خۆراکی سەرەکی
خۆراکی سەرەکی, خۆراکێکە کە زۆرجار و بە ڕێژەیەکی زۆر دەخورێت کە بەشێکی باڵادەستی خۆراکی ستاندارد بۆ تاکێک یان گرووپێکی دانیشتووان پێکدەھێنێت، بەشێکی زۆری پێداویستی وزە دابین دەکات و بەگشتی بەشێکی بەرچاو لە وەرگرتنی ماددە خۆراکییەکانی دیکەش پێکدەھێنێت.[١] بۆ مرۆڤەکان، خۆراکێکی سەرەکی کۆمەڵگەیەکی دیاریکراو ڕەنگە وەک ھەموو ڕۆژێک یان ھەموو ژەمێک بخورێت، و زۆربەی خەڵک لەسەر بنەمای خۆراکێک دەژین کە تەنھا لەسەر بنەمای جۆرەھا خۆراکی سەرەکییە.[٢] خواردنە سەرەکییە تایبەتەکان لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر جیاوازن، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی خۆراکی ھەرزان یان بە ئاسانی بەردەستن کە یەکێک یان زیاتر لە ماددە خۆراکییە گەورەکان و ماددە خۆراکییە بچووکەکانی پێویست بۆ مانەوە و تەندروستی دابین دەکەن: کاربۆھیدرات، پرۆتین، چەوری، کانزاکان و ڤیتامینەکان.[١] نموونەی ئاسایی بریتین لە دانەوێڵە (دەخڵ و پەلەوەری)، تۆو، گوێز و سەوزەی ڕەگ (ڕیشاڵ و ڕەگ). لە نێوانیاندا دەخڵ (برنج، گەنم، وەرزێڕ, گەنمەشامی، ھتد)، پەلەوەری (نیسک و فاسۆلیا) و ڕیشاڵ (بۆ نموونە پەتاتە، تارۆ و یام) نزیکەی ٩٠٪ی کالۆری خۆراکی جیھان پێکدەھێنن.[١]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 Su، Wen-Hao؛ He، Hong-Ju؛ Sun، Da-Wen (٢٤ی ئازاری ٢٠١٧). «Non-Destructive and rapid evaluation of staple foods quality by using spectroscopic techniques: A review». Critical Reviews in Food Science and Nutrition. ٥٧ (5): ١٠٣٩–١٠٥١. doi:١٠.١٠٨٠/١٠٤٠٨٣٩٨.٢٠١٥.١٠٨٢٩٦٦. ISSN ١٠٤٠-٨٣٩٨. PMID ٢٦٤٨٠٠٤٧.
- ↑ United Nations Food and Agriculture Organization: Agriculture and Consumer Protection. «Dimensions of Need - Staples: What do people eat?». لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) |
 | ئەم خۆراک وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
 | ئەم مێژوو وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
 | ئەم وتار کە سەبارەت بە وزە، کۆکردنەوەی، دابەشکردنی، یان بەکارھێنانەکانییە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |