زەھا حەدید

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
زوھا حەدید
زانیارییەکانی کەسایەتی
ناوی تەواو زوها حەدید
ڕێکەوتی لەدایکبوون ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠
شوێنی لەدایکبوون عێراق
ڕێکەوتی مردن ۳۱ ئازار ۲۰۱‎٦
شوێنی مردن مەیامی، فلوریدا، ویلایەتە یەکگرتووەکان
ھاوڵاتیبوون عێراقی-بریتانیایی
چالاکی
خەڵاتەکان خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر(٢٠٠٤)

زوھا حەدید (بە ئینگلیسی: Zaha Hadid)، لەدایکبووی ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠، تەلارسازی عێراقی-بریتانیایییە.

زوها حەدید ساڵی ٢٠٠٤ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.



زوها حه‌دید، شاژنی دیزاین‌و بیناسازی ئه‌گه‌ر له‌لیستی‌ 100 بیناسازه‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ جیهان بڕوانیت، ته‌نها ناوی‌ ژنێكی‌ تێدایه‌ كه‌ ئه‌ویش عێراقیه‌‌و "زوها حه‌دید"ه‌. شه‌ممه‌ی‌ رابردو، جه‌ژنی‌ له‌دایكبونی‌ یه‌كێك له‌ده‌ستڕه‌نگیترین دیزاینه‌رو بیناسازه‌ ناوداره‌كانی‌ جیهان بو، كه‌ ئه‌ویش "زوها حه‌دید"ی‌ ته‌مه‌ن 65 ساڵه‌. ئه‌و ژنه‌ی‌ كه‌ به‌پێی‌ گۆڤاری‌ تایم یه‌كێكه‌ له‌100 كه‌سایه‌تییه‌ هه‌ره‌ به‌هێزه‌كه‌ی‌ جیهان‌و به‌پێی‌ گۆڤاری‌ فۆربسی‌ ئه‌مه‌ریكیش یه‌كێكه‌ له‌ 100 ژنه‌ هه‌ره‌ به‌هێزه‌كه‌ی‌ جیهان. زوها كه‌ ساڵی‌ 1950 له‌به‌غدا له‌دایكبوه‌، كچی‌ وه‌زیری‌ پێشوی‌ دارایی‌ عێراق محه‌مه‌د حه‌دیده‌، كه‌ له‌نێوان ساڵانی‌ (1958-1963) پلانی‌ ئابوری‌ عێراقی‌ داڕشت. زوها دوای‌ ته‌واوكردنی‌ خوێندنی‌ ئاماده‌یی‌، ده‌چێته‌ زانكۆی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ له‌به‌یروت‌و ساڵی‌ 1971 بڕوانامه‌ی‌ به‌كالۆریۆس به‌ده‌ستده‌هێنێت‌و پاشان بۆ درێژه‌دان به‌خوێندن ده‌چێته‌ كۆلیجی‌ ئه‌ندازیاریی‌ له‌ له‌نده‌ن. زوها له‌كۆتایی‌ ده‌یه‌ی‌ 1970ه‌وه‌ ده‌ستده‌كات به‌بیناسازی‌‌و دیزانه‌كانی‌ سه‌رنجی‌ زۆربه‌ی‌ پسپۆڕانی‌ ئه‌و بواره‌ به‌ره‌و لای‌ خۆی‌ ده‌بات، كاتێك كه‌ له‌پێشبڕكێیه‌كدا له‌ئه‌ڵمانیا به‌شداری‌ ده‌كات‌و دیزاینه‌كه‌ی‌ خه‌ڵاتی‌ یه‌كه‌م ده‌باته‌وه‌. زوها تا ئێستا 16 خه‌ڵاتی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌، ئه‌و یه‌كه‌م ژنه‌ دیزانه‌ری‌ بیناسازه‌ كه‌ توانی‌ ساڵی‌ 2004 خه‌ڵاتی‌ "پریتكزكر" بباته‌وه‌ كه‌ به‌"خه‌ڵاتی‌ نۆبڵی‌ بیناسازیی‌" ناوده‌برێت. وا بڕیاره‌ ساڵی‌ 2016 مه‌دالیای‌ زێڕینی‌ پاشایه‌تی‌ به‌ریتانیای‌ پێببه‌خشرێت، كه‌ له‌ساڵی‌ 1848ه‌وه‌ ئه‌م مه‌دالیایه‌ به‌باشترین بیناسازی‌ ئه‌و وڵاته‌ ده‌به‌خشرێت. زوها زیاتر له‌1000 پڕۆژه‌ی‌ سه‌رنجڕاكێش‌و گه‌وره‌ی‌ له‌44 وڵاتی‌ جیهاندا دیزاین كردوه‌، له‌وانه‌ "هونه‌ره‌ هاوچه‌رخه‌كانی‌ رۆما، ویستگه‌ی‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ری‌ ستراسبۆرگ له‌ئه‌ڵمانیا، سه‌نته‌ری‌ عه‌لیێف له‌باكۆ - ئازه‌ربایجان، پردی‌ ئه‌بوزه‌بی‌ له‌ئیمارات، یاریگای‌ ستادیۆمی‌ قه‌ته‌ری‌ تایبه‌ت به‌مۆندیالی‌ 2022، ستادیۆمی‌ ئۆڵۆمپی‌ له‌ له‌نده‌ن، خانه‌ی‌ ئۆپرا له‌چین، میترۆی‌ ریاز، مۆزه‌خانه‌ی‌ ماكسی‌ له‌رۆما، بینای‌ شانێل له‌نیۆرك، به‌نده‌ری‌ سالیرنۆ له‌ئیتاڵیا‌و گه‌وره‌ترین فڕۆكه‌خانه‌ی‌ جیهان له‌په‌كین كه‌ 45 ملیۆن گه‌شتیار ساڵانه‌ گه‌شتی‌ لێوه‌ ده‌كه‌ن". رۆژنامه‌یه‌كی‌ ئیتاڵی‌ ده‌رباره‌ی‌ زوها ده‌نوسێت "ئه‌م ژنه‌ ئه‌سمه‌ره‌ چاوڕه‌شه‌ عێراقیه‌، به‌گه‌وره‌ترین هونه‌رمه‌ندی‌ سه‌رده‌می‌ نوێ‌ داده‌نرێت". زوها ده‌رباره‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌ رایگه‌یاندوه‌ كه‌ "كاتێك مرۆڤ ئه‌م كاره‌ی‌ كرد به‌پیشه‌ی‌ خۆی‌، ده‌بێت 100% خۆی‌ بۆ ته‌رخان بكات‌و بێ‌ دابڕان هه‌مو بیرو هۆشی‌ خۆی‌ پێببه‌خشێت". ئه‌وه‌ش رونده‌كاته‌وه‌ كه‌ "جوانی‌ بیناكان له‌وه‌دایه‌ ته‌نها به‌كۆنكرێت هه‌ڵچنرێن، به‌ڵكو پێویسته‌ پڕ جوڵه‌و زیندو بن". ئه‌گه‌رچی‌ زوها حه‌دید زیاتر به‌شاكاره‌ جوانه‌كانی‌ له‌بواری‌ دیزاینی‌ بیناسازیدا ناسراوه‌، به‌ڵام ئه‌و له‌دیزاینكردنی‌ مۆبیلات‌و پێڵاوو پۆشاكیشدا ده‌ستڕه‌نگین‌و ناسراوه‌


زوها وانه‌ی‌ له‌زۆرێك له‌ناودارترین زانكۆكانی‌ ئه‌مه‌ریكاو ئه‌وروپا وتوه‌ته‌وه‌‌و تا كاتی‌ خانه‌نشینبونی‌ له‌ساڵی‌ 2015، له‌ئه‌نیستیتۆی‌ بیناسازی‌ زانكۆی‌ هونه‌ری‌ ڤێنا خاوه‌نی‌ كورسی‌ پرۆفیسۆری‌ بو. زوها كه‌ ناوبانگێكی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ له‌جیهانی‌ بیناسازی‌‌و دیزاینی‌ بیناسازیدا، نرخی‌ ئه‌و مێزه‌ی‌ كاری‌ له‌سه‌ر ده‌كات 380 هه‌زار دۆلاره‌. زوها حەدید لە روژی ۳۱ ئازاری ۲۰۱٦ لە شاری مەیامی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کوچی دوایی کرد.

سەرچاوەکان[دەستکاری]