فرانسوا میتێران

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
فرانسوا میتێران ٢١ەمین سەرۆککۆماری فەڕەنسا

فرانسوا میتێران (ماوەی ژیان:٢٦ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩١٦ تاکوو ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لە پاریس) سیاسەتمەدارێکی فەرەنسی بووە و دووجار پۆستی سەرۆککۆماری فەرەنسای گرتۆتە دەست لەنێوان ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٩٥ و ئەمینداری گشتی حیزبی ھاوپەیمانی فەرەنسا بووە، فرنسوا میتیران وێژە و یاسای لەپاریس خوێندووە و لەقوتابخانەی ئازاد بۆ زانستە سیاسیەکانی تەواوکردووە و وەکو خۆبەش چۆتە نێو بزوتنەوەی کۆلۆنێڵ لارۆک بۆ گەنجان کە بانگەشەی بۆ بەھێزکردنی دەسەڵاتی جێبەجێکار کردووە و بزوتنەوەیەکی ڕاستڕەو بووە. لەسەرەتای ھەڵگیرساندنی شەڕی جیھانیی دووەمدا و لەدوای شکستھێنانی فەڕەنسا فرنسوا میتران دەستگیرکراوە و خراوەتە زیندانێکی ئەڵمانیەوە، لە ساڵی ١٩٤١ لەزیندان ھەڵھاتووە و لەفیشی سەر بە دەوڵەتی فەرەنسا وەکو سەرۆکی بەشی ڕاگەیاندن لە کۆمسیۆنی دامەزراندی زیندانانی پێشووی جەنگ کاری کردووە و لەلایەن گرانی فیلیب بیتان بووە و لەدوای ئەوەی نیشانەی فرانسیکی وەرگرتووە کە تەنھا دەدرا بە دڵسۆزترین لایەنگرانی فیلیب بیتان چۆتە نێو بەرەی بەرگریەوە و دواتر ڕۆشووە بۆ لەندەن و جەزائیر. فرنسوا میتران لە نێوان ساڵی ١٩٤٦ بۆ ساڵی ١٩٥٨، یانزە پۆستی وەزاری لە سەردەمی کۆماری چوارەمدا بەدەستھێناوە و لەساڵی ١٩٥٨ بۆتە ئۆپۆزسیۆن و لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٦٥ ھەوڵی داوە ببێتە نوێنەری چەپڕەوەکان دژ بە دیگۆل و لەساڵی ١٩٧١ بۆتە سەرکردەی ئۆپۆزسیۆن و لەماوەی ١٠ ساڵدا دەسەڵاتی فەرەنسای گرتۆتە دەست. لە ساڵی ١٩٨١ فرنسوا میتێران وەکو سەرۆککۆماری ھەڵبژێردراوە و بۆتە یەکەم سەرۆکی ھاوپەیمانی بۆ کۆماری پێنجەم و سزای لەسێدارەدانی لابردووە و بڕە پارەی مانگانەی بۆ ھاوڵاتیان زیاد کردووە و کۆمەڵێک خاڵی دیکەی جێبەجێکردووە کە گشتی لەبەرژەوەندی میلەتی فەرەنسادابووە.

سەرچاوە[دەستکاری]