شەڕی لوبنان (٢٠٠٦)

شەڕی ٢٠٠٦ی نێوان ئیسرائیل و لوبنان (بە عیبری: מלחמת לבנון השנייה، بە عەرەبی: حرب تموز) جەنگێک بوو کە لە نێوان سوپای ئیسرائیل و حیزبوڵڵای لوبنان ڕوویدا و باکووری ئیسرائیل و ھەموو لوبنانی گرتەوە.

ئەو جەنگە ماوەی ٣٣ یان ٣٤ ڕۆژی خایاند و لە ڕێکەوتی ١٤ی ئابی ٢٠٠٦ بە بڕیاری ژمارە ١٧٠١ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆتایی پێ ھات. براوەی ئەم جەنگە ڕوون نییە و ھەریەک لە ھەردوو لایەن خۆیان بە براوە دەزانن. ھەروەھا ڕوون نییە کە دەستپێکەری ئەم جەنگە چ لایەنێک بووە.

شەڕی لوبنان ٢٠٠٦
ناکۆکی	نێوان حیزبوڵڵای لوبنان وئیسرائیل
ڕێکەوت	١٤ی ئابی ٢٠٠٦ - ٣١ی ئابی ٢٠٠٦
شوێن	باشووری لوبنان
ئەنجامە سەرەکییەکان	بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ١٧٠١ بڵاوبوونەوەی ھێزی نێودەوڵەتی لەباشووری لوبنان
شەڕکەرەکان
حیزبوڵڵای لوبنان (باشووری لوبنان)	ئیسرائیل (باکووری ئیسرائیل)
زیانە گیانییەکان
ژمارەی کوژراوەکان: ... ژمارەی بریندارەکان: ...	ژمارەی کوژراوەکان: ... ژمارەی بریندارەکان: ...
کۆی گشتی قوربانییەکان: ...

زیانەکان

ئاوارەبوونی لوبنانییەکان

مزگەوتی سەیدا لە ناوەڕاستی وێرانکارییەکان لە دوای بۆردوومانێکی ئاسمانی لە کاتی ململانێی ئیسرائیل و لوبنان لە ساڵی ٢٠٠٦.

لە کاتی شەڕەکەدا ئاوارەبوونی ژمارەیەکی زۆر لە لوبنانییەکان ڕووی دا کە ژمارەیان بە نیو ملیۆن ئاوارەی لوبنانی لە ناوچەکانی شەڕ مەزەندە دەکرا، شاری سەیدا پێشوازی لە زیاتر لە سەد ھەزار ئاوارەی لوبنانی کرد و بەشێکی زۆریان ڕوویان لە سووریا و وڵاتانی دیکە کرد، و نزیکەی ٢٠٠٠ لە ھاووڵاتییانی بیانی بۆ سووریا و قوبرس ڕاگوێزران و لە کاتی ئاوارەبوونەکەدا ١٨ کەسی سڤیلی لوبنانی لە بۆردوومانێکی ئیسرائیل بۆ سەر کاروانەکەیان کوژران.

ھێرشی ئیسرائیل پاڵپشتییەکی تەواوی لەلایەن حکوومەتی ئەمریکی و ھاوپەیمانەکانییەوە بەخۆیەوە بینی، ڕۆژنامەی «نیویۆرک تایمز»ی ئەمریکی ئاماژەی بەوە کرد کە واشینگتن ھەوڵەکانی چڕ دەکاتەوە بۆ ناردنی بۆمبی ئاراستەکراوی زۆر ورد بۆ ئیسرائیل کە داوای خێراکردنی ڕێککەوتنەکەی کردبوو دوای دەستپێکردنی ھێرشەکەی بۆ سەر لوبنان، و کۆندۆلیزا ڕایس وەزیری دەرەوەی ئەمریکا داواکارییە نێونەتەوەیییەکانی بۆ ڕاگرتنی دەستبەجێی تەقە لە لوبنان ڕەت کردەوە، ئەمەش وای کرد بوترێت کە ئۆپەراسیۆنەکەی ئیسرائیل پلان بۆ داڕێژراو و پێشوەختە بووە و چاوەڕێی لەدایکبوون بووە، و کۆندۆلیزا ڕایس خێرا وتی کە کوشتار لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست بریتییە لە «ژانی لەدایکبوونی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی نوێ».

ھاووڵاتییانی بیانی

نزیکەی ٢٠٠٠ لە ھاووڵاتییانی بیانی ڕاگوێزران و بەپێی بەرپرسانی گومرگ زیاتر لە ١٢ ھەزار گەشتیاری عەرەب لە لوبنانەوە بەرەو سووریا ڕۆیشتن، بەریتانیا ٤٠ کەس لە ھاووڵاتییانی خۆی لە بەیرووت ڕاگواست و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کار لەسەر پلانێک دەکات بۆ گواستنەوەی ھەندێک لەو ٢٥ ھەزار ئەمریکییەی لە لوبناندان بۆ قوبرس و وریایی دا لە چوون لە ڕێگەی سووریاوە، و فەڕەنسا نزیکەی ٢٠ ھەزاری ھەیە، و ئوسترالیا نزیکەی ٢٥ ھەزاری لێیە، و کەنەدا زیاتر لە ٤٠ ھەزار ھاووڵاتیی کەنەدی و ھاووڵاتییانی وڵاتانی ئەورووپیی لێیە.

کەشتییەکی یۆنانی لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٠٦ بەندەری بەیرووتی بەجێھێشت کە لە نێوان ٣٠٠ بۆ ٥٠٠ سەرنشینی لە یۆنان و وڵاتانی ئەسکەندەنافیا و فەڕەنسا و بەریتانیا لەسەر بوو، و لای خۆیەوە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێنج کەشتیی جەنگی نارد کە زیاتر لە ٢٢٠٠ سەرباز لە ھێزی دەریایی لەسەر بوو بۆ لوبنان بۆ یارمەتیدان لە پرۆسەکانی ڕاگواستن. ئامارە ئەمریکییەکان جەختیان لە بوونی نزیکەی ٢٥ ھەزار ھاووڵاتیی ئەمریکی لە لوبنان دەکردەوە، لەکاتێکدا ژمارەی ھاووڵاتییانی فەڕەنسی بە ٢٠ ھەزار و بەریتانییەکان بە ٢٢ ھەزار مەزەندە دەکرا، لە لایەکی دیکەوە ھیندستان ٤ لە کەشتییە جەنگییەکانی نارد بۆ بەیرووت بۆ ڕاگواستنی ھاووڵاتییە ھیندییەکان لەوێ و فلیپین نزیکەی ٣٠ ھەزار کەسی لە لوبنان ڕاگواست.

پێشانگا

• 
  بۆردوومانکردنی باڵەخانەیەکی بەیرووت لەلایەن ئیسڕائیلەوە لەجەنگەکە
• 
  دواین ڕۆژ لەجەنگ ، ھێرشێکی گرووپی حیزبوڵڵای لوبنان بۆ نەخۆشخانەی شاری حەیفا لە ئیسڕائیل
• 
  تێکچوونی ماڵی ھاوڵاتییەک لەکاتی جەنگەکە
• 
  داڕمانی خانووێک لە بەیرووت
• 
  ئیسڕائیل لەکاتی تەقاندنەوەی باڵاخانەیەک لەکاتی شەڕەکە کە گوومان دەکرا لەلایەن حیزبوڵڵای لووبنانی کراوە
• 
  ئاوارەکانی لووبنان لە سیدنی پایتەختی ئووسڕووالیا داوای وەستاندنی جەنگەکەیان کرد
• 
  جوولەکانی ستۆکھۆڵم پایتەختی سووید داوای وەستاندنی جەنگەکەیان کرد

ئەمانەش ببینە

• سوپای ئیسرائیل