زەھا حەدید

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
زوھا حەدید
زانیارییەکانی کەسایەتی
ناوی تەواو زوھا حەدید
ڕێکەوتی لەدایکبوون ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠
شوێنی لەدایکبوون عێراق
ڕێکەوتی مردن ٣١ی ئازاری ٢٠١٦(٢٠١٦-03-٣١) (٦٥ ساڵ ژیاوە)
شوێنی مردن مەیامی، فلوریدا، ویلایەتە یەکگرتووەکان
ھاوڵاتیبوون عێراقی-بریتانیایی
چالاکی
خەڵاتەکان خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر(٢٠٠٤)

زوھا حەدید (بە ئینگلیزی: Zaha Hadid)، لەدایکبووی ٣١ـی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠، تەلارسازی عێراقی-بریتانیایییە.

زوھا حەدید ساڵی ٢٠٠٤ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.

زوھا حەدید، شاژنی دیزاین‌ و بیناسازی ئەگەر لەلیستی ١٠٠ بیناسازە گەورەکەی جیھان بڕوانیت، تەنھا ناوی ژنێکی تێدایە کە ئەویش عێراقیە‌و "زوھا حەدید"ە. شەممەی رابردو، جەژنی لەدایکبونی یەکێک لەدەستڕەنگیترین دیزاینەرو بیناسازە ناودارەکانی جیھان بو، کە ئەویش "زوھا حەدید"ی تەمەن ٦٥ ساڵە. ئەو ژنەی کە بەپێی گۆڤاری تایم یەکێکە لە١٠٠ کەسایەتییە ھەرە بەھێزەکەی جیھان‌و بەپێی گۆڤاری فۆربسی ئەمەریکیش یەکێکە لە ١٠٠ ژنە ھەرە بەھێزەکەی جیھان. زوھا کە ساڵی ١٩٥٠ لەبەغدا لەدایکبوە، کچی وەزیری پێشوی دارایی عێراق محەمەد حەدیدە، کە لەنێوان ساڵانی (١٩٥٨-١٩٦٣) پلانی ئابوری عێراقی داڕشت. زوھا دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، دەچێتە زانکۆی ئەمەریکی لەبەیروت‌و ساڵی ١٩٧١ بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەستدەھێنێت‌و پاشان بۆ درێژەدان بەخوێندن دەچێتە کۆلیجی ئەندازیاریی لە لەندەن. زوھا لەکۆتایی دەیەی ١٩٧٠ەوە دەستدەکات بەبیناسازی‌و دیزانەکانی سەرنجی زۆربەی پسپۆڕانی ئەو بوارە بەرەو لای خۆی دەبات، کاتێک کە لەپێشبڕکێیەکدا لەئەڵمانیا بەشداری دەکات‌و دیزاینەکەی خەڵاتی یەکەم دەباتەوە. زوھا تا ئێستا ١٦ خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەستھێناوە، ئەو یەکەم ژنە دیزانەری بیناسازە کە توانی ساڵی ٢٠٠٤ خەڵاتی "پریتکزکر" بباتەوە کە بە"خەڵاتی نۆبڵی بیناسازیی‌" ناودەبرێت. وا بڕیارە ساڵی ٢٠١٦ مەدالیای زێڕینی پاشایەتی بەریتانیای پێببەخشرێت، کە لەساڵی ١٨٤٨ەوە ئەم مەدالیایە بەباشترین بیناسازی ئەو وڵاتە دەبەخشرێت. زوھا زیاتر لە١٠٠٠ پڕۆژەی سەرنجڕاکێش‌و گەورەی لە٤٤ وڵاتی جیھاندا دیزاین کردوە، لەوانە "ھونەرە ھاوچەرخەکانی رۆما، ویستگەی شەمەندەفەری ستراسبۆرگ لەئەڵمانیا، سەنتەری عەلیێف لەباکۆ - ئازەربایجان، پردی ئەبوزەبی لەئیمارات، یاریگای ستادیۆمی قەتەری تایبەت بەمۆندیالی ٢٠٢٢، ستادیۆمی ئۆڵۆمپی لە لەندەن، خانەی ئۆپرا لەچین، میترۆی ریاز، مۆزەخانەی ماکسی لەرۆما، بینای شانێل لەنیۆرک، بەندەری سالیرنۆ لەئیتاڵیاو گەورەترین فڕۆکەخانەی جیھان لەپەکین کە ٤٥ میلیۆن گەشتیار ساڵانە گەشتی لێوە دەکەن". رۆژنامەیەکی ئیتاڵی دەربارەی زوھا دەنوسێت "ئەم ژنە ئەسمەرە چاوڕەشە عێراقیە، بەگەورەترین ھونەرمەندی سەردەمی نوێ دادەنرێت". زوھا دەربارەی کارەکەی رایگەیاندوە کە "کاتێک مرۆڤ ئەم کارەی کرد بەپیشەی خۆی، دەبێت ١٠٠% خۆی بۆ تەرخان بکات‌و بێ دابڕان ھەمو بیرو ھۆشی خۆی پێببەخشێت". ئەوەش روندەکاتەوە کە "جوانی بیناکان لەوەدایە تەنھا بەکۆنکرێت ھەڵچنرێن، بەڵکو پێویستە پڕ جوڵەو زیندو بن". ئەگەرچی زوھا حەدید زیاتر بەشاکارە جوانەکانی لەبواری دیزاینی بیناسازیدا ناسراوە، بەڵام ئەو لەدیزاینکردنی مۆبیلات‌و پێڵاوو پۆشاکیشدا دەستڕەنگین‌و ناسراوە

زوھا وانەی لەزۆرێک لەناودارترین زانکۆکانی ئەمەریکاو ئەورووپا وتوەتەوە‌و تا کاتی خانەنشینبونی لەساڵی ٢٠١٥، لەئەنیستیتۆی بیناسازی زانکۆی ھونەری ڤێنا خاوەنی کورسی پرۆفیسۆری بو. زوھا کە ناوبانگێکی گەورەی ھەیە لەجیھانی بیناسازی‌و دیزاینی بیناسازیدا، نرخی ئەو مێزەی کاری لەسەر دەکات ٣٨٠ ھەزار دۆلارە. زوھا حەدید لە روژی ٣١ ئازاری ٢٠١٦ لە شاری مەیامی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کوچی دوایی کرد.

سەرچاوەکان[دەستکاری]