا توانی نوسرا و دۆزینەوە و تازە گەرییە گەوھەرەکانی تێسلا بگێرێتەوە ئەویش لە ڕێگەی تۆرێکی نھێنی ھەواڵگری لە کۆتایی جەنگی جیھانی دووەم. ئەم ڤیدیۆش ھەندێ زانیاری نھێنی و باشی تێدایە.[١٠]

باری ژیان و گوزەرانی[دەستکاری]

تێسلا لە ساڵی (١٩٠٠)وە لە ناوچەی واڵدۆرف لە شاری نیویۆرک ژیانی بەسەربردو قەرزێکی زۆریشی لەسەر بوو. لە ساڵی ١٩٢٢ لە میوانخانەی سەینت ڕێگیس دەمایەوە ئیتر دوای ئەوە بەم شێوەیە چەند ساڵ جارێک ھەڵسا بە گۆڕینی ئەو میوانخانەیەی تێیدا دەمایەوە.

ڕۆژانە تێسلا ڕێیدەکرد بەرەو پاڕک و خواردنی بە کۆترەکانی ئەوێ دەدا. لە سەرەتادا لە پەنجەرەی ژورەکەی لە میوانخانە دەستی بە ناندانی کۆترەکان کرد و چارەسەری کۆترە بریندارەکانیشی دەکرد. بە گوتەی خۆی ڕۆژانە کۆترێکی سپی بریندار چۆتە لای. زیاتر لە ٢٠٠٠ دۆلاری خەرج کردتاوەکو ئاگاداری ئەو کۆترەیەیان بێت و تەنانەت ئامێرێکی بۆ درووستکردووە تا یارمەتی بدات لە کاتی چاکبوونەوەی باڵ و قاچێکی. تێسلا گوتویەتی:

من بە درێژایی چەندین ساڵ ھەزارەھا کۆترم نانداوە. بەڵام یەکێکیان جیاواز بوو، ئەو دانەیان باڵندەیەکی جوان بوو کە تەنیا کۆتایی باڵەکانی خۆڵەمێشی کاڵ بوو ئەگینا سەرتاپای سپی پۆشبوو. ئەو دانەیە مێیە بوو. من تەنیا ئاواتم دەخواست و بانگیم دەکرد ئەویش یەکسەر لە شەقەی باڵی دەداو دەفڕییە لام. من ئەو کۆترەم خۆشدەویست وەک چۆن پیاوێک ئافرەتێکی خۆش بوێت. تا ئەو کاتەی ئەوم ھەبوو، لە ژیانمدا ماناو مەبەستم ھەبوو.

لە ساڵی ١٩٢٣ تێسلا لە میوانخانەی سەینت ڕێگیس دەرکرا بە ھۆکاری نەدانی پارەی وەسڵەکانی ھەروەھا خڕبوونەوەی کۆترێکی زۆر لەوێ. بە ھەمان شێوە لە ساڵی ١٩٣٠ لە میوانخانەی پێنسیڵڤانیا و لە ساڵی ١٩٣٤یش لە میوانخانەی کلینتۆن دەرکرا. لە ماوەی ژیانیدا لە میوانخانەی مارگریش ماوەتەوە.

لە ساڵی ١٩٣٤ تێسلا چووە میوانخانەی نیویۆرکەر. لەم ماوەیەدا کۆمپانیای وێستینگھاوس ئلێکتریک ئاند مانیوفاکچەرینگ مانگانە بڕی ١٢٥ دۆلاری لەگەڵ کرێی شوێنی مانەوەی بۆ دابین دەکرد. وردەکاری چۆنییەتی ئەم پارەدانە جیاوازە. ھەندێک سەرچاوە دەڵێن کە وێستینگھاوس نیگەران بووە، یا دەکرێ ئاگادار کرابێتەوە، دەربارەی ئەوەی کە ئەستێرە داھێنەرەکەی پێشوویان دەکرێ بەھۆی خراپی باری گوزەرانی ناوبانگی خراپی بۆ دروست ببێت لە ناو خەڵک. بۆ ئەوەی خۆیان بە دووربگرن لە ڕقی تێسلا ناونیشانی» تێچووی ڕاوێژکاری «یان بەکارھێنابوو تاوەکو ئەم یارمەتیدانەیان لێ قبووڵ بکات. مارک سێیفەر، نوسەری ژیاننامەی تێسلا، وەک» دابینکردنێکی دیارینەکراو «ئاماژەی بەم پارەدانەی وێستینگھاوسی کردووە. بە ھەر جۆرێک بووبێت، وێستینگھاوس خەرجییەکانی تێسلای تا کۆتایی ژیانی لە ئەستۆ گرت.

کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکانی ساڵڕۆژی لە دایکبوونی

لە ساڵی ١٩٣١ نووسەرێکی خەیاڵی زانستی بە ناوی کێنێس سوێزێی کە ھاوڕێی تێسلا بوو ئاھەنگی ٧٥ ساڵەی لە دایک بوونی داھێنەرەکەی ڕێکخست. تێسلا نامەی پیرۆزبایی لەلایەن زیاتر لە ٧٠ کەسی پێشەنگ لە بواری زانست و ئەندازیاری پێگەیشت لەوانە ئەلبرت ئەنیشتاین، ھەروەھا لەسەر بەرگی گۆڤاری تایم دەرکەوت. لە ژێر وێنەکەی نوسرابوو (ھەموو جیھان کۆگای وزەکەیەتی) کە ئاماژەیەک بوو بۆ کارەکانی لە بواری بەرھەمھێنانی وزەی کارەبا. ئاھەنگەکە بە شێوەیەک بە باشی بەڕێوەچوو کە تێسلا وەک ڕووداوێکی ساڵانە دووبارەی دەکردەوەو ببوو بە بۆنەیەک کە تێسلا خواردن و خواردنەوەیەکی زۆری پێشکەش دەکرد—تایبەتمەندی دەبەخشییە ڕووداوەکە بە پێشکەش کردنی چێشتی دروستکراوی خۆی.

لە ئاھەنگی ساڵی ١٩٣٢، تێسلا بانگەشەی داھێنانی بزوێنەرێکی کرد کە بە تیشکی گەردوونی کار دەکات. لە ساڵی ١٩٣٣ و لە تەمەنی ٧٧ ساڵیدا، تێسلا لە میانی ئاھەنگەکەدا بە ڕۆژنامەوانانی گووت کە دوای ٣٥ ساڵ کارکردن گەشتۆتە لێواری سەلماندنی شێوازێکی نوێی وزە. تێسلا بانگەشەی ئەوەی کرد کە تیۆری ئەم وزەیە بە شێوەیەکە کە (تەواو پێچەوانەی) فیزیای ئەنیشتاینە، کە دەکرێ بە ئامێرێکی تایبەتەوە ببەسترێتەوەو بە شێوەیەکی ھەرزان بەکاربھێنرێت بۆ ماوەی ٥٠٠ ساڵ. ھەروەھا بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند کە خەریکی کارکردنە لەسەر شێوازێکی گواستنەوەی درێژەشەپۆڵی ڕادیۆیی تایبەتی تاکەکەسی، شێوازێکی پێداتێپەڕبوون بەنێو کانزاسازی ھەروەھا گەشەپێدانی ڕێگەیەک بۆ وێنەگرتنی تۆڕی چاو بۆ تۆمارکردنی بیرکردنەوە.

لە بۆنەی ساڵی ١٩٣٤، تێسلا بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند کە چەکێکی نایابی نەخشاندووەو بانگەشەی کۆتاییھێنانی ھەموو جەنگەکانی پێکرد. ناوینا (تێلەفۆرس)، بەڵام ھەمیشە وەکو تیشکی مردنی تێسلا ئاماژەیان پێدەکرد. تێسلا وەک چەکێکی بەرگریکار باسی دەکرد کە لە سەر سنوری وڵاتێک دادەنرێت و بەکاردەھێنرێت لە دژی ھێرشی زەمینی یاخود ئاسمانی. تێسلا لەماوەی ژیانیدا ھەرگیز باسی وردەکاری پلانی چۆنییەتی کارکردنی چەکەکەی نەکرد بەڵام لە ساڵی ١٩٨٤ لە نێو ئەرشیفی (مۆزەخانەی نیکۆلا تێسلا) وردەکاری پلانەکانی بەدەرکەوت. زانستنامەکە (ھونەری نوێی پڕۆژەی وزەی پەرتنەبووی چڕکراوە لە ڕێگەی ناوەندەکانی سروشتییەوە) باسی بۆڕییەکی سەرکراوەی دەکرد لەگەڵ ئامێرێکی گاز فیچقاندن کە ڕێگەی بە چوونەدەرەوەی تەنۆچکە دەدا، ئەمە ڕێگەیەکە بۆ بارگاویکردنی توخمی (تەنگستنی درێژ) یان توخمی (مێرکەری) بە میلیۆنان ڤۆڵت و ئاڕاستەکردنیانە بە تەوژم (لە ڕێگەی تەوژمەھێزی ئەلکترۆستاتی). تێسلا ھەوڵی دەدا سەرنجی بەشی جەنگ لە حکومەتی ئەمریکا، شانەشینی یەکگرتوو، یەکێتی سۆڤیەت و یۆگوسلاڤیا بۆ لای ئامێرەکە ڕابکێشێت.Carlson, W. Bernard (2013). Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, p. 218

لە ساڵی ١٩٣٥ و لە ئاھەنگی ٧٩ ساڵەی یادی لە دایکبوونی، تێسلا باسی چەندین بابەتی کرد. بانگەشەی دۆزینەوەی تیشکی گەردوونی کرد لە ساڵی ١٨٩٦ ھەروەھا بانگەشەی زۆری کرد دەربارەی تەکنیکی ئامێرەکەی بۆ بەرھەمھێنانی تەزوو یان ڤۆڵتەی کارەبایی. لە میانی باسکردنی ئامێرەکەی (کە پێیوابوو بەوھۆیەوە ١٠٠ میلیۆن دۆلار لە ماوەی دوو ساڵدا قازانج دەکات) بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند کە دانەیەک لە ئامێرەکەی بۆتە ھۆکاری بوومەلەرزە لە تاقیگەکەی لە شەقامی ٤٦ ئیست ھیوستن و شەقامەکانی تری ئەو ناوچەیە لە (ڵەوەر مانھاتن) لە ساڵی ١٨٩٨دا. بەردەوامبوو لە قسەو بە ڕۆژنامەوانانی گووت دەکرا ئامێرەکەی باڵەخانەی ئیمپایەر ستەیت بڕوخێنێت بە پاڵەپەستۆی ھەوا بەقوڕسایی ٥ پاوەند (کە دەکاتە ٢٫٢٦٨ کیلۆ). ھەروەھا ڕوونیکردەوە کە تەکنیکێکی نوێی گەشەپێداوە بە بەکارھێنانی ئامێرەکەی کە ناوی نابوو (تێلێجیۆداینامیک)، بە بەکارھێنانی دەکرێ لەرەلەر بگوازرێتەوە بۆ ژێر زەوی کە دەیگووت دەکرێ لە ھەر دوورییەک کار بکات و بۆ پەیوەندیکردن یان بۆ دیاریکردنی چینی کانزایی بەکاربھێنرێت.

لە ساڵی ١٩٣٧ لە ڕوداوی گەورە ژووری سەما لە میوانخانەی نیویۆرکەر، تێسلا (ئۆردەر ۆڤ زە ڵایەن) ی لەلایەن باڵوێزی چیکوسلۆڤاکیا پێبەخشرا لەگەڵ میدالیایەک لەلایەن باڵوێزی یۆگوسلاڤیا. لە وەڵامی پرسیاری ڕۆژنامەوانان دەربارەی (تیشکی مردن)، تێسلا وتی «بەڵام ئەوە تاقیکردنەوە نییە… من دروستم کرد، نیشانمداو بەکارمھێنا. تەنیا پاش ماوەیەکی کەم ئینجا دەتوانم بیدەم بە جیھان.»

موڵک[دەستکاری]

لە ساڵی ١٩٥٢، لەسەر پێداگیری برازاکەی، ساڤا کۆسانۆڤیچ، گشت موڵکی تێسلا لە نێو ٨٠ کارتۆن کە پیتەکانی ن.ت. لەسەریان درابوون بە بەلەم گەیندرایە بێڵگرەید. لە ساڵی ١٩٥٧، سکرتێری کۆسانۆڤیچ، شارڵۆت موزار، خۆڵەمێشی تێسلای لە نەتەوە یەکگرتووەکانەوە گواستەوە بێڵگرەید. خۆڵەمێشەکە لە قاپێکی زێڕی بازنەیی لەسەر ستونێکی مەڕمەڕی لە مۆزەخانەی تێسلا نیکۆلا نمایشکراوە.Tesla، Nikola (8 December 2017). Nikola Tesla on His Work with Alternating Currents and Their Application to Wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power: An Extended Interview. 21st Century Books. ISBN 978-1-893817-01-2 – بە Google Books. 

بڕوانامەی داھێنان[دەستکاری]

تێسلا نزیکەی ٣٠٠ بڕوانامەی داھێنانی لە سەرانسەری جیھان بۆ داھێنانەکانی بەدەست ھێناوە. ھەندێک لە بڕوانامەکانی تێسلا ئاماژەیان پێنەکراوەو چەند سەرچاوەیەکی جیاواز ھەندێکی دۆزییەوە لە نێو ئەرشیفی بڕوانامەکان. بە لایەنی کەمەوە ٢٧٨ بڕوانامەی ناسراو ھەیە کە دراوە بە تێسلا لە ٢٦ وڵاتانەوە. زۆربەی بڕوانامەکانی تێسلا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەریتانیا و کەنەدا، بەڵام چەندین بڕوانامەی تری لە سەرانسەری جیھان پەسند کراوە. زۆر لەو داھێنانەی کە تێسلا گەشەی پێداون نەخراونەتە لیستی بڕوانامەی داھێنان.

زانیاری کەسیی[دەستکاری]

شێوە[دەستکاری]

درێژی تێسلا ٦ پێ و ٢ ئینچ (١٫٨٨م) بوو، کێشیشی ١٤٢ پاوەند (٦٤ کگم) بوو کە ئەم کێشەی لەشی خۆی بە نزیکەیی پاراستووە بەدرێژایی ساڵانی ١٨٨٨ بۆ ١٩٢٦. شێوەی تێسلا لە لایەن ئارتور سەرنوسەری ڕۆژنامە بەم شێوەیە باسکرابوو "بە نزیکەیی درێژترین، بە نزیکەیی لاوازترین و بە دڵنیایییەوە جیددیترین پیاو بوو کە بەردەوام دەچوو بۆ دێلمۆنیکۆ". تێسلا کەسایەتییەکی ڕێک و پێک و شیکپۆشی شاری نیویۆرک بوو، کەسێک بوو گرنگی بە شێوەو ڕووخساری خۆی دەدا تاوەکو پەیوەندییەکانی کارو پیشەکەی گەشەپێبدات. ھەروەھا خاوەنی چاوی کاڵ، "دوو دەستی گەورە" و پەنجە گەورەکەی "بە شێوەیەکی بەرچاو مەزن" بوو.

بیرێکی تیژ[دەستکاری]

تێسلا زۆر پەرتووکی دەخوێندەوە، ھەندێ پەرتووکی بەتەواوی ئەزبەر دەکردو وا دادەنرا کە زەینێکی وای ھەبووبێ کە توانای بیرکەوتنەوەی بەڕوونی ھەبووبێ. ئەو فرەزمانزان بووەو ھەشت زمانی زانیوە: سڕبی-کڕواتی، چیکی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، ئەڵمانی، ھەنگاری، ئیتاڵی و لاتینی. لە نێو ژیاننامەکەی کە خۆی نووسیویەتی ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەزموونی ساتی تەواو ئیلھامبەخشی کردووە. لە سەرەتاکانی ژیانیدا، تێسلا بەبەردەوامی نەخۆش کەوتووە. ئازارێکی بێوێنەی چەشتووە کە شەوقی زۆر بەھێزی ڕووناکی بە بەرچاوی کەوتووەو ھەردەم دوای ئەوە ئیلھامی بۆ ھاتووە. ھەردەم ئیلھامەکانی گرێدراوی وشەیەک یان بیرۆکەیەک بوونە کە لەوانەبووە لە کاتێک لە کاتەکاندا بە مێشکیدا ھاتبووبن؛ لە کاتەکانی تردا ئیلھامەکانی چارەسەری ئەو کێشانەیان بۆ دۆزیوەتەوە کە ھاتۆتە پێشی. تەنیا بە بیستنی ناوی شتێک، توانیویەتی بە وردەکارییەکی ڕاستەقینەوە بەرجەستەی بکات. تێسلا وێنای داھێنانێکی لەناو مێشکی کردووە لەگەڵ تەواوی وردەکارییەکانی بە دوورییەکانییەوە پێش ئەوەی بچێتە قۆناغی درووست کردنی، ئەمە تەکنیکێکە پێیدەگوترێت بیرکردنەوەی وێنەیی. ئەو بە دەستەکانی وێنەی بۆ نەکێشاون تەنیا لە نێو مێشکی وێنای کردووە. لە منداڵییەوە، تێسلا بەردەوام پاشڕوانی (گەڕانەوە بۆ ڕابردوو یان وەبیرکەتنەوەی ڕابوردوو) ی ھەبووە بۆ ئەو ڕووداوانەی کە لە قۆناغێک لە قۆناغەکانی ژیانی ڕوویاندابوو.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

مۆزەخانەی نیکۆلا تێسلا

جیھانی ژیاننامەی زانستی

ئەرشیفی ئۆنلاینی تێسلا بۆ نووسین و وتار و کاغەزە بڵاوکراوەکان

کارەکانی نیکۆلا تێسلا لە سایتی فەرمی ئەرشیفی ئینتەرنێت

بنکەی زانستی تێسلا لە Wardenclyffe Tower

ژیان و کاری نیکۆلا تێسلا

دۆکیۆمێنتاری سەرچاوەی تێسلا - مامۆستای بروسکە

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Laplante، Phillip A. (1999). Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering 1999. Springer. پەڕە 635. ISBN 978-3-540-64835-2. 
  2. ^ "No, Nikola Tesla's Remains Aren't Sparking Devil Worship In Belgrade". Radio Free Europe/Radio Liberty. 9 June 2015. 
  3. ^ "Tesla Tower in Shoreham Long Island (1901 - 1917) meant to be the 'World Wireless' Broadcasting system". Tesla Memorial Society of New York. لە ڕێکەوتی ٠٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  4. ^ Van Riper 2011, p. 150
  5. ^ Tesla does not mention which professor this was by name, but some sources point conclude this was Prof Martin Sekulić.
  6. ^ Tesla، Nikola؛ Marinčić، Aleksandar (2008). From Colorado Springs to Long Island: research notes. Belgrade: Nikola Tesla Museum. ISBN 978-86-81243-44-2. 
  7. ^ "NYHOTEL". Tesla Society of NY. لە ڕێکەوتی ١٧ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  8. ^ "Nikola Tesla: The Genius Who Lit the World". Top Documentary Films. 
  9. ^ Fritz E. Froehlich, Allen Kent (December 1998). The Froehlich/Kent Encyclopedia of Telecommunications: Volume 17. پەڕە 36. ISBN 978-0-8247-2915-8. لە ڕێکەوتی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  10. ^ Skrabec، Quentin R. (2007). George Westinghouse: gentle genius. New York: Algora Pub. ISBN 978-0-87586-506-5.