ئەحمەدی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
بەشێکە لە زنجیرەیەک

ئیسلام


Mosque02.svg
بیروباوەڕ

یەکتاپەرستی · شایەتمان
نوێژ · ڕۆژوو
زەکات · حەج

مێژووى ئیسلام

سەردەمی پێغەمبەرایەتی · خەلافەتی ڕاشدین
دەوڵەتی ئەمەوی · دەوڵەتى عەبباسى
· دەوڵەتی عوسمانی

کەسایەتیە ئیسلامیەکان

محەمەد
هاوەڵەکان

شەریعەتى ئیسلامى

قورئان · فەرموودە
شەریعەتى ئیسلامى . فیقهى ئیسلامى

تائیقە ئیسلامیەکان

سوننە · شیعە · ئیبازی · ئەحمەدی

شارستانیەتى ئیسلامى

هونەر · بیناسازى
ڕۆژژمێری کۆچیی
زانست · فەلسەفە

مزگەوتەکان

مزگەوتى حەرام · مزگەوتی پێغەمبەر
مزگەوتی ئەقسا

شارە ئیسلامیەکان

مەککە · مەدینە · قودس

سەیرى ئەم بابەتانەش بکە

زاراوە ئیسلامییەکان
وتارە ئیسلامییەکان
ئیسلام بە پێی وڵات


کۆمەڵەی ئەحمەدی، بە ھیندی: أحمدیہ، تائیفەیەکی ئیسلامیین دروستبوو لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەی زایینی لە نیمچەقاڕەی ھیندی، دامەزرێنەرەکەی میرزا غوڵام ئەحمەد قائدیانییە، بە ناوی گوندی قادیانەوە لە ھەرێمی بنجاب لە ھیندستان ناونراوە، بناغەی کۆمەڵەکەی دانا ساڵی ١٨٨٩ز، کاتێک ڕایگەیاند ئەو مەھدی چاوەڕوانکراوە و نوێکەرەوەی سەردەمەکەیەتی، ئەحمەدییەکان لە ھەموو ئەو وڵاتانەدا دەژیین کە کۆچکردووی نیمچەقاڕەی ھیندی لێبێت.

لە دوای وەفاتی دامەزرێنەرەکەیان، کۆمەڵەکە بوو بە دوو لقەوە؛ بزوتنەوەی ئەحمەدی لە لاھور و کۆمەڵەی موسڵمانانی ئەحمەدی.

سەرەتاکەیان[دەستکاری]

یەکەم دەرکەوتنی ئەم کۆمەڵەیە لە ھیندستان بوو لە ناوچەی قادیان یەکێک لە گوندەکانی کەرتی بنجابی ھیندی لە ساڵی ١٨٨٩ لەسەر دەستی میرزا غوڵام ئەحمەد کە لە نێوان ساڵانی ١٨٣٥ و ١٩٠٨دا ژیاوە و دەربارەی خۆی ووتویەتی کە مەھدی چاوەڕوانکراوە و بەردەوام بوو لە بانگەوازەکەی ھەتا مردنی ساڵی ١٩٠٨ و وپێنج خەلیفەی ئەحمەدی جێنشینییان کردووە تا ئێستا.

بەم دواییانە خەلیفەی پێنجەمی ئەحمەدی میرزا مەسروور ئەحمەد خەلافەتەکەیانی وەرگرت کە لە لەندەن دادەنیشێت ئێستا، و مێژووی خێزانی دامەزرێنەری ئەحمەدی ئەگەڕێتەوە بۆ ڕەسەنی فارسی، و نازناوی میرزا وەک ڕێزلێنانێک بەکاردێت بۆیان و باپیرەکانی خۆراسانی فارسییان بە جێھێشتوو لە سەدەی شانزەی زایینی لە سەردەمی پاشا بابر دامەزرێنەری حکومەتی مەغۆلی لە ھیندستان.

کۆمەڵەی ئەحمەدی خۆی بە کۆمەڵەیەکی ئایینی نا سیاسی دادەنێت و ئامانجی نوێکردنەوەی ئیسلامە و ئەڵێت ھەوڵی بڵاوکردنەوەی ئایین دەدات بە ریگەی ئاشتییانە و لە ڕێگەی وەرگێڕانی قورئانەوە بۆ زمانەکانی جیھان.

و سەرچاوەکانی کۆمەڵەی ئەحمەدی دووپاتی ئەکەنەوە کە پەیوەندییان بە سیاسەتەوە نیە و ھەروەھا دووپاتی ئەکەنەوە کە خۆیان و شوێنکەوتووەکانیان دەرناچن لە دژی ھیچ حکومەتێک لەو وڵاتانەی تیایدا ئەژین.

ئەحمەدییەکان چالاکن ل بانگەوازکردن بۆ مەزھەبەکەیان بە چەندین ڕێگەی جیاواز، و لە بەریتانیا کەناڵێکی ئاسمانیان ھەیە بەناوی تەلەفزیۆنی ئیسلامی ئەحمەدییەکان بەڕێوەی دەبەن.

بیروباوەڕیان[دەستکاری]

ئەحمەدییەکان خۆیان بە موسڵمان دادەنێن[١]، و باوەریان بە قورئان ھەیە[٢] و بە ھەموو پایەکانی باوەڕ؛ بە خوا[٣] و فریشتەکانی[٤] و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکان و زیندووبونەوە و ڕۆژی دوایی و ڕاستی بەھەشت و دۆزەخ، ھەروەھا باوەڕیان بە ھەموو پایەکانی ئیسلام ھەیە، و ئەوەی شتێکی تیا بگۆڕێت لە ئایین دەرچووە.

ئەحمەدییەکان لەو باوەڕەدان کە دامەزرێنەری کۆمەڵەکەیان (ئیمام مەھدی)یە، ھاتووە وەک نوێکەرەوەی ئاینی ئیسلام، و مانانی نوێکردنەوە لای ئەوان لابردنی ھەموو ئەو گەردانەیە کە کەڵەکە بوون لەسەر ئایین بە درێژایی سەدەکان، تا پاک و بێگەردی بکەنەوە وەک ئەوەی پێغەمبەر محەمەد ھێناویەتی، ھەروەھا میرزا ئەحمەد بانگەشەی ئەوەی ئەکرد کە ھاتنی ئەو مژدەی پێدراوە لەلایەن پێغەمبەر محەمەدەوە و پێغەمبەرەکانی تری ئایینەکانی تر.

و وشەی دوایین پێغەمبەر لای ئەوان ئەوە ئەگەیەنێت محەمەد باشترین و تەواوترین پێغەمبەر بەڵام دوایین نیە[٥].

ڕای خەڵک و موسڵمانان بەرامبەریان[دەستکاری]

تائیفەی ئەحمەدی ڕاگیراوە لە پاکستان لە ساڵی ١٩٧٤وە، وھەموو زاناکانی سوننە و شیعە لەو باوەڕەدان کە ئەحمەدییەکان دەرچوون لە ئیسلام، و ای ئەبینن کە بزوتنەوەیەک بوو دامەزرا لە نیمچەقاڕەی ھیندیییدا بە پاڵپشتی ئیستیعماری ئینگلیزی بە ئامانجی دوورخستنەوەی موسڵمانان لە بەرگریکردن لە ئیستیعماری ئینگلیز. لەبەرئەوە ئەحمەدییەکان ڕووبەڕووی تەنگەژە دەبنەوە لەلایەن حکومەتەکانەوە ھەروەھا لەلایەن موسڵمانان بە گشتی[٦].

لە نیسانی ٢٠٠٨ لە ئێندۆنیزیا ناڕەزاییەکی جەماوەری دروستبوو لە دژی شوێنکەوتووانی ئەحمەدییەکان لە ئێندۆنیزیا و داوایان بە ڕاگرتنیان کرد[٧][٨].

و ھەندێک بە تائیفەی ئەحمەدی ئەڵێن قادیانی بە ناوی ئەو گوندەی دامەزرێنەری مەزھەبەکەی لێوە ھاتووە.

سەیری ئەمانەش بکە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. تێگەیشتنمان بۆ ئیسلام و پێناسەمان بۆ موسڵمان IslamAhmadiyya.net ،
  2. http://www.islamahmadiyya.net/show_page.asp?content_key=5&article_id=10 IslamAhmadiyya.net - بیروباوەڕمان بە قورئانی پیرۆز
  3. http://www.islamahmadiyya.net/show_page.asp?content_key=5&article_id=8 IslamAhmadiyya.net - بیروباوەڕمان بە خوای گەورە
  4. http://www.islamahmadiyya.net/show_page.asp?content_key=6&article_id=11 IslamAhmadiyya.net - ڕاستی فریشتەکان
  5. http://www.islamahmadiyya.net/show_page.asp?content_key=5&article_id=9 IslamAhmadiyya.net - بیروباوەرمان بە پێغەمبەر
  6. https://archive.is/20120716113656/hrw.org/arabic/docs/2007/05/06/pakist15890_txt.htm
  7. http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/world_news/newsid_7371000/7371713.stm .
  8. http://ara.reuters.com/article/topNews/idARAOLR67414420080506