ماجید نواز

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە ماجید نەوازەوە)
Jump to navigation Jump to search
ماجید نواز
لەدایکبوونماجید عوسمان نواز
(١٩٧٧-١١-0٢) ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧ (تەمەن ٤٢)
ساوتئێند-ئان-سی، ئێسیکس، ئینگلتەرا
پیشەنووسەر • دامەزرێنەری کویلیام
نەتەوەبەریتانی
پەروەردەیاسا و عەرەبی (کارناسیی ئاداب ٢٠٠٧)
تیۆریی سیاسی (ماستەر لە زانست ٢٠٠٨)
فێرگەسۆوس، زانکۆی لەندەن
قوتابخانەی ئابووریزانیی لەندەن
چەشنناخەیاڵی
شێوازئیسلامەتی • لیبراڵیزم
کارە بەرچاوەکانڕادیکاڵ
لەسەر کفر
ئیسلام و داھاتووی پەسەندکردن
ھاوسەر(ەکان)ڕەبیعە ئەحمەد (ھاوسەرگیری ١٩٩٩–٢٠٠٨)
ڕاچێل ماگارت (ھاوسەرگیری ٢٠١٤)
منداڵەکان٢

واژوو

[<span%20class="url">[١] www.maajidnawaz.com%20maajidnawaz.com]</span>]

ماجید عوسمان نواز (ئوردوو: [ˈmaːdʒɪd̪ nəwaːz]؛ لەدایکبووی ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧)[١] چالاکەوانێکی بەڕیتانی و پێشکەشکارێکی ڕادیۆییە. دامەزرێنەری ڕێکخراوی «کوەیڵم»ە، کە دەستەیەکی خاوەن بیرۆکەن لە دژی توندڕەویی و ئامانجیان بەرھەڵستیکردنی وتەبێژانی فەرمی ئیسلامییە توندڕەوەکانن و بەھەمان شێوە پێشکەشکاری بەرنامەیەکی ڕادیۆییە لە کەناڵی LBC ھەموو ڕۆژانی شەممە و یەکشەممەیەک پەخش دەکرێت.

لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە خێزانێکی پاکستانی بەڕیتانی ھاتۆتە دونیاوە، نواز ئەندامی پێشووی کۆمەڵەی ئیسلامی (حزب التحریر) بووە. ئەندام بوونی لەو حیزبەدا بووە ھۆی گیرانی لە میسڕ لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠١ و لە بەندینخانەدا مایەوە ھەتا ٢٠٠٦. خوێندنەوەی کتێب لەسەر مافەکانی مرۆڤ و مامەڵەکردنی لەگەڵ (ڕێکخراوی بەخشینی نێودەوڵەتی - Amnesty International) بووە ھۆی ئەنجامی گۆڕانی دڵ و دەروونی: (حزب التحریر) بەجێھێشت لە ٢٠٠٧ دا، دەستی ھەڵگرت لە مێژووە ئیسلامیەکەی و بانگەشەی دەکرد بۆ ئیسلامێکی سیکۆلار «عەلمانی». دوای ئەم ھەڵگەڕانەوەیەی، نواز یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی رێکخراوی کوەیڵم بەھاوبەشی ئیسلامییە پێشووەکان کە ئێد حوسەین یەکێک بوو لەوانە.[٢] خۆژیاننامەیەکی نووسی بە ناوی ڕادیکاڵ (٢٠١٢) لەو کاتەوە بۆتە ڕەخنەگرێکی بەرچاو لە ئیسلامییەت لە شانشینی یەکگرتوودا.

ستوون نووسێکی حەفتانەیە لە ماڵپەڕی The Daily Beast، نووسینەکانی لە ڕۆژنامەی نێودەوڵەتی جۆراوجۆردا بڵاوکراوتەوە، زوو زوو لە تەلەڤیزیۆن دا دەردەکەوێت و وانەی گووتۆتەوە لە (پەیمانگای بەرگری شانشینی یەکگرتوو - UK Defence Academy) و (ناوەندی مارشەڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش - Marshall Center for Security Studies). کتێبی دووەمی (ئیسلام و داھاتووی پەسەنکردن ٢٠١٥ - 2015 Islam and the Future of Tolerance)، بە ھاوبەشی لەگەڵ زانای دەمارەخانە (سام ھاریس) کتێبەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ بڵاوکردۆتەوە و پاڵێوراوی دیموکراتە لیبڕاڵەکانی لەندەن بوو لە ھەڵبژاردنی گشتی ساڵی ٢٠١٥ دا.[٣]

ژیاننامە[دەستکاری]

نواز لە (ساوس ئێند، ئێسکس - Southend-on-Sea, Essex) لە دایک و باوکێکی بەڕەسەن پاکستانی لەدایکبووە.[٤] دایکی نواز (ئابی) ئافرەتێکی لیبڕاڵی ئەدەب دۆست بوو لە تەمەنی نۆ ساڵی دا خێزانەکەی کۆچیان کردبوو بۆ ساوس ئێند. باوکی نواز (مۆ) ئەندازیاری کارەبا بوو کە دەست بەکاربوو لە ھێزی دەریای پاکستانی و بەڵام دواتر واز دەھێنێت بەھۆکاری پزیشکی کە تووشی نەخۆشی سیل ببوو.[٥] دواتر ئیشی بۆ کۆمەڵەی دیوان دەکرد لە ئیسلام ئاباد – پاکستان، کە دۆسیەیەکی دادگای بردەوە بەرامبەر خاوەنکارەکەی لەبەر قەدەغەکردنی یەکێتییە بازرگانیەکانیەکان.[٥] دوای چوونی بۆ شانشینی یەکگرتوو، مۆ لە کۆمپانیایەکی نەوتی ئیشی دەکرد لە لیبیا، لە نێوان لیبیا و شانشینی یەکگرتوودا ھاتووچۆی دەکرد ھەتا کاتی خانەنشین بوونی. ماجید برایەکی بەتەمەنتر و خوشکێکی گەنجتر لە خۆی ھەیە. لە یاداشتنامەی (ڕادیکاڵ) دا ناسناوی عوسمان بۆ براکەی بەکاردێنێت.[٥]

نواز لە خوێندنگەی دواناوەندی وێستکڵیفی کوڕان خوێندویەتی.[٦] دواتر لە زانکۆی لەندەن یاسا و زمانی عەرەبی خوێندووە لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی پاشان بڕوانامەی ماستەر بەدەست دەھێنێت لە بیردۆزی سیاسی لە پەیمانگای لەندەن بۆ ئابووری.[٧] لە تەمەنی ٢١ ساڵی دا ھاوسەرگیری دەکات لەگەڵ ڕابیە ئەحمەد کە ھاوەڵی (حزب التحریر) و خوێندکاری زیندەزانی بوو.[٨] کورێکیان بوو بە ناوی عەمار، کە بە ناوی یاوەرەکەی موحەمەدەوە (عەمار ئیبن یاسر) ناویاننابوو.[٥][٩] دوای بڕیارەکەی نواز بۆ دەرچوون لە (حزب التحریر)، نواز و ڕابیە جیابوونەوە.[١٠]

لە ٢٠١٤ دا، ھاوسەرگیری کرد لەگەڵ ڕەیچڵ مەگارت کە ھونەرمەند و نووسەرێکی بەڕەچەڵەک ئەمریکیە بۆ مۆزەخانەیەکی ھونەری ئیشی دەکرد لە لەندەن.[١١][١٢] لە شوباتی ٢٠١٧ دا، نواز و مەگارت یەکەم منداڵیان بوو، کوڕێک بە ناوی جیبڕایل.

لە شوباتی ٢٠١٩ دا، نواز دەستدرێژی و بێ ڕێزی کرابووە سەر لەلایەن پیاوێکی سپی پێستی ڕەگەزپەرستەوە.[١٣]

چالاکی ئیسلامی[دەستکاری]

بەشداری لەگەڵ پارتی ئازادی (حزب التحریر)[دەستکاری]

نواز دووچاری ڕەگەزپەرستی بۆتەوە بەدرێژای ژیانی، چ لەلایەن ھاوپۆلەکانیەوە بووبێت یان لەلایەن پۆلیس و دەستە ئاژاوەگێرەکانی سەر شەقام. ھەستی دابەشبوونی لە نێوان ناسنامە پاکستانی و بەڕیتانیەکەی دا ھۆکاری گرنگ بوون لە ھەوڵەکانی بۆ دۆزینەوەی ناسنامەی خۆی.[٢][٨][١٤]

برا گەورەکەی بە نازناوی عوسمان، ناونووس کرا لە (حزب التحریر) دا لەلایەن نەسیم غانی کە دواتر دەبێتە سەرکردەی پارتەکە لە شانشینی یەکگرتوودا. دواتر عوسمان نوازی قایل کرد بۆ بەژداری کردن لە کۆبوونەوەکانی پارتەکەدا کە لە ماڵەکانی ساوس ئێند دەبەسترا.[١٥] لەو کۆبوونەوانەدا، ڤیدیۆ پیشانی ئامادەبووان دەدرا کە باسی کۆمەڵکوژی مۆسۆڵمانەکانی بۆسنەی دەکرد. ئەم ڤیدیۆیانە بووە ھاندەری نواز لە بە ئەندامبوونی فەرمیانە لە (حزب التحریر) دا.[٨]

کاتێ خوێندکاری کۆلێژی نیوھام بوو، وە دواتر خوێندکاری کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی، نواز بە خێرای پلەی بەرز بۆوە. لە تەمەنی ١٧ ساڵی دا لە زانکۆی کامبریج خوێندکاری ناونووس دەکرد و دواتر لە تەمەنی ١٩ ساڵی دا لێپرسراوی نەتەوەی (حزب التحریر) بوو لە شانشینی یەکگرتوودا.[١٦] نواز بووە قسەکەرێکی نەتەوەیی و ناونووسەرێکی نێودەوڵەتی بۆ پارتەکە و گەشتی دەکرد بۆ پاکستان و دانیمارک بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەکانی پارتەکە و دامەزراندنی خانەی ڕێکخراوەیی.[٨]

زیندانی کردنی لە میسر[دەستکاری]

وەک بەشێک لە خوێندنی بڕوانەمەی بەکالیۆرۆسەکەی کە لە یاسا و زمانی عەرەبی دا، نواز دەبوو بە ناچاری سالێکی لە دەرەوە (لە وڵاتی میسر) بەسەر ببردایە، گەیشتنی بۆ میسر پێش یەک رۆژ لە ڕوودانی ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول.[١٧][١٨] لەبەر ئەوەی ڕێکخراوە ئیسلامیە سیاسیەکانی وەک (حزب التحریر) قەدەغەکرابوون لە میسڕ، نواز دەست بەسەرکرا و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ دا کرا لە ئەلێکساندریا لەلایەن دەزگای ئاسایشی میسڕی (ئاسایشی نەتەوەیی - أمن الدولة). وەک زۆربەی زیندانیە بیانیەکان، نواز ئەشکەنجە نەدرابوو بەڵام دووچاری ھەڕەشەی ئەشکەنجەدان ببۆوە لە کاتی لێکۆڵینەوەدا و گەواھی ئەشکەنجەدانی زیندانیەکانی تری کردووە.[٨][١٩] پاشان گواسترابۆوە بۆ بەندینخانەی تۆڕا و لەوێ دادگای کرابوو. دۆسیەکەی بەڕێوەبرابوو لەلایەن پارێزەر سادق خان و فەرمان درا بە پێنج ساڵ زیندانی کردنی.[[٢٠][٢١] لە کاتی دادگای کردنەکەی ڕێکخراوی Amnesty International گرتیانە خۆیان وەک زیندانی ھۆشی،[٨][٢٢][٢٣] و یارمەتیان دا گەڕانەوەی بۆ لەندەن مسۆگەر بکات.[٢٤]

دەرچوونی لە (حزب التحریر)[دەستکاری]

لە کاتی زیندانی کردنی لە بەندینخانەی تۆڕا، نواز چاوی کەوتبوو بە تۆڕێکی فراوانی موسوڵمان لە چەندەھا پێشینەی بیری جیاواز: جیھادیەکان، ئیسلامیەکان، ئیسلامە سیکۆلارەکان و ئیسلامە لیبڕاڵیەکان.[٢٥]

لە نێوان جیھادیەکان دا ئەندامانی ڕێکخراوی تیرۆرستی (الجماعة الإسلامیة‎) و بکوژانی سەرۆکی پێشووی میسڕ (ئەنوەر سادات) شی تێدابوو.[٢٥] چاوی کەوتبوو بە ئیسلامی (د. عیسام ئەل عریان) کە وتەبێژی دەستەی (جماعة الإخوان المسلمین‎) بوو.[٢٨] وە موحەمەد بەدیع‎، کە لە گەنجێتی دا دەستنووسی ڕێنماییە ئیسلامیەکانی سەید قوتبی لە زیندان دەرکردبوو بە قاچاخ و بڵاویکردبۆوە.[٢٦] لەگەڵ ڕوناکبیرە ئیسلامیەکان دا، نواز دڕێژەی بە خوێندنەکەی دەدا بە دانیشتن لەگەڵ خوێندکارە دەرچووەکانی زانکۆی ئەزھەری قاھیرە و کۆلێژی زانستەکان.[٢٩] شارەزا بوو لە زمانی عەرەبی و لەگەڵی دا زانیاریە سەرەکیەکانی ئیسلام فێردەبوو. ھەروەھا نیوەی قورئانی لەبەرکرد.[١٤][٢٥] لەلایەنە لیبڕاڵیەکەیەوە، ھاوڕێیەتی لەگەڵ نووسەر و دەروونناس سەعدەدین ئیبراھیم دەکر. ھەروەھا سوودی وەرگرت لە ھاوەڵێتی بەندکراوی سیاسی میسڕ (ئەیمەن نور) کە سەرۆکی (پارتی سبەی - حزب الغد‎) و پاڵێوراوی دەنگدانی سەرۆکایەتی ٢٠٠٥ بوو.[٢٧][٢٨]

بە ھێواشی و وردە وردە لە ڕوانینی جیھانی (حزب التحریر) جیابۆوە. لە ساڵی ٢٠٠٧ دا ڕابردووە ئیسلامیەکەی پاشەکشێ پێ کرد و بانگەوازی ئیسلامێکی سیکۆلاری دەکرد.[٢٩] لە چاوپێکەوتنێک دا لەگەڵ پێشکەشکارێکی ئەمریکی لە (ڕادیۆی نەتەوەیی گشتی - National Public Radio)، نواز ڕوونی کردەوە کە جگە لە تێکەڵبوونەکان لە بەندینخانە، رۆمانەکەی (کێلگەی ئاژەڵ - Animal Farm) ی جۆرج ئۆڕێڵ کاریگەریەکی گەورەی ھەبوو لەسەر ھەڵگەڕانەوەکەی.[١٤]

چالاکی دژە توندڕەویی[دەستکاری]

دوای تەواوکردنی ماوەی ئاسایی بەندکردنی لە میسڕ. نواز گەڕایەوە بۆ شانشینی یەکگرتوو لە ٢٠٠٦. لە ٢٠٠٧ دا دەستی لە کارکێشایەوە لە (حزب التحریر) دا و گەڕایەوە بۆ تواوکردنی خوێندنەکەی لە کۆلێژی لێکۆڵینەوەی ڕۆژھەڵاتی و ئەفریقی.[٣٠][٣١] دواتر ھەستا بە دامەزراندنی ڕێکخراوی کوەیڵم. لێدوانی دا بە لیژنەی ئاسایشی ناوخۆ لەسەر بابەتی توندڕەوی ئیسلامی.[٣٢] ھەروەھا دوا لە کۆنفڕانسێکی ڕێکخراو لەلایەن (لێپرسراوی چالاکییە تایبەتیەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان) ەوە کە بانگەشەی دەکرد بۆ تێپەڕاندنی ھێزی زبر و ڕوانین لە شێوازی تازە بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندڕەوی.[٣٣]

نواز پێگەیەکی سەرەکی ھەبوو لە دەرچوونی تۆمی ڕۆبنسن لە بەرەی ڕاستڕەوی (یانەی بەرگری ئینگلیزی - English Defence League EDL) کە ڕۆبنسن دامەزرێنەری بوو. نواز چاوی کەوت بە ڕۆبنسن لە ٢٠١٣ لە کاتی تۆمارکردنی فیلمی بەڵگەنامەیی (کاتێک تۆمی چاوی کەوت بە مۆ - When Tommy met Mo) بۆ کەناڵی BBC و پاشانیش چاوی کەوت بە لێپرسراوی EDL کێڤن کارۆڵ. چیرۆکە تایبەتیەکەی نواز لە ھەڵگەڕانەوەی لە ئیسلامی توندڕەو و کارەکانی بۆ بەرەنگاری توندڕەوی لە ڕێکخراوی کوەیڵم دا بووە ھۆی ھاندانی ڕۆبینسن و کاڕۆڵ بۆ دەست لەکارکێشانەوەیان لە EDL.[٣٤]

دواتر ڕۆبینسن داوای لێبوردنی کرد لە موسوڵمانەکان بۆ ئەو ترسەی چالاکیەکانی (EDL) دروستی کردبوو.[٣٥] ئەم ڕەفتارە بەرزنرخێندرا لەلایەن کوەیڵم و وتیان کە «ئەمە سەرکەوتنێکی گەورەیە بۆ پەیوەندیەکانی کۆمەڵگە لە شانشینی یەکگرتوودا»، وە بەردەوام بوونی تێکۆشان دژی ھەموو جۆرەکانی توندڕەوی، بە توندڕەوی ئیسلامی و توندڕەوی پاش (نازی) یش.[٣٦]

لە تەممووزی ٢٠١٢دا، خۆژیاننامەکەی بە ناوی (Radical) بڵاوکردەوە.

چالاکیەکانی لە پاکستان[دەستکاری]

نواز بە ھاوبەشی کۆمەڵەیەکی چالاکەوانی دامەزراند لە پاکستان بە ناوی (خودی – Khudi) کە مەبەست لێی تێکۆشانە دژی توندڕەوی.[٣٧] لە ٢٠٠٩ دا بە ھاوەڵی لەگەڵ دەستەیەکی ئاسایش و بەرنامەی (Newsnight)ی کەناڵی BBC، نواز لە گەشتێکی دژ بە توندڕەوی لە زیاد لە ٢٢ زانکۆ وتاری دا و خوێنکارانی ناونووس دەکرد لە سەرتاسەری پاکستان دا.[٣٨]

پیشەی سیاسی[دەستکاری]

پاڵێوراوی دیموکراتی لیبڕاڵی[دەستکاری]

بەیاوەری شاندی (ھاوڕێ دیمکراتە لیبڕاڵەکانی ئیسڕایل) سەردانی ھەردوو لایەنی ململانێی ئیسڕایل-فەلەستینی کرد. لە ئەیلوولی ٢٠١٣ دا، نواز و دەستەی (Camden District)ەکەی خەڵاتی (Dadabhai Naoroji)یان پێ بەخشرا لەبەر پشتگیری کردنی ئەندامانی پارتی BAME (ڕەش پێستی، ئاسیای ڕەگەزە کەمەیاتییەکان).[٤٥] خەڵاتەکە لەلایەن ئەندام پەرلەمان (تیم فارۆن) ەوە پێشکەشی کرا. ھەر لە ھەمان ساڵ دا، لە ڕیزبەندی The Daily Telegraph دا بە ٥٠ کاریگەرترین دیموکراتە لیبڕاڵەکان ناوی ھاتبوو.[٣٩]

مەسیح و کارتۆنی مۆ[دەستکاری]

لە ساڵی ٢٠١٤ دا نواز تووشی ھەڕەشەی کوشتن بۆوە دوای بڵاوکردنەوەی کارتۆنی (مەسیح و مۆ) لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر کە پیشاندەر بوو بۆ پەیامبەر موحەمەد.[٤٠] نواز بڕیاری دابوو کە کارتۆنەکە بڵاوبکاتەوە دوای ئەوەی لە بەرنامەیەکی کەناڵی BBC دا، کارتۆن دەربارەی پەیامبەر موحەمەد لەسەر دوو کراسی ئامادەبووی بەرنامەکە سانسۆرکرابوو (سڕدڕابۆوە).[٤١] سیاسەتمەداری پارتی رێز (جۆرج گالوەی) داوای لە موسوڵمانان کرد کە دەنگ بە دیموکراتە لیبڕاڵەکان نەدەن ھەتا نواز یەکێک بێت لە ئەندامەکانی.[٤٢] ٢٤ی کانوونی دووەم، داخوازینامەیەک بۆ سەرۆکی دیموکراتی لیبڕاڵ (نیک کلێگ) بەرزکرایەوە بە لابردنی نواز وەک پاڵێوراوی پەرلەمان بەھۆی گەیشتنی ٢٠٠٠٠ واژوو بۆ پارتەکە.[٤٣] لە ٢٦ی کانوونی دووەم دا، کلێگ بەرگری کرد لە مافی ئازادی ڕادەربڕینی نواز و وتی کە ھەڕەشەی کوشتنەکان «ناپەسەند» ن.[٤٢][٤٤]

بانگەشەی (ناوەندی یاسای ھەژاری باشور – SPLC)[دەستکاری]

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دا، ناوەندی یاسای ھەژاری باشوری ئەمریکی نوازی بە «توندڕەو دژی ئیسلام» تۆمەتبار کرد،[٤٥] چەمکێکی ناکۆک لەسەر لەلایەن چەندەھا ڕاگەیاندن و نواز خۆیەوە.[٤٦][٤٧][٤٨][٤٩][٥٠] ڕێکخراوی لانتۆس بۆ مافەکانی مرۆڤ و دادپەروەری نامەیەکی گشتی نووسی بۆ SPLC بەمەبەستی پاشەکێش کردنی وتەکەیان.[٥١] نواز نیازی پیشاندا کە دۆسیەیەکی دادگای پێشکەش بە دادگا دەکات لە دژی SPLC بەھۆی تۆمەت دروست کردن بۆی.[٥٨] دواتر SPLC لە نیسانی ٢٠١٨ دا وتەکانی لەسەر ئینتەرێت سڕیەوە.[٥٢] لە حوزەیرانی ٢٠١٨ دا، SPLC داوای لێبوردنی کرد و بڕی ٣٫٣٧٥ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی دا بە نواز و کوەیڵم وەک «ئابونە بۆ کارەکانیان لە بەرەنگاری کردنی دەمارگیری و توندڕەوی دژی موسوڵمانان».[٥٣]

بەپێی دەقی ڕێکەوتنەکە داوای لێبوردنەکەی SPLC دەبێت لەسەر پەڕە جیاوازەکانی ماڵپەڕەکەیان بە ڕوونی و بە شێوەیەکی دیار پیشان بدرێت و ھەروەھا بنێردرێت بۆ ھەموو ناونیشانە ئیمێڵەکان کە لە تۆماری ناویشانەکانی SPLC دا ھەیە.[٦٣]

ڕوانینەکانی[دەستکاری]

ئەم بەشە تەنھا ئەم ڕوانینانەی تێدایەکە لە دوای پاشەکشەکردنی لە توندڕەوی ئیسلامی ھەیبوو.

ئاسایش و مافەکانی مرۆڤ[دەستکاری]

نواز دژایەتی ئەمانەی دەکرد: ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزیی موسوڵمانەکان، بەندکردنی ماوەیەکی زیاتری گومانلێکراوانی تیرۆریستی، ئەشکەنجەدان، کوشتنی ئەنقەست و ھێرشی فرۆکەی بێ فرۆکەوان.[٥٤][٥٥] نواز بەھەمان شێوە دژی یاسای تیرۆرستی ساڵی ٢٠٠٠ بوو کە خۆی ڕۆژێک لە ڕۆژان بەھۆیەوە دەستگیر کرابوو، وە داوای مافێکی جیھانی دەکرد بۆ ھەبوونی پارێزەر و مافی بێ دەنگی بۆ ھەموو گومانلێکراوان لە ھەموو دۆسیەیەک دا.[٥٦] لە مشتومرێک دا کە لە ناوەندی ئەوروپی مارشاڵ بۆ لێکۆڵینەوەی ئاسایش بەڕێوەچوو، پێشنیاری کرد بۆ چاوپێخشاندنەوەی چەمکی مێژوویی لە مامەڵەی حکومەتی بەڕیتانیادا لەگەڵ تیرۆریستی دا و داوای وەڵامێکی وردتری دەکرد بۆ چارەسەرکردنی بیرۆکەی ئیسلامیەت بەبێ بەزاندنی ئازادیە بنچینەیەکانی ھاونیشتمانیان.[٥٧]

بە بۆچونی نواز، سەقامگیری ئاسایش نابێت ھەرگیز فێڵ لە مافە ئازادیەکانی ھاوڵاتیان بکات.[٥٨] نواز یەکێک بوو لە ١٢ ڕاوێژکارەکەی حکومەتی بەڕیتانیا کە لە ٢٠٠٩ دا نامەیەکی کراوەی بۆ سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتەی بەڕیتانیا (گۆردن بڕاون) نووسی و داوای لێ کرد ئیسڕایل بە لێپرسراو بزانێت بۆ ھێرشەکانی سەر غەزە.[٥٩] بەھەمان شێوە دژی حەماسە کە بە ڕێکخراوێکی تیرۆرستی لەقەڵەمی دەدات.[٦٩]

دوای ھێرشەکەی سان بێرناردینۆ لە ساڵی ٢٠١٥ دا، کە لە دوای ئەمەوە گفتوگۆی ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی دروست بوو، ناواز بیرۆکەکەی ڕوون کردەوە کە ھەڵسەنگاندنی ڕەگەزی یان ئایینی «پێوەرێکی خراپە» کە «ڕێگری ناکات لە تیرۆرستی».[٦٠]

جیھادیەت و دەوڵەتی ئیسلامی[دەستکاری]

لە وتارێک دا بۆ ڕۆژنامەی ۆڵ ستریت Wall Street Journal، نواز ئاماژەی بەوە کرد کە ھەموو جۆرە جیھادیەکان دەگەڕێن بە دوای دروستکردنی جیاوازی لەڕێی «ناکۆکی کردنی موسوڵمانەکان لە دژێ ناموسوڵمانەکان لە ڕۆژئاوادا و موسوڵمانە سونیەکان دژی موسوڵمانە شیعەکان لە ڕۆژھەڵات دا».[٦١] ئەو سەرنج دەخاتە سەر ئەوەی کە دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش – ISIL) دامەزراوە بۆ ھاندانی بەریەک کەوتنی شارستانیەکان و ئێمە دەتوانین خۆمان لەو بەریەک کەوتنە لابدەین لەڕێی جودا کردنەوە و دابڕانی جیھادییەکان لە موسوڵمانە ئاسایەکان. ھەروەھا قسەی کرد لەسەر ئەوەی پاپا فرانچیس ھێرشەکانی سەر پاریسی بە جەنگی جیھانی سێیەم ناو بردوە و نواز پێی وایە کە مرۆڤایەتی دووچاری جەنگێکی تری جیھانی نابێتەوە بەڵکو یاخبوونێکی جیھادی جیھانی. بە باوەڕی نواز یاخیبوون جیاوازە لە شەڕی باو بەوەی کە یاخیبووەکان تا ڕادەیەک پشتگیری ئەو کۆمەڵگانەیان ھەیە کە لێوەی ھاتوون. وە لەبەر ئەوەی کە یاخیبوونە بۆیە شێوازی دژە یاخیبوونیش دەبێت پەیام و جەنگی سایکۆلۆژی ببێتە بەشێکی گرنگ، بەمەبەستی دابڕان لە نێوان یاخیبووەکان و ئەو کۆمەڵگانەی ئامانجیانە.[٦١] لەسەر ئاستی بەرجەستە بوون باوەڕی بە ھاوپەیمانییەکی نێودەوڵەتی ھەبوو دژی داعش، بە پێشڕەوی ھێزە سوننیە عەرەبەکان و پاڵپشتی ھێزە تایبەتیە نێودەوڵەتیەکان.[٦١]

نەتەوایەتی و جوڵانەوە ڕاستە توندڕەوەکان[دەستکاری]

لە چاوپێکەوتنێکی کەناڵی CNN، سەرزەنشتی بریارەکانی دۆناڵد ترەمپی دەکرد بە قەدەغەکردنی چوونەژوورەوەی موسوڵمانەکان بۆ ناو ویلایەتە یەکگرتووەکان. ڕوونی کردەوە کە سەرکردەکان لایەنگرەکانیان جۆش دەدەن و بەڵێنی ڕاونگەی خەیاڵاویان پێ دەدەن، دواتر ناتوانن بەڵێنەکانیان ببنە سەر ئەوا لایەنگرەکانیان خۆیان ھەڵدەستن بە ئەنجامدانی بەڵێنەکان. ئەو نیگەرانی دەربڕی لەوەی کە لایەنگرە بێ ھیوابووەکانی ترەمپ دەرئەنجامەکەیان ئەوەیە کە «یان دەچنە ڕیزی فاشیستەکان یان دەچنە ڕیزی ڕاستە توندڕەوەکان» و خۆیان بەڵێنەکان بە ئەنجام دەگەیەنن سەبارەت بەو ھەشت میلیۆن موسوڵمانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دا دەژین.

ئەوە کینە نییە بەرامبەر بە ئیسلام ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێی بکۆڵیتەوە ھەروەک چۆن کینە نییە بەرامبەر بە مەسیحیەت ئەگەر بە وردی بیپشکنیت و لێبکۆڵیتەوە.

ماجید نواز پرسیارە گەورەکان (بەرنامەی BBC)[٦٢]

کتێبەکانی[دەستکاری]

  • نواز، ماجید (٢٠١٢). بنەڕەتی:گەشتی چوونەدەرەوەم لە ئیسلامی توندڕەو. و.ە. ئاڵن.
  • نواز، ماجید؛ ھاریس، سام (٢٠١٥). ئیسلام و داھاتووی پەسەنکردن. ڕاگەیاندنی زانکۆی ھارڤەرد

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "The Quilliam Foundation Ltd. - Annual Return" (PDF). ئەرشیڤ کراوە (PDF) لە ئەسڵدا لە 1 January 2017. لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  2. ^ ی ا Nawaz، Maajid (26 February 2015). "I was radicalised. So I understand how extremists exploit grievances". The Guardian. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 February 2017. لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  3. ^ "UK vote could create cross-border dynasty". Al Jazeera. 15 January 2014. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 17 January 2014. لە ڕێکەوتی ١٦ی ئازاری ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  4. ^ Shariatmadari، David. "Maajid Nawaz: how a former Islamist became David Cameron's anti-extremism adviser". The Guardian. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 22 October 2016. لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  5. ^ ی ا ب پ Nawaz (2012): pp.  20–30.
  6. ^ Christine Sexton (25 June 2009). "Ex-extremist: My message of peace to the Islamic world". Southend Standard. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 17 November 2015. لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  7. ^ "Lib Dem Profile of Maajid Nawaz". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 13 April 2014. لە ڕێکەوتی ١٣ی نیسانی ٢٠١٤ ھێنراوە.  (خۆتۆمارکردن پێویستە)
  8. ^ ی ا ب پ ت ج "News". Women-Without-Borders. ٢٠٠٨-٠٤-١٢. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 1 February 2009. لە ڕێکەوتی ٢٠١٢-٠٣-١٨ ھێنراوە. 
  9. ^ Charles Moore (journalist) (30 Jul 2012). "An insider's exposé of Islamist extremism". The Telegraph. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 31 March 2014. 
  10. ^ Cosmo Landesman (1 September 2013). "Maajid Nawaz: a tortured jihadist blossoms into Clegg's darling". The Sunday Times. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 29 October 2013. لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  11. ^ "Rachel Maggart Info". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ٠٧ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  12. ^ For the date, see "1:40 PM". Twitter. 19 Oct 2014. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 8 March 2016. لە ڕێکەوتی ١٤ی نیسانی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
    For the name, see "6:26 PM". Twitter. 12 Apr 2015. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 5 March 2016. لە ڕێکەوتی ١٣ی نیسانی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  13. ^ "Maajid Nawaz". www.facebook.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ١ی شوباتی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٧ی ئازاری ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  14. ^ ی ا ب "How Orwell's 'Animal Farm' Led A Radical Muslim To Moderation". NPR. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 13 October 2017. لە ڕێکەوتی ٠٣ی نیسانی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  15. ^ Driscoll، Margaret. "Maajid Nawaz: And most other jihadists are just like me too". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  16. ^ "A Global Culture to Fight Radicalization". TED.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  17. ^ "Talk: From Islamism to Secular Liberalism: Socrateslezing". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 6 March 2016. لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئازاری ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  18. ^ Casciani، Dominic (٢٠٠٦-٠٣-٠٣). "UK | Freed Britons attack government". BBC News. لە ڕێکەوتی ٢٠١٢-٠٣-١٨ ھێنراوە. 
  19. ^ Nawaz (2012): p. 241.
  20. ^ Nawaz (2012): p. 257.
  21. ^ "Egypt trial Britons' case resumes". news.bbc.co.uk. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 23 September 2017. لە ڕێکەوتی ٢٠١٧-٠٦-٠٦ ھێنراوە. 
  22. ^ Nawaz (2012): pp.  250–57.
  23. ^ "Amnesty International - Library - Egypt: Opening of trial of three Britons and 23 Egyptians raises unfair trial and torture concerns". Mafhoum.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 9 June 2011. لە ڕێکەوتی ٢٠١٢-٠٣-١٨ ھێنراوە. 
  24. ^ Thomas Chatterton Williams (March 28, 2017). "Can a Former Islamist Make It Cool to Be Moderate?". New York Times. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 29 March 2017. لە ڕێکەوتی ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  25. ^ ی ا ب Nawaz (2012): pp.  262–63.
  26. ^ "Democracy is our revenge". New Statesman. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  27. ^ "CS Monitor: Radical". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  28. ^ "Maajid Nawaz: The Repentant Radical". Newsweek. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  29. ^ Morris، Nigel (19 July 2013). "Former Islamist Maajid Nawaz to fight marginal parliamentary seat for Lib Dems in 2015 election". The Independent. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 9 September 2017. لە ڕێکەوتی ١٩ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  30. ^ Nawaz (2012): pp.  323–5.
  31. ^ Nawaz (2012): p. 331.
  32. ^ "Events". Washingtoninstitute.org. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 23 February 2009. لە ڕێکەوتی ٢٠١٢-٠٣-١٨ ھێنراوە. 
  33. ^ "[PDF]: US Special Operations command Conference" (PDF). ئەرشیڤ کراوە (PDF) لە ئەسڵدا لە 24 September 2015. لە ڕێکەوتی ٠٩ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  34. ^ Malik، Shiv (11 October 2013). "Ex-EDL leader Tommy Robinson says sorry for causing fear to Muslims". The Guardian. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 20 October 2013. لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  35. ^ "EDL: Tommy Robinson and deputy Kevin Carroll quit far right group". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 8 October 2013. لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  36. ^ Siddique، Haroon (8 October 2013). "Tommy Robinson quits EDL saying it has become 'too extreme'". The Guardian. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 8 October 2013. لە ڕێکەوتی ٠٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  37. ^ Charlotte Higgins (12 August 2012). "Reformed Islamist extremist spreads virtues of democracy through Pakistan". The Guardian. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 6 November 2013. لە ڕێکەوتی ٠٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  38. ^ "Former Islamist takes on Pakistan extremism". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 4 July 2015. لە ڕێکەوتی ٠٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  39. ^ Osley، Richard (25 July 2013). "Lib Dems hope Maajid Nawaz can boost their election hopes in Hampstead and Kilburn". Camden New Journal. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 1 February 2014. لە ڕێکەوتی ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  40. ^ Ex-radical speaks with suicide bomb victim's father Archived 10 February 2015 لە وەیبەک مەشین., thejc.com.
  41. ^ "Top 50 most influential Liberal Democrats: 26-50". The Daily Telegraph. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 25 September 2018. لە ڕێکەوتی ٠٣ی نیسانی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  42. ^ ی ا Keith Perry "Lib Dem candidate receives death threats for tweeting Prophet Mohammed cartoon" Archived 25 February 2018 لە وەیبەک مەشین. Daily Telegraph 21 January 2014
  43. ^ Nick Cohen "The Liberal Democrats face a true test of liberty" Archived 23 November 2016 لە وەیبەک مەشین., The Observer, 25 January 2014
  44. ^ Jessica Elgot "George Galloway And Muslim Activists Round On Lib Dem Candidate Maajid Nawaz" Archived 23 January 2014 لە وەیبەک مەشین., The Huffington Post, 21 January 2014
  45. ^ "Field Guide to Anti-Muslim Extremists" (PDF). Splcenter. Southern Poverty Law Center. ئەرشیڤ کراوە (PDF) لە ئەسڵدا لە 29 October 2016. لە ڕێکەوتی ٠٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  46. ^ Graham، David A. (29 October 2016). "How Did Maajid Nawaz End Up on a List of 'Anti-Muslim Extremists'?". The Atlantic. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 14 August 2017. لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  47. ^ Nawaz، Maajid (29 October 2016). "I'm A Muslim Reformer. Why Am I Being Smeared as an 'Anti-Muslim Extremist'?". The Daily Beast. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 30 October 2016. لە ڕێکەوتی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  48. ^ "Branding Moderates as 'Anti-Muslim'". Wall Street Journal. 30 October 2016. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 31 October 2016. لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  49. ^ Cohen، Nick (31 October 2016). "The white left has issued its first fatwa". The Spectator. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 31 October 2016. لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  50. ^ "SPLC receives backlash after placing activist Maajid Nawaz on 'anti-Muslim extremist' list". Yahoo! News. 31 October 2016. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 1 November 2016. لە ڕێکەوتی ٠١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  51. ^ "Lantos Foundation Calls Out Southern Poverty Law Center". Lantos Foundation. 8 November 2016. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 10 November 2016. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  52. ^ Crowe، Jack (٢٠١٨-٠٤-١٩). "Southern Poverty Law Center Quietly Deleted List of 'Anti-Muslim' Extremists After Legal Threat". National Review. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 28 May 2018. لە ڕێکەوتی ٢٠١٨-٠٦-٠٩ ھێنراوە. 
  53. ^ "Muslim Anti-Extremist Maajid Nawaz on Maher; Talks Lawsuit Against Southern Poverty Law Center". www.realclearpolitics.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 30 September 2017. لە ڕێکەوتی ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  54. ^ "US drone killing of Anwar al-Awlaki reinforces terrorists". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 3 May 2017. لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  55. ^ "Racial Profiling: Maajid Nawaz debates MP Khalid Mehmood". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 2 December 2016. لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئازاری ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  56. ^ "Maajid Nawaz speaks out against Schedule 7 terror laws at Liberal Democrats Conference". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 13 July 2015. لە ڕێکەوتی ٠١ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  57. ^ "Maajid Nawaz moderates discussion on Violent Extremism in Europe". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 14 July 2015. لە ڕێکەوتی ٠٤ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  58. ^ OPINION: Palestine must be free ... from Hamas Archived 10 February 2015 لە وەیبەک مەشین., jewishnews.co.uk.
  59. ^ "Guardia Letter: Advisor to Gordon Brown". ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 9 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  60. ^ "Why ISIS Just Loves Profiling". DailyBeast. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 8 January 2016. لە ڕێکەوتی ٠٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  61. ^ ی ا ب "How to beat Islamic State". Wall Street Journal. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 27 June 2017. لە ڕێکەوتی ٠٨ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  62. ^ "Being offended by cartoons discussed on #BBCTBQ". Skeptical-science.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە 25 July 2015. لە ڕێکەوتی ١٩ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]

وێنە دەرەکییەکان
ماجید نواز
RKZ Photoshoot