ھێنری کیسینجەر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ھێنری کیسینجەر
Henry Kissinger Shankbone Metropolitan Opera 2009.jpg
Henry Alfred Kissinger لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
لەدایکبوونHeinz Alfred Kissinger لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
٢٧ی ئایاری ١٩٢٣ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە (تەمەن ٩٨)
Fürth (Weimar Republic) لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
زانکۆ
پیشەسیاسەتوان، political scientist، دیپلۆمات، نووسەر، entrepreneur، pedagogue، خۆدژیاننامەنووس لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
شوێنکار
حیزبپارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان) لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
ھاوسەرNancy Kissinger لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
باوان
  • Louis Kissinger لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
  • Paula Stern لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
خێزانWalter Kissinger لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
خەڵاتەکان
  • خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل (Seán MacBride، Eisaku Satō، Le Duc Tho، ٢٥٥٬٠٠٠ کرۆنی سوێدی، ١٩٧٣، Willy Brandt)
  • Knight Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic (١٩٧٦)
  • Guggenheim Fellowship
  • Bavarian Order of Merit
  • Bronze Star Medal
  • Knight Commander of the Order of the British Empire
  • Order of Merit of Baden-Württemberg
  • Eric-M.-Warburg-Award (١٩٩٢)
  • Recipient of the Order of Tomáš Garrigue Masaryk, 1st class
  • مەدالیای ئازادی سەرۆکایەتی
  • Charlemagne Prize (١٩٨٧)
  • National Book Award
  • Wateler Peace Prize (١٩٧٥)
  • Ewald von Kleist award (٢٠٠٩)
  • Golden Plate Award
  • Medal of Liberty
  • Francis Boyer Award (١٩٨١)
  • Knight Commander of the Order of St Michael and St George
  • Grand Cross of the Order of Merit of the Republic of Poland
  • Grand Cross 1st class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany
  • Time Person of the Year (ڕیچارد نیکسۆن، ١٩٧٢)
  • honorary doctor of the Peking University (٢٠٠٥)
  • honorary doctor of Waseda University
  • Franz Josef Strauss Award (١٩٩٦) لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
وێبگەhttp://henryakissinger.com/ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
واژوو
Henry Kissinger Signature 2.svg
پلەUnited States Secretary of State (١٩٧٣–١٩٧٧)، National Security Advisor (١٩٦٩–١٩٧٥) لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
Ranksergeant لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
لقسوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، Counterintelligence Corps لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
ھەنری کیسینجەر

ھەنری کیسینجەر (بە ئینگلیزی: Henry Alfred Kissinger) لە ساڵی ١٩٣٨ لە ئەڵمانیا لە دایکبووە، لە ‌ترسی ھەڕەشەی نازییەکان لەگەڵ تەواوی ئەندامانی خێزانیدا بەرەو ئەمەریکا ھەڵھاتوون و لە ویلایەتی نیویۆرک گیرساونەتەوە، لە ١٩ی مانگی ژونی ١٩٤٣دا پاسپۆرتی ئەمەریکایی وەرگرتووە و بووە بە ھاووڵاتی ئەمەریکایی و پاشان وەک سەربازێکی ئەمەریکایی لە کۆتایی جەنگدا گەڕاوەتەوە بۆ ئەڵمانیا و وەک ئەفسەرێکی ئەمەریکایی سەرەتا لە کریدفێڵد و پاشان لە ھایدلبێرگ خزمەتی کردووە.

خوێندنە باڵاکانی خۆی لە ئەمەریکا تەواو کردووە و بۆتە مامۆستا لە زانکۆی ھارڤارد و چەندین کتێبی لەو زانکۆیەدا سەبارەت بە ھێزی پەرچەبەرگری بۆمبای ئەتۆم بڵاوکردووە کە بەھۆیەوە لەگەڵ ژیانی سیاسیدا تێکەڵاو بوو.

سەرەتا ئەندامی پارتی دیموکراتەکان بوو، پاشان لەم پارتە کشایەوەو بوو بە ئەندامی پارتی کۆمارییەکان، لە راستیدا کیسینجەر خەونی ئەوەی ھەبوو کە رۆژێک لە رۆژان خۆی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی ئەمەریکا ئامادە بکات بەڵام لەبەر ئەوەی لە دایک بووی ئەمەریکا نەبوو ئەو ئاواتەی نەھاتە دی.

لە چەندین بەڕێوەبەرایەتی جیاوازی ئەمەریکادا پۆستی دیپلۆماسی جیاوازی وەرگرتووە، سەرەتا راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی بوو پاشان لە ساڵی ١٩٧٣ەوە لەگەڵ ھەردوو بەڕێوەبەرایەتی نکیسۆن و فۆرد پۆستی وەزیری دەرەوە‌ی ھەبووە.

ڕۆلی ئەم کەسایەتییە لە پرسە گرنگەکانی وەک شەڕی سارد و جەنگی ڤیێتنام و پرۆسەی ئاشتی ڕۆژھەڵاتی ناوین زۆر دیار و ئاشکران و بە ئەندازیاری رێکەوتن نامەی کامپ دەیڤد دەناسرێت.

کیسینجەر وەک کەسایەتییەکی ناسراو، بەوە تاوانبار دەکرێت کە لە سیاسەتی خۆیدا نەک زۆر دڵڕەق بەڵکوو لە ھەندێک کارەساتی گرنگیشدا بە پێشێل کاری مافی مرۆڤ و کۆمکوژی ناوی دەرکردووە. لەوانەش:

  • ئۆپراسیۆنی کۆندۆر
  • کودەتای دژ بە سەلڤادۆرئالیندی لە چیلی
  • جینۆسایدی تەیموری ڕۆژھەڵات
  • ئۆپراسیۆنی گلادیۆ