ئایاسۆفیا

ئایاسۆفیا
ئایاسۆفیا
بەشێکە لە	Historic Areas of Istanbul
دامەزران	٢٣ی شوباتی ٠٥٣٢
بەکارھێنان	مزگەوت
ناو	basilique de Sainte-Sophie
ناو بە زمانی فەرمی	Αγία Σοφία، Ayasofya
بواری کار	Byzantine art
پەیوەستبوون	Museum Directorate of Ayasofya
ئایین	سوننە
ناونراوە لەدوای	Holy Wisdom
دامەزرێنەر	کۆنستانتینی مەزن
Culture	تەلارسازیی بیزانسی، Ottoman architecture
وڵات	تورکیا
دابەشکاریی کارگێڕی	Fatih، ئەستەمبوڵ، پارێزگای ئەستەمبوڵ، Cankurtaran
جێ	Sultan Ahmet
ناوچەی جوگرافی	ھەرێمی مەڕمەڕە
Christian liturgical rite	Roman Rite
پۆتانی شوێن	٤١°٠′٣٠″N ٢٨°٥٨′٤٨″E
دەستپێشخەر	جەستێنیانی یەکەم
پێشکەشکراوە بە	Holy Wisdom
ماددەی بەکارھاتوو	brick
نژیاروان	Isidore of Miletus، Anthemius of Tralles
ستایلی نژیاروانی	تەلارسازیی بیزانسی، basilica
ڕێکەوتی کردنەوە	١ی کانوونی دووەمی ٠٥٣٧
کۆتاییھاتن	١ی کانوونی دووەمی ٠٤٠٤
Payment types accepted	پارەی نەخت، Müzekart
باری کەلەپووری	part of UNESCO World Heritage Site، cultural property requiring protection
بەستەری وەسفکراو	https://www.thebyzantinelegacy.com/hagia-sophia
Contains	Tomb of Mehmed III
Patron saint	یەسووع
State of conservation	preserved
Category for the exterior of the item	Category:Exterior of Hagia Sophia
بینین لە پۆلدا	Category:Views from Hagia Sophia
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ئایاسۆفیا یان ھاجیا سۆفیا کڵێسایەکی کۆنی ئایینی مەسیحییەت بوو کە لە دوای فەتحی ئەستەمبوڵ بە دەستی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کرا بە مزگەوت. ئایاسۆفیا لە ساڵی ١٩٣٥ەوە وەکوو مۆزەخانە بەکار دەھێندرا، دوای ٨٥ ساڵ چاوەڕوانی موسڵمانان دووبارە بڵندگۆکانی ئایاسۆفیا بانگی ئیسلامی تێدا خوێندرا.^[١] ئایاسۆفیا ھەمیشە بە جوانترین باڵەخانەی مێژوویی ناوزەند دەکرێت، لە ساڵی ٢٠١٤ پاپا فرانسیس لەمیانی سەردانی بۆ تورکیا سەردانی ئایا سۆفیاشی کرد، داوای دووبارە بوونەوەی بە کڵێسای کرد، بەڵام دوای بڕیاری ڕەجەب تەییب ئەردۆغان دووبارە کرایەوە بە مزگەوت لەساڵی ٢٠٢٠.^[٢]^[٣]

گۆڕینی ئایاسۆفیا بە مۆزەخانە

لە ساڵی ١٩٣٥، مستەفا کەمال ئاتاتورک ئایا سۆفیای گۆڕی لە مزگەوتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی نوێ.

گۆڕینەوەی بە مزگەوت

لە ١٠ی تەممووزی ساڵی ٢٠٢٠ دادگای کارگێری بەرزی تورکیا ھەستا بە دەرکردنی بڕیاڕی گۆڕینی ئایاسۆفیا لە مۆزەخانەوە بۆ مزگەوت، سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەییب ئەردۆغان واژووی لەسەر بڕیاڕەکە کرد و ڕای گەیاند کە ٢٤ی تەممووز یەکەمین نوێژ لە مزگەوتەکە ئەنجامدەدرێت.

کاردانەوەی وڵاتان

فەڕەنسا — وەزیری دەرەوەی فەڕەنسا جان ئیڤ لۆدریان ڕای گەیاند کە وڵاتی فەڕەنسا ناڕازییە لە بڕیارەکەی تورکیا بە گۆڕینی ئایاسۆفیا بۆ مزگەوت.
ویلایەتە یەکگرتووەکان — وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕای گەیاند کە ئێمە ھەست بە (نا ئومێدی) دەکەین لە ئاست بڕیارەکەی تورکیا بە گۆڕینی ئایاسۆفیا لە مۆزەخانەوە بۆ مزگەوت.
ڕووسیا — کڵێسای ئۆسەدۆکسی ڕووسی تانە لە بڕیارەکەی دادگای تورکیا دەدا بە گۆڕینی ئایاسۆفیا.
یۆنان — تانە لە بڕیارەکەی تورکیا دەگرین بە گۆڕینی مۆزەخانە و کێسای ئایاسۆفیا بە مزگەوت ئەوە بڕیارەکی شەرمەزاری و ھارکردنی ئاشکرای نێونەتەوەیییەوە.