بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ڕەوشەن بەدرخان: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ناوەڕۆکی سڕاو ناوەڕۆکی زیادکراو
بNo edit summary
بNo edit summary
ھێڵی ٧٢: ھێڵی ٧٢:


== ژیان ==
== ژیان ==
ڕەوشەن بەدرخان لە ١١ تەممووزی ١٩٠٩ لە شاری قەیسەری لە دایک بووە؛ ئەو کاتە ساڵح بەدرخانی باوکی دوور خرابۆوە بۆ ئەو شارە، تەمەنی دوو ساڵانە بووە کە چوونەتە [[ئەستەمبوڵ]]، چوار ساڵی تەمەنی منداڵیی خۆی، لە لەوێ بردووەتە سەر. لە ساڵی ١٩١٣دا بەدرخانییەکان جارێکی تر دەکەونە بەر شاڵاوی کاربەدەستانی [[تورکەلاوەکان]] و دوور دەخرێنەوە. ڕەوشەن بەدرخان لەگەڵ باوکیدا لە [[شام]] دەگیرسێنەوە؛ کەمتر لە شەش ساڵ بووە کە باوکی کۆچی دوایی کرووە (٣٠ی ئازاری ١٩١٥). دوای مردنی باوکی دایکی پێی خوێندووە و دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرتایی لە قوتابخانەی مامۆستایان (دارولموعەلیمات) خوێندوویەتی و لە دواییدا بووە بە یەکێک لە مامۆستا پێشەنگەکانی ژن لە ھەموو وڵاتی [[سووریا]]دا. ساڵی ١٩٢٥ ڕووی لە ئۆردۆن کردووە و لەوێ ببووە بە بەرپرسی قوتابخانە، ساڵی ١٩٢٨ گەڕاوەتەوە [[دیمەشق]] و لەوێش کراوەتە مامۆستای زمانی عەرەبی و بەرپرسی چەندین قوتابخانە. ساڵی ١٩٣٤ بووە بە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتان لە سووریا. ٢٢ی شوباتی ساڵی ١٩٣٥ بووە بە ھاوسەری [[میر جەلادەت بەدرخان]] و ھەڤدە ساڵ پێکەوە ژیانیان بەسەر بردووە. کاتێک لە ساڵی ١٩٥١ جەلادەت کۆچی دوایی کردووە، ڕەوشەن بەدرخانی بە دوو منداڵەوە بەجێ هێشتووە. ساڵی ١٩٣٤ بووەتە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتانی سووری و ساڵی ١٩٤٤ وەک نوێنەری ئەو ڕێکخراوەیە، بەشداری کردووە لە "کۆنگرەی جیهانیی ئافرەتان" لە وڵاتی میسر. ڕەوشەن بەدرخان لە بزاڤی ژناندا گەلێک چالاک بووە و ھەوڵی داوە، جگە لەوەش لە بواری نووسین و وەرگێرانیشدا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە، زیاتر لە دە کتێبی کە یا بۆخۆی نوسیویەتی یا وەریگێڕاون لە بوارە جیاوازەکانی پەروەردە و ئەدەب و مێژوو و یادداشتدا بڵاو کردووەتەوە. ڕەوشەن خان بەسەر پێبج زماناندا زاڵ بووە: کوردی، عەرەبی، فەرانسەوی، تورکی و ئینگلیزی. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٦٥ خانەنشین کراوە، تا ساڵی ١٩٧٢ لە دیمەشق بووە، دوا ساڵەکانی ژیانی لە [[بانیاس]] نیشتەجێ بووە و لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داخوازی خۆی لە گۆڕستانی شێخ خالیدی نەقشبەندی لە دیمەشق، لەکن مێردکەی و بەدرخان بەگ بە خاک سپێردراوە
ڕەوشەن بەدرخان لە ١١ تەممووزی ١٩٠٩ لە شاری قەیسەری لە دایک بووە؛ ئەو کاتە ساڵح بەدرخانی باوکی دوور خرابۆوە بۆ ئەو شارە، تەمەنی دوو ساڵانە بووە کە چوونەتە [[ئەستەمبوڵ]]، چوار ساڵی تەمەنی منداڵیی خۆی، لەوێ بردووەتە سەر. لە ساڵی ١٩١٣دا بەدرخانییەکان جارێکی تر کەوتوونەتە بەر شاڵاوی کاربەدەستانی [[تورکەلاوەکان]] و دوور خراونەتەوە. ڕەوشەن بەدرخان لەگەڵ باوکیدا لە دیمەشق گیرساونەوە، کەمتر لە شەش ساڵ بووە کە باوکی کۆچی دوایی کردووە (٣٠ی ئازاری ١٩١٥). دوای مردنی باوکی دایکی پێی خوێندووە و دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرتایی لە قوتابخانەی مامۆستایان (دارولموعەلیمات) خوێندوویەتی و لە دواییدا بووە بە یەکێک لە مامۆستا پێشەنگەکانی ژن لە ھەموو وڵاتی [[سووریا]]دا. ساڵی ١٩٢٥ ڕووی لە [[ئوردن]] کردووە و لەوێ بووەتە بە بەرپرسی قوتابخانە، ساڵی ١٩٢٨ گەڕاوەتەوە [[دیمەشق]] و لەوێش کراوەتە مامۆستای زمانی عەرەبی و بەرپرسی چەندین قوتابخانە. ساڵی ١٩٣٤ بووە بە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتان لە سووریا. ٢٢ی شوباتی ساڵی ١٩٣٥ بووە بە ھاوسەری [[میر جەلادەت بەدرخان]] و ھەڤدە ساڵ پێکەوە ژیانیان بەسەر بردووە. کاتێک ساڵی ١٩٥١ جەلادەت کۆچی دوایی کردووە، ڕەوشەن بەدرخانی بە دوو منداڵەوە بەجێ هێشتووە. ساڵی ١٩٣٤ بووەتە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتانی سووری و ساڵی ١٩٤٤یش وەک نوێنەری ئەو ڕێکخراوەیە، بەشداری کردووە لە "کۆنگرەی جیهانیی ئافرەتان" لە وڵاتی میسر. ڕەوشەن بەدرخان لە بزاڤی ژناندا گەلێک چالاک بووە و ھەوڵی داوە، جگە لەوەش لە بواری نووسین و وەرگێرانیشدا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە، زیاتر لە دە کتێبی کە یا بۆخۆی نوسیویەتی یا وەریگێڕاون لە بوارە جیاوازەکانی پەروەردە و ئەدەب و مێژوودا بڵاو کردووەتەوە. ڕەوشەن خان بەسەر پێبج زماناندا زاڵ بووە: کوردی، عەرەبی، فەرانسەوی، تورکی و ئینگلیزی. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٦٥ خانەنشین کراوە، تا ساڵی ١٩٧٢ لە دیمەشق بووە، دوا ساڵەکانی ژیانی لە [[بانیاس]] نیشتەجێ بووە و لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داخوازی خۆی لە گۆڕستانی شێخ خالیدی نەقشبەندی لە دیمەشق، لەکن مێردکەی و بەدرخان بەگ بە خاک سپێردراوە.<ref>{{Cite web|date=|title=بزاڤی ژنان لە مێژووی نەتەوەی کورددا|url=https://kurdistanukurd.com/?p=41162|url-status=live|access-date=|website=کوردستان و کورد}}</ref>


== ڕەوشەن خان و بژافی کورد ==
== ڕەوشەن خان و بژافی کورد ==
ڕەوشەن بەدرخان ژنەکوردێکی چالاک و ڕووناکبیر بووە، لە دەرکردنی گۆفارەکانی [[ھاوار (کۆوار)|هاوار]] و [[ڕۆناھی (کۆوار)|ڕۆناھی]] یارمەتیی مێردەکەی جەلادەت بەدرخانی داوە، ڕەوشەن خان یەکەم ژنی کوردە کە لە گۆڤاری هاوار بە کوردیی کورمانجی و ئەلفوبێی لاتینی وتار نووسێبێت؛ جیا لە نووسین بە زمانی کوردی، چەندین وتاریشی لەسەر کورد بە عەرەبی نووسیوە. ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ دوکتور نووری دێرسمی، حەسەن هۆشیار، حەیدەر حەیدەری و عوسمان ئەفەندی لە شاری [[حەلەب]]، [[کۆمەڵەی زانست و ڕۆشەنبیری]]یان دامەزراندووە. ساڵی ١٩٥٧ لە کۆنگرەی دژی کۆلۆنیالیزم لە [[ئەتینا]] نوێنەرایەتیی گەڵی کوردی لە ئەستۆ بووە و بە توندی ئیدابەی دابەشکردنی کوردتانی کردووە؛ ئەوە یەکەم جار بووە ژنێکی کورد لە کۆنگرەیەکی جیهانی بەشدار بێت. ڕەوشەن بەدرخان لەسەر داخوازی [[مەلا مستەفا بارزانی]] سەردانی [[باشووری کوردستان]]ی کردووە و لە ساڵی ١٩٧١دا لە [[حاجی ئۆمەران]]، [[یەکیەتیی ئافرەتانی کورد]]ی داناوە؛ هەر لەو سالەیشدا وەک ئەندامی [[کۆڕی زانیاریی کورد]] وەرگیراوە و لەسەر داخوزی ئەوان چووەتە ئەستەمبوڵ تاوەکوو کتێب و دەستنووسە کوردییەکان لە ئارشیڤ و کتێبخانەکانی تورکیا خڕکاتەوە. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٧٢ لە سێهەمین کۆنگرەی یەکیەتیی ئافرەتانی کورد بەشدار بووە کە لە باشوور بەڕێوە چووە.
ڕەوشەن بەدرخان ژنەکوردێکی چالاک و ڕووناکبیر بووە، لە دەرکردنی گۆڤارەکانی [[ھاوار (کۆوار)|هاوار]] و [[ڕۆناھی (کۆوار)|ڕۆناھی]] یارمەتیی مێردەکەی جەلادەت بەدرخانی داوە<ref>{{Cite web|last=|first=|title=ڕەوشەن بەدرخان|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/09/%da%95%db%95%d9%88%d8%b4%db%95%d9%86-%d8%a8%db%95%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86/|url-status=live|access-date=|website=History Of Kurdistan}}</ref>، ڕەوشەن خان یەکەم ژنی کوردە کە لە گۆڤاری هاوار بە کوردیی کورمانجی و ئەلفوبێی لاتین وتاری نووسیبێت؛ جیا لە نووسین بە زمانی کوردی، چەندین وتاریشی لەسەر کورد بە عەرەبی نووسیوە. ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ دوکتور نووری دێرسمی، حەسەن هۆشیار، حەیدەر حەیدەری و عوسمان ئەفەندی لە شاری [[حەلەب]]، [[کۆمەڵەی زانست و ڕۆشەنبیری]]یان دامەزراندووە<ref>{{Cite web|date=|title=ڕەوشەن بەدرخان|url=https://zaniary.com/blog/6051daa0a4158/%DA%95%DB%95%D9%88%D8%B4%DB%95%D9%86-%D8%A8%DB%95%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86|url-status=live|access-date=|website=ڕەوشەن بەدرخان|language=ku}}</ref>. ساڵی ١٩٥٧ لە کۆنگرەی دژی کۆلۆنیالیزم لە [[ئەتینا]] نوێنەرایەتیی گەڵی کوردی لە ئەستۆ بووە و بە توندی ئیدابەی دابەشکردنی کوردستانی کردووە؛ ئەوە یەکەم جار بووە ژنێکی کورد لە کۆنگرەیەکی جیهانی بەشدار بێت. ڕەوشەن بەدرخان لەسەر داخوازی [[مەلا مستەفا بارزانی]] سەردانی [[باشووری کوردستان]]ی کردووە و لە ساڵی ١٩٧١دا لە [[حاجی ئۆمەران]]، [[یەکیەتیی ئافرەتانی کورد]]ی دامەزراندووە؛ هەر لەو سالەیشدا وەک ئەندامی [[کۆڕی زانیاریی کورد]] وەرگیراوە و لەسەر داخوزی ئەوان چووەتە ئەستەمبوڵ تاوەکوو کتێب و دەستنووسە کوردییەکان لە ئارشیڤ و کتێبخانەکانی تورکیا خڕکاتەوە. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٧٢ لە سێهەمین کۆنگرەی یەکیەتیی ئافرەتانی کورد بەشدار بووە کە لە باشوور بەڕێوە چووە.


ڕەوشەن خان بەدرخان پێی وا بووە ئەرکی ژنی کورد تەنیا کابانییەتی و منداڵبوون نییە بەڵکوو کاری هەرە گرینگی ئەوان بەربەرەکانی لەگەڵ نەزانین و پەروەردەکردنی منداڵە.
ڕەوشەن خان بەدرخان پێی وا بووە ئەرکی ژنی کورد تەنیا کابانییەتی و منداڵبوون نییە، بەڵکوو کاری هەرە گرینگی ئەوان بەربەرەکانی لەگەڵ نەزانین و پەروەردەکردنی منداڵە.<ref>{{Cite web|title=ڕەوشەن بەدرخان|url=https://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2220|url-status=live|access-date=|website=www.khaktv.net}}</ref>


== بەرهەمەکان<ref>{{Cite web|title=شازاده‌ ڕه‌وشه‌ن ئه‌و ژنه‌ی یه‌كه‌م هاواری بۆ به‌رگری كردن بوو له‌ كورد|url=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=35436&Jor=17|url-status=live|access-date=|website=www.wishe.net}}</ref> ==
== بەرهەمەکان ==
=== بەرهەمە چاپکراوەکان ===
=== بەرهەمە چاپکراوەکان ===
* بیرەوەرییەکانی ژنێک (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥١
* بیرەوەرییەکانی ژنێک (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥١
* * بیرەوەرییەکانی ژنێک (بەشی دووەم)
* بیرەوەرییەکانی ژنێک (بەشی دووەم)
* ئەوینی من و دەردی من (چێرۆک-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٣
* ئەوینی من و دەردی من (چێرۆک-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٣
* بیرەوەرییەکانی مامۆستایەک (لە سێ کتێبدا-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤
* بیرەوەرییەکانی مامۆستایەک (لە سێ کتێبدا-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤
* پەیامی خەڵکی کورد (هەڵبەست و گۆرانی- لە کوردییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤ (بەهۆی بارودۆخی سیاسی نێوی ڕەوشەن خان لەسەر کتێبەکە نەنووسراوە)
* پەیامی خەڵکی کورد (هەڵبەست و گۆرانی- لە کوردییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤ (بەهۆی بارودۆخی سیاسی نێوی ڕەوشەن خان لەسەر کتێبەکە نەنووسراوە)
* لاپەڕەکانی وێژەی کوردی ١٩٥٤
* لاپەڕەکانی وێژەی کوردی ١٩٥٤
* نامەیەک لە میرجەلادەت بەردخانەوە بۆ مستەفا کەماڵ پاشا(وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٩١
* نامەیەک لە میرجەلادەت بەردخانەوە بۆ مستەفا کەماڵ پاشا (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٩١
* بیرەوەرییەکانی من-سەلاح بەدرخان (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی)
* بیرەوەرییەکانی من-سەلاح بەدرخان (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی)


=== بەرهەمە چاپنەکراوەکان ===
=== بەرهەمە چاپنەکراوەکان ===
* بیرەوەرییەکانی من (دەستنووس)
* بیرەوەرییەکانی من (دەستنووس)
* بابم عەبدولحەمید (لە نوواینی عایشێ کچی سوڵتان عەبدولحەمید)
* بابم عەبدولحەمید (لە نووسینی عایشێ، کچی سوڵتان عەبدولحەمید)


== سەرچاوەکان ==
== سەرچاوەکان ==

وەک پێداچوونەوەی ‏٢٣:٠٨، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١

ڕەوشەن بەدرخان
لەدایکبوون١١ تەممووزی ١٩٠٩
مەرگ١ی حوزەیرانی ١٩٩٢
نەتەوەکورد
پیشەنووسەر، وەرگێڕ، مامۆستا، ڕووناکبیر
ھاوسەرجەلادەت عالی بەدرخان
مناڵ(ەکان)سینەم خان بەدرخان، جەمشید
باوان
  • مەحموود ساڵح بەدرخان (باوک)


ڕەوشەن بەدرخان (بە بەدرخانی Rewşen Bedirxan) (لەدایکبووی ١٩٠٩ لە قەیسەری – مردووی ١٩٨٦ لە دیمەشق) مامۆستا و نووسەر و وەرگێڕ و ڕووناکبیرێکی کورد و برازای بەدرخان بەگ و ھاوسەری جەلادەت عالی بەدرخان بوو؛ هەروەها ڕەوشەن خان جێگەیەکی تایبەتی ھەبوو لە مێژووی ژنانی کورد لە سەدەی بیستەمدا.

ژیان

ڕەوشەن بەدرخان لە ١١ تەممووزی ١٩٠٩ لە شاری قەیسەری لە دایک بووە؛ ئەو کاتە ساڵح بەدرخانی باوکی دوور خرابۆوە بۆ ئەو شارە، تەمەنی دوو ساڵانە بووە کە چوونەتە ئەستەمبوڵ، چوار ساڵی تەمەنی منداڵیی خۆی، لەوێ بردووەتە سەر. لە ساڵی ١٩١٣دا بەدرخانییەکان جارێکی تر کەوتوونەتە بەر شاڵاوی کاربەدەستانی تورکەلاوەکان و دوور خراونەتەوە. ڕەوشەن بەدرخان لەگەڵ باوکیدا لە دیمەشق گیرساونەوە، کەمتر لە شەش ساڵ بووە کە باوکی کۆچی دوایی کردووە (٣٠ی ئازاری ١٩١٥). دوای مردنی باوکی دایکی پێی خوێندووە و دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرتایی لە قوتابخانەی مامۆستایان (دارولموعەلیمات) خوێندوویەتی و لە دواییدا بووە بە یەکێک لە مامۆستا پێشەنگەکانی ژن لە ھەموو وڵاتی سووریادا. ساڵی ١٩٢٥ ڕووی لە ئوردن کردووە و لەوێ بووەتە بە بەرپرسی قوتابخانە، ساڵی ١٩٢٨ گەڕاوەتەوە دیمەشق و لەوێش کراوەتە مامۆستای زمانی عەرەبی و بەرپرسی چەندین قوتابخانە. ساڵی ١٩٣٤ بووە بە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتان لە سووریا. ٢٢ی شوباتی ساڵی ١٩٣٥ بووە بە ھاوسەری میر جەلادەت بەدرخان و ھەڤدە ساڵ پێکەوە ژیانیان بەسەر بردووە. کاتێک ساڵی ١٩٥١ جەلادەت کۆچی دوایی کردووە، ڕەوشەن بەدرخانی بە دوو منداڵەوە بەجێ هێشتووە. ساڵی ١٩٣٤ بووەتە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتانی سووری و ساڵی ١٩٤٤یش وەک نوێنەری ئەو ڕێکخراوەیە، بەشداری کردووە لە "کۆنگرەی جیهانیی ئافرەتان" لە وڵاتی میسر. ڕەوشەن بەدرخان لە بزاڤی ژناندا گەلێک چالاک بووە و ھەوڵی داوە، جگە لەوەش لە بواری نووسین و وەرگێرانیشدا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە، زیاتر لە دە کتێبی کە یا بۆخۆی نوسیویەتی یا وەریگێڕاون لە بوارە جیاوازەکانی پەروەردە و ئەدەب و مێژوودا بڵاو کردووەتەوە. ڕەوشەن خان بەسەر پێبج زماناندا زاڵ بووە: کوردی، عەرەبی، فەرانسەوی، تورکی و ئینگلیزی. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٦٥ خانەنشین کراوە، تا ساڵی ١٩٧٢ لە دیمەشق بووە، دوا ساڵەکانی ژیانی لە بانیاس نیشتەجێ بووە و لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داخوازی خۆی لە گۆڕستانی شێخ خالیدی نەقشبەندی لە دیمەشق، لەکن مێردکەی و بەدرخان بەگ بە خاک سپێردراوە.[١]

ڕەوشەن خان و بژافی کورد

ڕەوشەن بەدرخان ژنەکوردێکی چالاک و ڕووناکبیر بووە، لە دەرکردنی گۆڤارەکانی هاوار و ڕۆناھی یارمەتیی مێردەکەی جەلادەت بەدرخانی داوە[٢]، ڕەوشەن خان یەکەم ژنی کوردە کە لە گۆڤاری هاوار بە کوردیی کورمانجی و ئەلفوبێی لاتین وتاری نووسیبێت؛ جیا لە نووسین بە زمانی کوردی، چەندین وتاریشی لەسەر کورد بە عەرەبی نووسیوە. ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ دوکتور نووری دێرسمی، حەسەن هۆشیار، حەیدەر حەیدەری و عوسمان ئەفەندی لە شاری حەلەب، کۆمەڵەی زانست و ڕۆشەنبیرییان دامەزراندووە[٣]. ساڵی ١٩٥٧ لە کۆنگرەی دژی کۆلۆنیالیزم لە ئەتینا نوێنەرایەتیی گەڵی کوردی لە ئەستۆ بووە و بە توندی ئیدابەی دابەشکردنی کوردستانی کردووە؛ ئەوە یەکەم جار بووە ژنێکی کورد لە کۆنگرەیەکی جیهانی بەشدار بێت. ڕەوشەن بەدرخان لەسەر داخوازی مەلا مستەفا بارزانی سەردانی باشووری کوردستانی کردووە و لە ساڵی ١٩٧١دا لە حاجی ئۆمەران، یەکیەتیی ئافرەتانی کوردی دامەزراندووە؛ هەر لەو سالەیشدا وەک ئەندامی کۆڕی زانیاریی کورد وەرگیراوە و لەسەر داخوزی ئەوان چووەتە ئەستەمبوڵ تاوەکوو کتێب و دەستنووسە کوردییەکان لە ئارشیڤ و کتێبخانەکانی تورکیا خڕکاتەوە. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٧٢ لە سێهەمین کۆنگرەی یەکیەتیی ئافرەتانی کورد بەشدار بووە کە لە باشوور بەڕێوە چووە.

ڕەوشەن خان بەدرخان پێی وا بووە ئەرکی ژنی کورد تەنیا کابانییەتی و منداڵبوون نییە، بەڵکوو کاری هەرە گرینگی ئەوان بەربەرەکانی لەگەڵ نەزانین و پەروەردەکردنی منداڵە.[٤]

بەرهەمەکان[٥]

بەرهەمە چاپکراوەکان

  • بیرەوەرییەکانی ژنێک (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥١
  • بیرەوەرییەکانی ژنێک (بەشی دووەم)
  • ئەوینی من و دەردی من (چێرۆک-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٣
  • بیرەوەرییەکانی مامۆستایەک (لە سێ کتێبدا-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤
  • پەیامی خەڵکی کورد (هەڵبەست و گۆرانی- لە کوردییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤ (بەهۆی بارودۆخی سیاسی نێوی ڕەوشەن خان لەسەر کتێبەکە نەنووسراوە)
  • لاپەڕەکانی وێژەی کوردی ١٩٥٤
  • نامەیەک لە میرجەلادەت بەردخانەوە بۆ مستەفا کەماڵ پاشا (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٩١
  • بیرەوەرییەکانی من-سەلاح بەدرخان (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی)

بەرهەمە چاپنەکراوەکان

  • بیرەوەرییەکانی من (دەستنووس)
  • بابم عەبدولحەمید (لە نووسینی عایشێ، کچی سوڵتان عەبدولحەمید)

سەرچاوەکان

  1. ^ «بزاڤی ژنان لە مێژووی نەتەوەی کورددا». کوردستان و کورد.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر)
  2. ^ «ڕەوشەن بەدرخان». History Of Kurdistan.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر)
  3. ^ «ڕەوشەن بەدرخان». ڕەوشەن بەدرخان (بە کوردی).{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر)
  4. ^ «ڕەوشەن بەدرخان». www.khaktv.net.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر)
  5. ^ «شازاده‌ ڕه‌وشه‌ن ئه‌و ژنه‌ی یه‌كه‌م هاواری بۆ به‌رگری كردن بوو له‌ كورد». www.wishe.net.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر)