کرستی کالیولاید

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
کرستی کالیولاید
Official portrait, 2020
سەرۆکی ئیستۆنیا
لە پۆستدایە
گرتنە دەست
10 October 2016
سەرۆک وەزیران Taavi Rõivas
یوری ڕاتاس
کایا کالاس
پێشینە Toomas Hendrik Ilves
وردەکاریی تاکەکەسی
لەدایکبوون (1969-12-30) ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩ (تەمەن ٥١

)
تارتو، ئیستۆنیا

حیزبی سیاسی Pro Patria Union (2001–2004)
ھاوسەر(ەکان) Georgi-Rene Maksimovski (ھاوسەرگیری ٢٠١١)
منداڵەکان 4
خوێندن لە زانکۆی تارتو

کرستی کالیولاید (بە ئیستۆنی: Kersti Kaljulaid؛ لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩) سیاسەتەمەدارێکی ئیستۆنییە کە ئێستا پێنجەم سەرۆکی ئیستۆنیایە لە کاتی ١٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ەوە لە پۆستدایە، کرستی یەکەم ئافرەتە کەوا سەرۆکایەتی وڵاتی ئیستۆنیا دەکات لەو کاتەوەی وڵاتەکە لە ١٩١٨ سەربەخۆیی وەرگرتووە و ھەوروەھاش گەنجترین سەرۆکە لە مێژووی سەرۆکایەتی ئیستۆنیا، کە ئەوکات لە تەمەنی ٤٦ ساڵی چووە ھەڵبژاردنەوە[١]

کرستی بەرپرسی پێشووی ئیستۆنیایە کە پێشوو تر لە دادگای وردبینی ئەوڕوپا وەک نوێنەری ئیستۆنیا خزمەتی کردووە لە ٢٠٠٤ تا ٢٠١٦[٢] دوای چەندین خول بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی نوێ بۆ ئیستۆنیا لە ٢٠١٦ کە شکست دەھێنن کرستی دووبارە دەپاڵێورێتەوە بۆ سەرۆکایەتی کردن ٣٠ ی ئەیلوولی ٢٠١٦ بە دەنگی زۆرینەی پارتەکانی پەرلەمان وەک کاندیدێکی ھاوبەش بۆ سەرۆکایەتی ئیستۆنیاھەروەھا وەک تەنھا کاندیدی ئەم خولە، کرستی دەنگی پێدرا بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی ئیستۆنیا لە ٣ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بە ٨١ ی دەنگ و ١٧ دەنگنەدەر[٣][٤]

ژیانی سەرەتایی و خوێندن[دەستکاری]

کرستی لە قوتابخانەی تالینی ژمارە ٤٤ خوێندوویەتی و لە ١٩٧٧ دەرچووە[٥]لەکاتی خوێندنەکانی لەوێدا، ئەندام بووە لە گرووپی قوتابیانی زانستی تایبەتمەند بووە لە (ornithology خوێندن لەسەر باڵندەکان)[٦] لە ١٩٩٢، کرستی لە زانکۆی تارتو تەواوی کردووە (cum laude -شانازی) وەک زیندەناسێک، کرستی ئەندامە لە کۆمپانیای ئافرەتانی ئیستۆنیا (Filiae Patriae) لە ٢٠٠١، لە زانکۆی تارتو بە بڕوانامەی (MBA) لە بەرێوەبردنی بزنس تەواوی کردووە،[٧] تێزەکانی وەک "Riigi poolt asutatud sihtasutuste juhtimissüsteemi täiustamine" لە ئیستۆنی و "گەشەپێدەری سیستەمی بەرێوەبەری دامەزراوەکانی وڵات" لە کوردی[٨] بۆ دانراوە

کارکردن[دەستکاری]

کاری بازرگانی[دەستکاری]

زانکۆی[بەستەری مردوو] تارتو سیمناری ئەنجوومەن لە ٢٠١٥

لە ١٩٩٦ بۆ ١٩٩٧ کرستی بەڕێوەبەری فرۆشتنەکان بوو لە " telecom Eesti Telefon" - "تێلیکۆم ئێستی تەلەفۆن"، و لە ١٩٩٧ بۆ ١٩٩٩ لە بانکی ھانسبانک لە ئیستۆنیا وەک فەرمانبەر دامەزرا لە بەشی سەرمایەگوزاری، مارکێتەکانی ھانسبانک[٢][٨] لە ١٩٩٩ بۆ ٢٠٠٢کرستی وەکوو ڕاوێژکاری سەرۆک وەزیرانی ئیستۆنیا مارت لار کاریکردووە[٢] لە ٢٠٠٢ بۆ ٢٠٠٤ وەکوو بەڕێوەبەری (Iru Power Plant) کاریکردووە، کە کۆمپانیایەکی-لکێنەری ویلایەکە بووە (Eesti Energia کۆمپانیای وزەی ئیستۆنی)[٩] کرستی یەکەم ئافرەت بوو کە پێشرەوی کۆمپانیای (Iru Power Plant) لە ئیستۆنیا بکات[١]

لە ٢٠٠٤ کە ئیستۆنیا چووە پاڵ یەکێتی ئەورووپا کرستی کرایە نوێنەری وڵات لە دادگای وردبینی ئەورووپا[١] لە ٢٠١١ کرستی سەرۆکی زانۆکی تارتو بوو[١٠]

کاری سیاسی[دەستکاری]

کالیولاید،[بەستەری مردوو] ھاوسەرەکەی جۆرج، سەرۆکی پێشوو تۆماس ھێندریک، ھاوسەرەکە ئیڤا ئێلڤس لە کردنەوەی کۆشکەکەی کرستی لە ١٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، لە تالین

کرستی خۆی وەک پارێزکاری لیبرالیزم پێناسەکردووە[١١] کرستی لێدوان و پشتگیری دەدا بۆ کۆمەڵگایەکی سڤیلی بەھێز کە یارمەتییەکی بەرزی ئەو کەسانەی ئەدا کە پێویستیان بە یارمەتی بوو[١][١٢] کرستی لیبرالییەت نیشان ئەدەت لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان وەکوو مافی کۆمەڵگای پەلکەزێرینە و پەنابەرییەتی[١] کرستی زۆرجار پارچە بیرورا بڵاودەکاتەوە لە میدیای ئیستۆنیا بریار و باس لە پلەی ئیستۆنیا لە یەکێتی ئەورووپا و سۆشیا مۆیدیا و بابەتە ئابوورییەکانجگەلەوە، بەشداری ھەیە لە پرۆگرامەکانی شیکاری سیاسی وەک ڕادیۆی (Radio Kuku) نموونە پرۆگرامی ھەفتانەی (Keskpäevatund)[١٣]

لە ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ کرستی ئەندامی سیاسی پارتی یەکگرتووی پرۆ پاتریا بوو پێشیینەی ئێستای پرۆ پاتریا و یەکگرتووی ڕیس پوبلیکا[تێبینی ١][١٤]

کەچی ھێشتاش لە ھەڵبژاردنەکان بەڕێوە ناچێت[٢]

وەک ئەوەی ئەندامێتی کرستی لە دادگای وردبینی ئەورووپا کۆتایی دەھات لە ٧ ی ئایاری ٢٠١٦ سەلمێنراوی بۆ کرا وەک سەرۆکی داھاتووی سەنتەری (PRAXIS) بۆ خوێندن لە سیاسەت لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥، دەبوایە حکوومەتی ئیستۆنیا داوای جێگرەوەی ئەوی کردبا لە ٧ ی شوباتی ٢٠١٦، بەڵام ھێشتا حکوومەت نەیتوانیوە بیکات بۆیە لە پلەکەی ماوەتەوە[١٥][١٦][١٧]

کرستی[بەستەری مردوو] لەگەل مایک پێنس لە تەممووزی ٢٠١٧

لە ١٩ ی ئەیلوولی ٢٠١٦، کابینەیەکی تازە دامەزراوی گەشەکردووی چاودێری ڕاوێژکاری لە سەرۆکایەتی ی پەرلەمانی ئیستۆنیا دەنگی بە کرستی دا بۆ ئەوەی ببێتە سەرۆکی کابینەکەی[١٨] دوای چەندین شکست لە ھەوڵدان بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێ بۆ ئیستۆنیا لە ساتی ئۆگستەوە بۆ ئەیلوولی ٢٠١٦ کە پێی ئەوترا "council of elders" ی Riigikogu کە تیابووی گشت نوێنەری پارتەکانە، وتەبێژان و جێگری وتەبێژان داوای لە ڕەزامەند بوونی کرستی کرد و داواکاری کاندیدی سەرۆکایەتی ئیستۆنیا پێشکەش کرا، لە ٣ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ کاندید بوونەکەی بۆ سەرۆکایەتی خرایە پێش ئەندامانی Riigikogu، و لە ٣٠ ی ئەیلوول کاندید بوونەکەی بە فەرمی تۆمار کرا[١٩] وتەبێژی Riigikogu ئەیکی نیستۆر وتی کە کرستی بەبێ ھیچ گومانێک ٦٨ دەنگی لەکۆی ١٠١ دەنگی ئەندامانی Riigikogu بەدەست ھێنابوو بەڵام ژمارەی تەواو مایەوە بۆ ئەوەی سەیر بکرێ[٢٠] بە بنچینەیی کاندید بوونەکەی پشتگیری لێکرا لەلایەن ٩٠ ئەندامی Riigikogu[٢١] کرستی ھەڵبژاردنەکەی بردەوە بە ٨١ دەنگ و ١٧ کەسیش ھیچ دەنگیان نەدا، جگە لەوە ھیچ دەنگێک لە دژی سەرۆکایەتی بوونەکەی ئەو نەدرا.[٣] جگە لەوە یەک پارتی پەرلەمان بانگەشەی ئەوەی کرد کە پشتگیری ناکات ئەوا پارتی (EKRE) کە ٧ دەنگیان ھەبوو[٢٢]

کرستی[بەستەری مردوو] لەگەل سەرۆکی پێشووی ئۆکرانیا پێترۆ لە ئایاری ٢٠١٨

لە کاتی ھەڵبژاردنەکەی لەلایەن میدیا و شەقەمەکان و سیاسەتمەداران ڕەخنەی زۆری لێ دەگیرا لەوەی کە بۆ گشتی نەناسراوە، ئەمەش وادەکات کرستی لە میدیادا وەڵامی ڕەخنەکان بداتەوە و لەچەندین یەکتر بینینی تەلەڤزیۆنی ئەوەی خستە ڕوو کەوا لە سەرانسەری وڵات چالاکی دەبێت و دەردەکەوێت، سەردانی شوێنە جیاجیاکان دەکات و قسە لەگەل خەلک دەکات بە ڕاستەوخۆیی[٢٣] لە ناوەراستی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ڕاپرسییەک ئەوەی نیشان دا کە کرستی بە ڕێژەی %٧٣ پەسەندکراوە[٢٤]

لە ٢٠٢٠ حکوومەتی ئیستۆنیا پاڵاوتنی بۆ کرستی کرد وەکوو کاندیدی خۆی بۆ سەرکەوتووبوون بۆ پۆستی سکێرتێری گشتی (ڕێکخراوی ئیستۆنیا بۆ فرەکردار و گەشەپێدان OECD) بۆ ماوەی پێنج ساڵ[٢٥] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١ کرستی دەست لەکارکێشانەوەی خۆی بۆ کاندید بوونەکە ڕاگەیاند بەھۆکاری ڤایرۆسی کۆڤید-١٩[٢٦]

لە ٢١ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، پارتی دیموکراتی کۆمەڵایەتی پشتگیری خۆیان بۆ کرستی ڕاگەیاند کەوا

کرستی[بەستەری مردوو] لەگەل ڤلادیمێر پوتین لە نیسانی ٢٠١٩

پێویستە بۆ دووەم ھەڵبژاردنی ئیستۆنیا لە ٢٠٢١ کاندید بێت[٢٧]

ناوبانگ[دەستکاری]

لە ٢٠١٧، کرستی بووە یەکەم ئیستۆنی کەوا تایبەمەند بێت لە گۆڤاری Forbes لە پێرستی ١٠٠ ئافرەتە بە تواناکانی جیھان کرستی لە ڕیزی ٧٨ مین دانرا[٢٠][٢٨]و لە ڕیزی بیست و دووەم بوو لەنێوان زۆرترین ئافرەتە کاریگەرە سیاسەتمەدارە سەرکردەکان[٢١]

ژیانی کەسی[دەستکاری]

کرستی ھاوسەرگیری کردووە، جگە لە زمانی ئیستۆنی زمانەکانی ئینگلیزی، فینلاندی، فرەنسی بە پاراوی دەزانێت ئەمە جگە لە رووسی[٢٩][٣٠]

شانازی[دەستکاری]

شانازی نیشتمانی[دەستکاری]

  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] مامۆستای مەزن و ھێمای مەدالیای نیشتمانی
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی تێرا ماریانا
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای ئەستێرەی سپی
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی باز
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] مامۆستای مەزن بۆ مەدالیای خاچی سووری ئیستۆنی

شانازی بیانی[دەستکاری]

  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] خاچی مەزن و پەرۆکی مەزن بۆ مەدالیای گوڵی سپی، فینلاند (٧ی ئازاری ٢٠١٧)[٣١]
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] سوارچاک خاچی مەزن لەگەڵ پەرۆ بۆ مەدالیای مێرتی کۆماری ئیتاڵی، ئیتاڵیا (٥ ی حوزەیرانی ٢٠١٨)[٣٢]
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] فەرماندەری خاچی مەزن لەگەل ملاوانکە بۆ مەدالیای سێ ئەستێرە، لاتیڤیا، (٨ ی نیسانی ٢٠١٩)[٣٣]
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] خاچی مەزن بۆ مەدالیای شێری ھۆڵەندا، ھۆڵەندا (١٢ ی ئەیلوولی ٢٠١٨)
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] پەرۆکی مەزن بۆ مەدالیای شازادە ھێنری، پورتوگال (١٦ ی نیسانی ٢٠١٩)
  • 80x80پیکسڵ[بەستەری مردوو] وەرگری مەدالیای مێرتی چاوەروانکراو، سلۆڤینیا (٢ ی ئەیلوولی ٢٠١٩)

خەڵاتەکان[دەستکاری]

  • لە ٢٠١٩، چالاکییەکی ئەوروپی ئیستۆنیا خەڵاتی کرستی کرد بە ناونیشانی ئەوروپی ساڵ
  • لە ٢٠١٤، دامەزراوەیەکی کراوەی ئیستۆنی خەڵاتی کرستی کرد بە پێدانی خەڵاتی یەکگرتووی بۆ شیکاری و لێدوانەکانی کرستی، ڕوونکردنەوەی کارەکانی یەکگرتووی ئەورووپا بۆ بینەرانی ئیستۆنیا[٣٤]
  • لە ٢٠٢٠، دامەزراوەی پەلکە زێرینەی ئیستۆنیا خەڵاتی پەلکە زێرنەی قارەمانی بە کرستی بەخشی (vikerkaarekangelase auhind) بۆ پشتگیرییەکانی لە یەکێک لە کۆمەڵەی پەلکە زێرینە لە ئیستۆنیا[٣٥]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

تێبینییەکان[دەستکاری]

  1. ^ لە ویکپیدیای ئینگلیزی زیاتر بخوێنەوە لەسەری (Isamaa)

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ئ ا ب پ ت Former European auditor Kersti Kaljulaid elected president of Estonia Estonian World, 2 October 2016. Retrieved 3 October 2016.
  2. ^ ئ ا ب پ Kes on Kersti Kaljulaid? Archived 1 October 2016 لە وەیبەک مەشین. Postimees, 27 September 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  3. ^ ئ ا Kersti Kaljulaid sai 81 häälega uueks Eesti presidendiks ERR, 3 October 2016 (in Estonian). Retrieved 3 October 2016
  4. ^ "Estonia's parliament elects country's first female president". Reuters. 3 October 2016. Retrieved 6 October 2016.
  5. ^ Tallinna Mustamäe Gümnaasiumi vilistlased (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  6. ^ Kaljulaid, K. (1986) Vainurästa (Turdus ilacius) pesitsusbioloogiast Eestis. In: Eesti NSV Õpilaste Teadusliku Ühingu VI teaduskonverentsi teesid, Tallinn, p. 24 (in Estonian)
  7. ^ Kersti Kaljulaid – elu Euroopas, kodu Eestis Archived 3 October 2016 لە وەیبەک مەشین.. Postimees, 7 May 2011. Retrieved 30 September 2016.
  8. ^ ئ ا Kersti Kaljulaid. "The improvement of the management system of state-founded foundations" in ETIS, the Database of Estonian Science (in Estonian) Accessed on 30 September 2016.
  9. ^ ETIS (in Estonian)
  10. ^ Tartu Ülikooli nõukogu esimeheks sai Kersti Kaljulaid, University of Tartu's press release, 2011 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  11. ^ Otti Eylandt, Kersti Kaljulaid: inimestega tuleb rääkida – igal pool toimib Eesti Päevaleht, 29 September 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  12. ^ Kersti Kaljulaid: pagulasküsimuses on vaja julgust nagu iseseisvuse taastamise ajal Archived 11 October 2016 لە وەیبەک مەشین.. Postimees, 9 September 2015 (in Estonian). Retrieved 3 October 2016.
  13. ^ Eurominutid. Postimees. Retrieved 28 September 2016.
  14. ^ Estonian Business Register Archived 21 October 2013 لە وەیبەک مەشین. (in Estonian)
  15. ^ Praxist valiti juhtima Kersti Kaljulaid UT, November 2015 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  16. ^ Kersti Kaljulaiu ametiaeg Euroopa Kontrollikojas lõppes, kuid ta jääb valitsuse otsustamatuse tõttu ametisse ega saa asuda Praxise juhiks Delfi, 6 May 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  17. ^ Kaljulaid: viivitus teeb kontrollikoja töö keerulisemaks, kuid tuleme toime Archived 1 October 2016 لە وەیبەک مەشین.. Postimees, 29 April 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  18. ^ Arenguseire nõukoja esimeheks valiti Kersti Kaljulaid Estonian National Broadcasting (ERR), 19 June 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  19. ^ "FOTOD ja VIDEO | Vanematekogu tegi ettepaneku esitada presidendikandidaadiks Kersti Kaljulaid" Estonian National Broadcasting (ERR), 27 September 2016 (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  20. ^ ئ ا Estonia: Parlt parties voice support of Kaljulaid's candidacy The Baltic Times, 28 September 2016. Retrieved 30 September 2016.
  21. ^ ئ ا В поддержку кандидатуры Керсти Кальюлайд было собрано 90 подписей. Postimees, 30 September 2016 (in Russian). Retrieved 30 September 2016.
  22. ^ EKRE ei ole muutnud Kaljulaidi suhtes meelt ja oma hääli talle ei anna Archived 5 October 2016 لە وەیبەک مەشین.. Postimees, 3 October 2016 (in Estonian). Retrieved 3 October 2016.
  23. ^ Kersti Kaljulaid: minu kiri kõigile Eestimaa inimestele Archived 5 October 2016 لە وەیبەک مەشین.. Postimees, 29 September 2015 (in Estonian). Retrieved 3 October 2016.
  24. ^ "New Estonian president's approval rating at 73%". ERR. 21 October 2016. Retrieved 21 October 2016.
  25. ^ OECD announces candidates for next Secretary-General Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), press release of November 2, 2020.
  26. ^ "Kersti Kaljulaid withdraws OECD candidacy". Eesti Rahvusringhääling. 26 January 2021.
  27. ^ "SDE would support Kaljulaid for second presidential term". Eesti Rahvusringhääling. 21 January 2021.
  28. ^ "President Kaljulaid among Forbes' 100 most powerful women". Estonian World. 2017-11-01. Retrieved 2018-01-28.
  29. ^ "Biography". president.ee. Vabariigi Presidendi Kantselei. Retrieved 2 March 2018.
  30. ^ "New President Of Estonia Doesn't Mind to Speak Russian". russia-ic.com.
  31. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩. Retrieved ١ی شوباتی ٢٠٢١. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)
  32. ^ "Le onorificenze della Repubblica Italiana". www.quirinale.it. Retrieved 28 January 2021.
  33. ^ "Par Triju Zvaigžņu ordeņa piešķiršanu - Latvijas Vēstnesis". www.vestnesis.lv. Retrieved 28 January 2021.
  34. ^ The Unity Award Archived ٣١ی ئازاری ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین., Open Estonian Foundation (in Estonian). Retrieved 30 September 2016.
  35. ^ LGBT+ kogukonna eest seisjad pälvisid vikerkaarekangelase auhinna Retrieved 13 July 2020.

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]

Political offices
پێشوو
تۆماس ھێندریک ئیلڤس
سەرۆکی ئیستۆنیا
٢٠١٦ - ئێستا
ئێستا