لەسێدارەدانی فیرعەون

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
لەسێدارەدانی فیرعەون
(بە فارسی: اعدام فرعون)
دەرھێنەرموحسین یەزیدی[١]
بەرھەمھێنەرلیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی
کۆمپانیای بڵاوکەرەوەھەمان لیژنەی سەرەوە
ڕێکەوتی دەرچوونھاوینی ٢٠٠٨
ماوەی فیلم٦٢ خولەک
وڵات ئێران
زمانبە عەرەبی، لەگەڵ ژێرنووسی فارسی
بەشی دواتر٣٤ فیشەک بۆ فیرعەون

لەسێدارەدانی فیرعەون (بە فارسی: اعدام فرعون، یان ھەرەوەھا بە "تیرۆرکردنی فیرعەون" لە بووارەکانی ڕاگەیاندندا بڵاوکرایەوە کە ھاوشانی "تِرُور فرعون" فارسییە) بریتییە لە فیلمێکی بەڵگەنامەیی و لە بەرھەمھێنانی لیژنەی ڕێزلێنانی شەھیدەکانی جووڵەی جیھانی ئیسلامی ئێرانییە.

فیلمەکە باسی ئۆپراسیۆنی تیرۆرکردنی سەرۆکی پێشووی میسر ئەنوەر سادات دەکات، و تێیدا ڕەخنە لە سیاسەتەکانی سادات دەگرێت و پاڵپشتی ئۆپرسیۆنی تیرۆرکردنەکە دەکات. کە بەھۆیەوە لە لایەن بووارەکانی ڕاگەیاندن و ڕۆژنامە میسرییەکان و سینەماییەکان و ئەکتەرە میسرییەکانەوە ڕەخنەی بڵاوی لێ گیرا.[٢][٣] فیلمەکە ماوەکەی شەست و دوو خولەکە، و ھەروەھا بە زمانی عەرەبییە لەگەڵ ھەبوونی ژێرنووسی فارسی.[٤]

لێکۆڵینەوە لەسەر فیلمەکە لە ئێران ئەنجامدرا، و ئەنجامەکانی لێکۆڵینەوەکە ھات و دەرکەوت کە ھەر لە سەرتاوە فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی ئێرانی نییە، بەڵکو لە فیلمێکی بەڵگەنامەیی بەرھەمھێنرا و دەرچووی کەناڵی جەزیرە وەرگیراوە. فیلمەکەی جەزیرە بەشێک بوو لە زنجیرە فیلمێکی بەڵگەنامەییی بەرنامەیەک بە ناوی "تاوانی سیاسی"، کەناڵی جەزیرە لێکۆڵینەوەیەکی دەربارەی فیلمەکە کردەوە، و فیلمەکەیان بە "تاوانی ڕاگەیاندنی و دزی و شێواندن" بۆ ئەو بەرنامەی کە درووستکرابوو ڕاگەیاند.[٥]

باسکردنی فیلمەکە[دەستکاری]

دیمەنێکی شاشەی سەرەتایی فیلمەکە کە هەڵگری نووسینێکی فارسییە، وەرگێڕانەکەی: "پێشکەشە بە ڕۆحی شەهید کاپیتان خالید ئیسلامبوڵی و ھاوڕێ شەھیدەکانی".

گرێنتییەکان[دەستکاری]

سەرۆک ئەنوەر سادات و مێناچیم بێجن لە کاتی ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکی جیمی کارتەردا تەوقە دەکەن.
شۆستەی ٦ی تشرینی یەکەم کە سەرۆکی پێشووی میسر، ئەنوەر ساداتی لێ کوژرا.

فیلمەکە لەسەر کۆمەڵێک گرتەی ئەرشیفی وەرگیراوە، کە لە نێوانیاندا وێنەیەکی کرداری سەرەکی ئۆپراسیۆنی تیرۆرکردنی ساداتی لە کاتی نمایشە سەربازییەکانی تێدایە، ھەروەھا لەگەڵیادا واژووکردنی ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤد لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە نێوان سەرۆکی میسر ئەنوەر سادات و سەرۆکی ئیسرائیل مێناچیم بێجن بە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکی جیمی کارتەر تێدایە. و ھەروەھا کەمێک لە وتارەکانیشی تێدایە. فیلمەکە چەند چاوپێکەوتنی تەلەڤیزیۆنی لەخۆ گرتبوو کە بە تایبەتی بۆ فیلمەکە بەھەمھێنرابوو وە لە نێوانیاندا چەوپێکەوتنی ئەرشیفی لەگەڵ شارەزایانی سیاسیی و ئاسایشیی تێدابوو. دوو بیرۆکەی سەرەکی فیلمەکە کە بووە ھۆی وروژاندنی ھەندێک لە بووارەکانی میسر، یەکەمیان بریتیبوو لەوەی فیلمەکە سەرۆکە میسرییەکە بە ناپاکی تۆمەتبار دەکات ئەمەش بەھۆی واژووکردنی ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤد، کە لە فیلمەکەدا ھاتبوو کە ھۆکاری تیرۆرکردنی سادات بریتییە لە "واژووکردنی سەرۆکە ناپاکەکە لەسەر ڕێکەوتنامەی کامپ دەیڤدی ھیچ"،[٢] و دووەمیان بریتییە لە شکۆ نیشاندان بۆ بکوژەکانی خالید ئیسلامبوڵی و عەتا تایڵ و عەبدولحەمید عەبدولسلام و بە شەھید داننانیان.[١] ھەروەھا فیلمەکە لە لێواری ڤیستیڤاڵی لیژنەی جیھانی بۆ ڕێزلێنان لە شەھیدانی ھەڵسانەوە لە ئێران نمایشکرا.[٦] ھەروەھا فیلمەکە بەم ناوەوە بەھۆی دەستەواژەیەک کە ئیسلامبوڵی کاتێک بەرەو کوشتنی سادات بەڕێکەوت وتی، کە بریتیبوو لە "مردن بۆ فیرعەون" ناونراوە.[٧]

ئەو کەسایەتییانەی فیلمەکە گەواھیپێداوان[دەستکاری]

فروز ریجائی فر سەرۆکی ڕێکخراوی ڕێزلێنانی شەھیدانی شۆڕشی ئێران وتی: ڕێکخراوەکە زۆرێک فیلمی پەیوەندیدار بەو پاڵەوانانەی کە ھەڵساون بە ئۆپراسیۆنی شەھیدانە لە فەڵەستین بەرھەمھێناوە، کە ئاماژەبوو بۆ فیلمەکە کە لە چەندین بەڵگەنامە لە کەناڵی ئاسمانی جەزیرە و چەند سەرچاوەیەکی ئەمریکی وەرگیراوە".[٩]

کەناڵی جەزیرە[دەستکاری]

دواتر لە ئێران لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی فیلمەکە ئەنجامدرا، و بەرپرسی ڕاگەیاندنی نووسینگەی ئاگەداری بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە وتی کە خودی فیلمەکە لە سەرەتاوە لە فیلمێکی بەڵگەنامەیی کەناڵی ئاسمانی جەزیرە وەرگیراوە. لەمەشەوە جەزیرە دەستی بە لێکۆڵینەوەیەک دەربارەی گرتەی بەرنامە بەڵگەنامەییە دزەپێکراوەکانی بۆ کۆمەڵەی ئێران کرد. مەبەست لە بەرنامەکە بەرنامەی "تاوانی سیاسییە" و ماوەکەی دوو کاتژمێرە و بیروڕای شیکەرەوە و گەواھیدەرەکانی سەدەی ڕووداوی تیرۆرکردنەکە لەخۆدەگرێت. جەزیرە ئەوەی کۆمەڵەی ئێرانی ئەنجامیدا بە "تاوانی ڕاگەیاندنی" و پێشێلکارییەکی گەورەی مافی خاوەندارێتی بیرۆکەیی داینا.[١٠] دەرھێنەری بەرنامەی "تاوانی سیاسی" تامیر موحسین وتی ئەو کاتەی سەیری "لەسێدارەدانی فیرعەون"م کرد ڕوونبووەوە کە زۆربەی گرتەکانی لە بەرنامەکەی ئەوەوە براوە، بەڵام بە گرێنتی لەو فیلمەی کە ئەو پێشکەشی کردووە دەرنەکەوتووە، ھەروەھا ئاماژەی کرد کە فیلمەکە گرتەی نوێی تێدایە کە لە بەرنامەکەی ئەودا نەبوو، وە ھەروەھا زۆرێک لە گرتەکانی بەرنامەکەی ئەو سڕدراوەتەوە. ئەو گرتانەش پەیشیمانی ئەو کۆمەڵەی ئیسلامییەی کە ھەڵساوە بە تیرۆرکردنەکە دەردەخات.[١١]

بەھۆی ئەم لێدوانانەوە، کەناڵی جەزیرە لە ٦ی ئابی ٢٠٠٨ ئاگەدارییەکی بڵاوکردەوە و تێیدا ھاتبوو کە فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون" ھیچ پەیوەندییەکی بە کەناڵەکەوە نییە. ھەروەھا جەزیرە وتی "لەسێدارەدانی فیرعەون" بریتییە لە لادان و تێکدانی بەرنامەی تیرۆرکردنی سادات کە کەناڵەکە بە درێژایی سێ ساڵی ڕابردوو پەخش کردووە، ھەروەھا سەرسامی بینەری بۆ لێکدانەوە دەقاودەقەکانی بەدەستھێنا، و بە پێی لێدوانکەی کەناڵەکە ھیچ بەرھەڵستییەکی دروست نەکرد، ھەروەھا کەناڵەکە ئەوەشی باس کرد کە فیلمەکە بۆ نیوە کورتکراوەتەوە و پاشان دروستکراوەتەوە، ھەروەھا ڕیکلامی سیاسی تێدا دەرکەوتووە کە پێشتر لە فیلمی "تیرۆرکردنی سادات"دا کە بەرھەمیان ھێنابوو نەبوو.[١٢]

ھەروەھا دەرھێنەر تامیر موحسین لەسەر ئەو فیلمە بەڵگەنامەییەی دەریھێناوە و بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٦ لەسەر جەزیرە لە ڕۆژی یادکردنەوەی تیرۆرکردنی ساداتدا پەخشکرا قسەی کرد. و دەڵێت ھیچ دیمەن یان گرتەیەک لە فیلمەکە نەسڕدراوەتەوە، و بە تەواوەتی بە دوو بەش پەخشکراوە، و ئەو نەیدەزانی کە فیلمەکەی لە "لەسێداەدانی فیرعەون"دا بەکارھاتووە تەنھا ئەو کاتە نەبێت کە "ھاوڕێکانم لەسەر ماڵپەڕی یووتیووب سەیریان کرد و پێیان وتم ئەم فیلمە لە فیلمێکی منەوە وەرگیراە، بە پێی قسەیان.[١٣]

وەڵامدانەوەی میسر[دەستکاری]

وەڵامدانەوەی فەریمی میسر[دەستکاری]

لە لێدوانێکی وەزارەتی دەرەوەی میسردا ئەوە ھات کە یارمەتیدەری وەزیری دەرەوەیی بووارەکانی ئاسا دیبلۆماس "تامر خەلیل" چاوی بە سەرۆکی نووسینگەی ئاگەداری بەرژەوەندییەکانی ئێران لە قاھیرە کەوت، ھەروەھا بۆ دیبلۆماسییە ئێرانییەکەی دووپات کردۆتەوە کە "ئەم فیلمە بۆ پەیوەندییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە خراپە، و ئەم جۆرە شتانە ڕاست نییە و بە ھیچ شێوەیەک ئاماژە نادات کە ئێران لە ھەستییارییەکان میسر تێدەگات، کە دواتر فیلمەکە کاریگەری لەسەر پێشخستنی ئەرێنییانەیی پەیوەندییە میسرییە - ئێرانییەکان ھەیە".[١٤][١٥][١٦][١٧][١٨]

ھەروەھا وەزیری دەرەوەی میسر ئەحمەد ئەبول غەیت وتی: "ئێمە بە ھەموو شێوەزارێک لۆمەی ئەم فیلمە دەکەن" ھەروەھا وتی: "دەربارەی فیلمەکە، بەڕاستی شتێکی خەمبارە کۆمەڵگای ئیسلامی ڕێگە بە ھێرشکردنە سەر ئەم سەرۆکە نیشتیمانپەروەرە گەورە میسرییە دەدات".[١٨][١٩]

لە دانیشتنێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی میسردا لە ڕۆژی ١٠ی تەممووزی ٢٠٠٨، ئەوە دووپات کرایەوە کە "بەرھەمھێنانی فیلمەکە بۆ میسر و سەرۆکەکانی خراپ ڕەفتارکردنە و بە ھەڵسوکەوتێکی نا بەرپرسانەیە و دژایەتی سادەترین تێگەیشتنی دیبلۆماسی و دراوسێیی و عورفی نێودەوڵەتی دەکات".[٢٠] ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی شوری میسری سەفوەت ئەلشەریف لە لێدوانێکیدا وتی: "وەستاندنی پەخشی فیلمەکە دەکرێت باشی خواستی ئێرانی بسەلمێنێ لە ھەوڵدانی بۆ گێڕانەوەی پەیوەندییە سروشتییەکان لەگەڵ میسر".[٢١]

لە دانیشتنێکی تری ئەنجومەنی نوێنەرانی میسردا ڕۆژی ١٣ی تەممووزی ٢٠٠٨، ئەنجومەنەکە بانگێشەی بۆ ڕاگرتنی پەخشی فیلمەکە لە ھەموو بووارەکانی ڕاگەیاندنە فەرمی و نافەرمییەکاندا کرد بەو پێیەی ژیاننامەی ئەنوەر سادات دەشێوێنێت، ھەروەھا لە لێدوانەکەی ئەجومەنەکەدا ھات: "قسەکانی ئێران، کە فیلمەکە ھەڵوێستی فەرمی نانوێنێت ناکرێت بە ئاسانی قوبووڵ بکرێت لەبەر ئەوەی ھەموو کات تێکەڵ کردنێک لە نێوان ھەڵوێستە فەرمی و نافەرمییەکاندا لە تاران ھەیە و ئێران شتێکی نییە کە بتوانێت لە بوواری ئازادی ڕا دەربڕیندا شانازی پێوە بکات".[١٥]

یەکێتی تۆپی پێی میسر بڕیاری ھەڵوەشانەوەی یارییە دۆستییەی کە بڕیار بوو لە نێوان ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر و ئێراندا ڕوووبدات لە ٢٠ی ئابی ٢٠٠٨ دا. ھەروەھا سەرۆکی یەکێتییەکە سەمیر زاھر وتی کە ئەو لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەی میسر بە درێژایی ١٠ ڕۆژ بۆ گەڕان لە بابەتەکەدا لە پەیوەندیدا بووە، تا بڕیار لە ھەڵوەشاندنەوەی یارییەکە درا.[٢٢]

ھەروەھا میسر بڕیاری کەمکردنەوەی ئاستی ڕۆڵگێڕان لە کۆبوونەوەی وەزیرە دەرەکییەکان کە لە تاران، لە ماوەی ٢٦ بۆ ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٨ بەسترا دا. کاتێک باڵیۆز نائیلەت جەبر یارمەتیدەری وەزیرەی دەرەوە بۆ پەیوەندییە سیاسییە نێودەوڵەتییەکان ڕۆڵی میسری لە کۆبوونەوەکەدا گێڕا. کە شتکە وەک بەردەوامبوونی ھەڵوێستی میسر بەرامبەر فیلمەکە شیکرایەوە.[٢٣][٢٤]

ئەلئەزھەر[دەستکاری]

کۆمەڵەی ئیسلامی لە ئەلئەزھەر شەریف کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی بۆ گەڕان بەدوای بابەتی فیلمەکە ئەنجامدا. ھەروەھا ڕۆژی دوو شەممە ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٨ لێدوانێک دەربارەی بڵاوکرایەوە تێیدا باسی ئەوانە دەکات کە فیلمەکەیان بەرھەمھێناوە: "جۆرێکی سەرشێوای خەڵافێنەرنی ئێران فیلمێکی ناشرینیان بەرھەمھێناوە تێیدا سوکایەتییەکی گەورە بە سەرۆکی شەھید مەحەمەد ئەنوەر سادات کراوە، و تێیدا گەورەکردن بۆ ئەوانەی ناپاکانە تیرۆر و زینا و گومڕابوونیان کرد تێدایە"[٢٥] دواتر شێخی ئەلئەزھەر مەحەمەد سەید تانتاوی داوایەکی دبلۆماسییە ئێرانییەکان بۆ گەشتکردن بۆ ئێران لە پێناو کەمکردنەوەی دوودڵییەکانی نێوان دوو وڵاتەکەی ڕەتکردەوە،[٢٦] ھەروەھا شێخی ئەلئەزھەر داوای لە دەسەڵاتە ئێرانییەکان کرد ڕێوشوێنی کرداری بۆ سەلماندنی ھەڵسوکەوتە فەرمییەکەیان ھەبێت، وەک گۆڕینی ناوی شەقامی ئیسلامبولی لە تاران.[٢٧] ھەروەھا وتی: "لەگەڵ ھەوڵەکانمان بۆ نزیکردنەوەی ڕێبازە ئیسلامییەکان و بە تابیەتی سونە و شیعە، بەڵام تاران بە بەرھەمھێنانی فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون" ئامانجی تێکدانی ئەم نزیککەوتنە و دروستکردنی کینەی زیاتر و گرتنە لە ڕێگەی بەرھەمھێنانی ئەم فیلمە کە "جۆرێکی سەرشێواوی ئێرانی" بەرھەمیھێناوە".[٢٨]

ئێران ئەو کاتە داوای کردنەوەی بەشێک لە ئەلئەزھەر ئەلشەریفی لە تاران کردبوو، بەڵام شێخی ئەلئەزھەر داواکەی ڕەتکردەوە، و وتی: ئێمە لەگەڵ ئێران لە پەیوەندییەکی باشدا بووین، بەڵام کاتێک لایەنە ئێرانییەکان فیلمی "لەسێدارەدانی فیرعەون"یان بڵاوکردەوە ڕێوشوێنێکمان گرتەبەر کە گەڕانەوە لێی نییە، کە گەر فیلمەکە نەسوتێنن جیابوونەوەی ئێمە و ئەوان تا مردنە".[٢٨][٢٩]

بەرەی زانایانی ئەلئەزھەر ڕەخنەی لە لێدوانەکانی کۆمەڵەی لێکۆڵینەوەی ئیسلامی شوێنکەوتەی ئەلئەزھەر گرت و وتی: "بە سوتاندنی لەسێدارەدانی فیرعەون" و دژایەتی "بەکارھێنانی ڕێکخراوە ئاینییەکان و پێشخستنی بۆ خزمەتی بایە سیاسییەکان" کرد.[٣٠]

داوا یاساییەکان[دەستکاری]

رەقیە سادات کچی ئەنوەر سادات داوایەکی بۆ دادگای دادوەری بەڕێوبەری بەرزکردەوە تێیدا داوا بە دەرکردنی بڕیارێک دەکات کە ڕێگە لە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە لە میسر و ھەموو جۆرە بووراییەکانی تری ڕاگەیاندن بگرێت، ھەروەھا داوای ناوزڕانی بەرامبەر دادگای جەنح عابدین دژی دەرھێنەری فیلمەکە و سەرۆکی ئێرانی مەحموود ئەحمەدینەژاد بەرزکردەوە و ئاگەداری بۆ مەحموود ئەحمەدینەژاد نارد کە داوای لێ دەکات بڵاوکردنەوەی فیلمەکە ڕابگرێت.[٣١][٣٢] وە بە پێی سەرچاوەکان، داوای نیو میلیارد دۆلاری کردووە.[٣٣] و وا بڕیار بوو دادگای جەنح عابدین سەیری داوای رەقیە سادات بکات کە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ پێشکەشی کرد،[٣٤] داواکەی ناوزڕاندن تا ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ بەھۆی نەبوونی تایبەتمەندێتی ژمارەیی ڕاگیرا. لە دانیشتنەکەی ٣٠ی تشرینی دووەمدا، ڕاگەیەندرا داواکەی بۆ ناوزڕاندن ڕەتکراوەتەوە، و لە ھۆکارەکانی بڕیارەکەدا ڕاگەیندرا کە دەبوو ڕێوشوێنە یاساییەکان لە ڕێگەی جێگری گشتی بکرایە، ئەمەش چونکە ڕاستی ناوزڕاندنەکە لە دەرەوەی وڵات ڕوویداوە.[٣٥][٣٦] پارێزەرەکەی ڕەقیە سادات وتی کە بڕیارەکە لە ڕووی یاساوە گونجاو نەبوو، چونکە فیلمەکە لەسەر ئینتەرنێت بڵاو کراوەتەوە، و زۆرێک لە میسرییەکان سەیریان کردووە، و بەمەش دۆسییەیەکی ناوزڕاندن لەسەر زەوییە میسرییەکانە، و بە پێی قسەکانی ماف بە دادگا میسرییەکان دەدات، ھەروەھا وتی داوایەکی بەردەوامبوون بۆ دادگای جێگری گشتی پێشکەش دەکات، و داوای بەردەوامبوونە ئاساییەکەی کە رەقیە سادات پێشکەشی کردووە بە قەرەبووی مادی سووک دەکرێت.[٣٧] داوای ناوزڕانەکە لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ بەرامبەر دادگای جەنح عابدین بەردەوامبوو.[٣٨] بڕیاردرا داوای ڕێگریکردن لە بڵاوکردنەوەی فیلمەکە تا ٢٥ی تشرینی دووەم دوابخرێت،[٣٩] پاشان دیسانەوە بۆ ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ داوخرا، و بە پێی سەرچاوەکانیش بۆ بەسەرداچوونەوە و پێشکەش کردنی داواکان بووە.[٤٠] وە لە دانیشتنی ٢ی کانوونی یەکەمدا، بڕیاریدا کە سەیرکردنی دۆسییەکە بۆ ١٦ی ھەمان دوا بخرێت، تا چاو بە زانیارییەکاندا بخشێننەوە.[٤١] ھەروەھا جیھان ئەلسادات دەربارەی بێزاری خۆی لە ھەڵسوکەوتەکەی ڕەقیە ئەلسادات ڕایگەیاند، کاتێک وتی نابێت کەس بە ناوی ئەلساداتەوە بازرگانی بکات. بەڵام دەربارەی فیلمە ئێرانییەکە وتی کە لە "سووکێتی و ڕقەبەرایەتی" دەردەچێت.[٤٢]

سینەما و تەلەڤیزیۆن[دەستکاری]

چەند پارچەیەک لە فیلمە ئێرانییەکە لەسەر کەناڵی ئاسمانی ئەلحیوار لە ڕێگەی ئەڵقەیەکی بەرنامەی گوفتوگۆیی پێشکەش کرا، و بەژداربووان فیلمەکەیان بە "فیلمێکی میسری وەرگێڕاو بۆ فارسی" پێناسە کرد و لە کۆکردنەوەی چەند پارچەیەک زیاتر نییە کە لە چەند ئەڵقەیەک دەربارەی تیرۆرکردنی سادات لەسەر کەناڵە ئاسمانییە عەرەبییەکان لە ساڵەکانی پێشوودا پەخشکراوە.[٤٣]

ھەروەھا سەرنووسەری ڕۆژنامەی ڕۆژی ئەمڕۆ مەحەمەد حەسەن ئەلئالفی لە پارتی نیشتیمانی میسری فەرمانڕەوا لە میسر دەربارەی ویستی بۆ بەرھەمھێنانی فیلمێک چیرۆکی سەرکەوتنی سیاسی ڕووحوڵڵا خومەینی بە ناونیشانی "خومەینی ئیمامی خوێن" تۆمار بکات ڕاگەیاند.[٤٤] وە ماڵپەڕی مەسڕاوی دەربارەی تەرخانکردنی ٢٠ میلیۆن جونەی بۆ بەرھەمھێنانی فیلمەکە باسکرد و بۆ دەرھێنانی فیلمەکە مەحەمەد فازڵ دانرا.[٤٥]

سەرۆکی سینەماییە میسیرییەکان مەحەمەد لسینی ڕایگەیاند کە ئەو خەریکی بەرھەمھێنانی فیلمێکی گێڕانەوەیی درێژ لەسەر ژیانی ئایەتولڵایە، وتی کە فیلمەکە پەیوەندی بە "ئەلخومەینی ئیمامی خوێن" نییە و بەڵکو "فیلمێکە تایبەتمەندە بە بڕێکی گەورە بابەتێتی، و وەک ئەوە نییە کە لەگەڵ "لەسێدارەدانی فیرعەون" کردیان کە سادات وەک ناپاک دەردەخات" پێشکەش دەکات.[٤٦]

لە شوێنێکی تردا، داوایەکی یاسایی دژی وەزیری فەرمانبەرە گشتییە مسرییەکان عائیشە عەبدولھادی بەرزکرایەوە ئەمەش لەبەر ئەوەی ڕێگەی بە بەژداریکردنی چوار پسپۆڕی جوانکاری لە زنجیرەی سەرۆک کۆماری پێشووی میسر جەمال عەبدولناسر دابوو. داواکە پسپۆڕی جوانکاری میسری مەحەمەد عەشوب بەرزی کردبۆوە، لەبەر ئەوەی ھەر وەک خۆی دەڵێت "ئەم ڕێوشوێنە دەکرێت مەترسی لەسەر ئاسایشی نەتەوایەتی ھەبێت" ئەمەش "لەبەر توانای ئەوان کە دەتوانن سیمایی ھەر کەسێک بگۆڕن".[٤٧] ھەروەھا ڕەقییە سادات لێدوانی لەسەر ئەمە دا، کە ئەو ئێرانییە ناتوانن بەژداری لە ناشرین کردنی ھێمایەک لە ھێماکانی میسر بکەن، ئەمەش لەگەڵ بوونی لێھاتووی نەتەوەیی بە توانا.[٤٨]

کەناڵی جیھان[دەستکاری]

دەربارەی ئەوەی فیلمەکە بۆ پەیوەندییە میسرییە ئێرانییەکان دروستی کردووە، دەسەڵاتی ئاسایشە میسرییەکان لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨ بەسەر کەناڵی جیھانی ئێرانیان دا کە بە زمانی عەرەبی لە قاھیرە کار دەکات، و بەپێی قسەی سەرچاوە ئاسایشە میسرییەکان بێت بەڵگەنامەیی پێویستیان نەبووە، ئەوەش شایەنی باسە کە ئەوان بە گرتنی چەند کۆمپیتەر و ئامێرێکی تر ھەڵسان. ئەحمەد سیوفی بەڕێوبەری کەناڵەکە لە قاھیرە بوونی ھەر پەیوەندییەک لە نێوان فیلمی لەسێدارەدانی فیرعەون و کەناڵەکەی ڕەتکردەوە.[٤٩][٥٠] ھەروەھا بەڕێوبەری کەناڵەکە داخستنی کەناڵەکەی ڕەتکردەوە، و وتی ئەوان لەگەڵ حکومەتی میسردا بۆ ڕێگری کردن لە داخستنی کەناڵەکە لە دانوستاندان.[٥١]

ڕێوشوێنی ئێران[دەستکاری]

بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندن لە نووسینگەی چاودێری سوودمەندی ئێرانی لە قا‌ھیرە لەسەر فیلمەکە وتی «دەربارەی ھەڵوێستی فەرمی کۆماری ئێرانی ئیسلامی دەرنابڕێت، بەڵکو ئمانە ھەڵسوکەوتێکن کەسانێک کە لە خۆیانەوە جووڵە دەکەن ئەنجامی دەدەن، و ئێمەش بۆ ئەوەی گوازراوەتەوە داوای لێبووردن دەکەین».[٥٢] لەسەر زاری بەرپرسێکی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ھات کە فیلمەکە لەگەڵ بیروباوەڕی حکومی نییە،[٥٣] و لە لایەن حکومەت بەرھەمنەھێنراوە، کە ئاماژەیە کە بابەتەکانی فیلمەکە بە شێوەیەک یان نا ڕێوشوێنی ئێران دەرنابڕێت.[١٦] مەحەمەد حسێن سەفار وەزیری ڕاگەیاندن و ڕێوشێوینی ئیسلامی قسەکەی دووپات کردەوە.[٥٤]

خۆپیشاندەران لە بەرامبەر بنکەی نێردراوی دیبلۆماسی میسری لە تاران بۆ پاڵپشتی کردنی فیلمەکە.

لە ڕۆژنامەکاندا[دەستکاری]

گوومان[دەستکاری]

۳٤ فیشەک بۆ فیرعەون[دەستکاری]

لیژنەی ڕێزلێنانی شەهیدەکانی جووڵەی جیهانی ئیسلامی بە بەرھەمھێنانی ‌"۳٤ فیشەک بۆ فیرعەون" وەک بەشی دووەم یان تەواوکەرێک بۆ لەسێدارەدانی فیرعەون ھەڵدەستێت. وا چاوەڕێ دەکرێت بەشی دووەمی دوای دوو مانگ دەربچێت، و فیلمەکەش وابڕیارە چاوپێکەوتنی نێوان "پسپۆڕانی پەیوەندییە میسرییە ئیسرائیلییەکان" لەگەڵ ڕێکەوتنی کامپ دەیڤیدی تێدا بێت.[٥٠][٥٥]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ی ا ڕاپۆرتێکی ھەواڵی لە کەناڵی ڕووسیای ئەمڕۆ لە یووتیووب- ڕێکەوتی سەردان: ٥-٥-٢٠١٨
  2. ^ ی ا صحف مصریة تھاجم إیران بسبب فیلم "إعدام الفرعون". moheet.com (لە ڕێکەوتی ٥-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠١٨.
  3. ^ القاھرة تحتج رسمیا علی "إعدام الفرعون" الإیرانی. aaramnews.com (لە ڕێکەوتی ٨-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠١٨.
  4. ^ فروز رجایی‌فر تھیەکنندە فیلم در گفت‌وگو با اعتماد ملی؛ پشت صحنە اعدام فرعون Archived ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠, لە وەیبەک مەشین. (روزنامە اعتماد ملی، ٢٣ تیر ١٣٨٧)
  5. ^ الجزیرة:"إعدام الفرعون".. جریمة إعلامیة. timeturk.com (لە ڕێکەوتی ٦-٨-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠١٨.
  6. ^ دعاء حسن (لە ڕێکەوتی ٨-٧-٢٠٠٨). منتج فیلم"إعدام الفرعون" أمام القضاء المصری. موحیت. سەردان لە ڕێکەوتی ٦ی ئایاری ٢٠١٨.
  7. ^ ‘Assassination of the Pharaoh’ not Iran’s official stance(en). tehrantimes.com (لە ڕێکەوتی ٩-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٦ی ئایاری ٢٠١٨.
  8. ^ ی ا ب پ ت الجریمة السیاسیة:أنور السادات.. أسباب وتداعیات اغتیالە ج٢. جەزیرە نێت (لە ڕێکەوتی ٢٤-١٠-٢٠٠٥). سەردان لە ڕێکەوتی ٧ی ئاداری ٢٠١٨.
  9. ^ مخرجة (إعدام فرعون): مستعدة للدفاع عن الفیلم أمام المحاکم المصریة. مەسراوی (لە ڕێکەوتی ١٥-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٧ی ئاداری ٢٠١٨.
  10. ^ فەیسەڵ خالید (لە ڕێکەوتی ٦-٨-٢٠٠٨). الجزیرة:"إعدام الفرعون".. جریمة إعلامیة. al-sharq.com. سەردان لە ڕێکەوتی ٨ی ئاداری ٢٠١٨.
  11. ^ عەبد ستار ئیبراھیم (لە ڕێکەوتی ٧-٨-٢٠٠٨). مخرج «اغتیال فرعون»: الإیرانیون حذفوا مشاھد الندم لقتلة الرئیس السادات. ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست. سەردان لە ڕێکەوتی ٨ی ئاداری ٢٠١٨.
  12. ^ الجزیرة تنفی صلتھا بفیلم "إعدام فرعون" الإیرانی. جەزیرە نێت (لە ڕێکەوتی ٦-٨-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٨ی ئاداری ٢٠١٨.
  13. ^ بەھا تەویڵ (لە ڕێکەوتی ٣-٨-٢٠٠٨). مخرج "اغتیال السادات": لست مسئولا عن إعدام فرعون. ڕۆژی حەوتەم. سەردان لە ڕێکەوتی ٨ی ئاداری ٢٠١٨.
  14. ^ إحتجاج مصری رسمی علی فیلم «إعدام الفرعون»: یؤثر فی أی تطور إیجابی للعلاقات مع إیران. چاپخانەی ژیان (لە ڕێکەوتی ٨-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ١٢ی ئاداری ٢٠١٨.
  15. ^ ی ا سویسائینفۆی، سەرۆکی ئەنجومەنی شوری میسر داوا لە ئێران دەکات پەخشی "لەسێدارەدانی فیرعەون" بووەستێنێت. Archived ١١ی ئایاری ٢٠٢٠, لە وەیبەک مەشین. - ڕێکەوتی سەردان: ٢٠ی ئاداری ٢٠١٨
  16. ^ ی ا mbc، أسرة السادات تلاحق "إعدام فرعون".. وإيران تتبرأ - ڕێکەوتی سەردان : ۲٤ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۹ Archived 4 August 2009[Date mismatch] لە وەیبەک مەشین.
  17. ^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری تووڕەیان کرد نەدراوە
  18. ^ ی ا مصر تدین الفیلم الإیرانی حول اغتیال السادات. ناو لوبنانون (لە ڕێکەوتی ١٠-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ١٢ی ئاداری ٢٠١٨.
  19. ^ "مصر تعتبر الفیلم الوثائقی الإیرانی حول اغتیال السادات "غیر مسؤول"" (PDF). پیرۆزی عەرەبی (٥٩٤١). قاھیرە. ١٠-٧-٢٠٠٨. 
  20. ^ وکالة: (اعدام الفرعون) فیلم ایرانی یثیر غضبا رسمیا وشعبیا فی مصر. ماڵپەڕی یەکگرتنی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی میسر (لە ڕێکەوتی ١٠-٩-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ١٧ی ئاداری ٢٠١٨.
  21. ^ مصر تطالب إیران وقف عرض فیلم "إعدام الفرعون. بەیانی نوێ (لە ڕێکەوتی ٢٠٠٨-٠٧-١٤). سەردان لە ڕێکەوتی ١٧ی ئاداری ٢٠١٨.
  22. ^ مصر تلغی مباراة مع إیران بسبب فیلم عن السادات. جەزیرە نێت (لە ڕێکەوتی ١٨-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٢١ی ئاداری ٢٠١٨.
  23. ^ مستەفا سلێمان (٢١-٧-٢٠٠٨). "مصر تواصل احتجاجھا وتخفض تمثیلھا بمؤتمر عدم الانحیاز فی طھران". قاھیرە: عەرەبی نێت. 
  24. ^ نێودەوڵەتی، بەریەککەونێکی نێوان میسر و ئێران بۆ دوودڵییەکی زیاتر[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی] - ڕێکەوتی سەردان: ٢٤ی ئاداری ٢٠١٨
  25. ^ صبحی مجاھد (لە ڕێکەوتی ١٤-٧-٢٠٠٨). الأزھر: "إعدام الفرعون" یقوض جھود التقریب. ئیسلام ئۆنڵاین. سەردان لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١٨.
  26. ^ محیط، شیخ الأزھر یرفض زیارة إیران احتجاجاً علی "إعدام فرعون"- ڕێکەوتی سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  27. ^ محمود علی؛ عادل عبد الحلیم (لە ڕێکەوتی ٢٤-٧-٢٠٠٨). إیران تتبرأ أمام الأزھر من "إعدام الفرعون". ئیسلام ئۆنڵاین. سەردان لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١٨.
  28. ^ ی ا محیط، شیخ الأزھر: لن نفتح فرعا لجامعة الأزھر فی طھران- ڕێکەوتی سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  29. ^ صبحی مجاھد (لە ڕێکەوتی ١٤-٨-٢٠٠٨). الأزھر: لا فرع بإیران قبل حرق "إعدام فرعون". ئیسلام ئۆنڵاین. سەردان لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١٨.
  30. ^ أیمن حمزة. جبھة علماء الأزھر تنتقد فتوی حرق «إعدام الفرعون». میسری ڕۆژانە. سەردان لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١٨.
  31. ^ ابنة السادات تطالب بمنع عرض الفیلم فی مصر. ئەلقەبس (لە ڕێکەوتی ٢٧-٧-٢٠٠٨). سەردان لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئابی ٢٠١٨.
  32. ^ أخبار مصر، دعوی قضائیة لرقیة السادات لمنع عرض "إعدام الفرعون"- ڕێکەوتی سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ٥ی ئابی ٢٠٠٩, لە وەیبەک مەشین.
  33. ^ محیط، بسبب رقیة السادات تطالب بنصف میلیارد دولار سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  34. ^ قضایا: جلسة دعوی سب وقذف بسبب واقعة نشر عن فیلم "اعدام فرعون"- سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ٢٧ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.
  35. ^ اتحاد الإذاعة والتلفزیون المصری، رفض دعوی رقیة السادات ضد فیلم "إعدام الفرعون"- سەردان: ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ Archived ٥ی ئابی ٢٠٠٩, لە وەیبەک مەشین.
  36. ^ جلسة دعوی سب وقذف بسبب واقعة نشر عن فیلم "إعدام فرعون" (لە ڕێکەوتی ٣٠-١١-٢٠٠٨).
  37. ^ محمد الشاعر (لە ڕێکەوتی ١-١٢-٢٠٠٨). رفض دعوی رقیة السادات ضد الرئیس الإیرانی ومخرجة «إعدام الفرعون». ئەلقەبس.
  38. ^ الجلسة الأولی فی استئناف الحکم فی دعوی السب والقذف بسبب واقعة نشر عن فیلم "إعدام فرعون" (لە ڕێکەوتی ٢١-١-٢٠٠٩).
  39. ^ محیط، تأجیل دعوی منع عرض فیلم "إعدام الفرعون" لـ ٢٥ی تشرینی دووەم سەردان: ٢٤ی ئابی ٢٠١٨
  40. ^ محیط، تأجیل دعوی رقیة السادات ضد فیلم "إعدام الفرعون" لـ ٢ دیسمبر- سەردان: ٢٤ی ئابی ٢٠١٨ Archived ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  41. ^ ھیئة الإذاعة والتلفزیون المصری: تأجیل دعوی رقیة السادات ضد "إعدام الفرعون" لـ١٦ دیسمبر- سەردان: لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ Archived ٥ی ئابی ٢٠٠٩, لە وەیبەک مەشین.
  42. ^ إیلاف: زوجة السادات: لا لأحقاد إیران ولا للحکم الإسلامی ونعم لإسرائیلسەردان لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ Archived ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.
  43. ^ الشرق الأوسط، قناة مصریة خاصة تعرض مقاطع مطولة من الفیلم الإیرانی (قاتل السادات) Archived ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین. - سەردان: ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨
  44. ^ الجزیرة، التراشق السینمائی.. آخر محطات التوتر المصری الإیرانی- ڕێکەوتی سەردان: ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ Archived ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  45. ^ "أخبار عالمیة قصیرة ومنوعة". شینخوا. ١٠-٠٨-٢٠٠٨. 
  46. ^ المجموعة الفلسطینیة للإعلام، طھران تتھم الجزیرة بإنتاج فیلم (إعدام فرعون)) Archived ١٣ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین. - ڕێکەوتی سەردان: ١٦ی ئازاری ٢٠١٩.
  47. ^ "لحظة من فضلك". ھەواڵە لوبنانییەکان (بە زمانی عەرەبیی جەزائیری) (596). 8-08-2008. 
  48. ^ هيئة الإذاعة والتلفزيون، رقية السادات تطالب بمنع سينمائيي "اعدام فرعون" من العمل بمصرڕێکەوتی سەردان: ۱۲ی نیسانی ۲۰۱۹ Archived ٥ی ئابی ٢٠٠٩, لە وەیبەک مەشین.
  49. ^ قناة العربية، مصر تغلق مكتب تلفزيون إيراني وتصادر معدات لغياب الترخيص- ڕێکەوتی سەردان = ۲۳ی نیسانی ۲۰۱۹ Archived ٤ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.
  50. ^ ی ا باب، الأمن المصري يداهم مكتب قناة العالم ويصادر محتوياته- ڕێکەوتی سەردان = ۲۳ی نیسانی ۲۰۱۹ Archived ٩ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.
  51. ^ مدير «العالم» الإيرانية في القاهرة ينفي إغلاق المكتب... مساعدة أبو الغيط تحضر اجتماع عدم الانحياز في طهران Archived ٤ی ئابی ٢٠٠٩, لە وەیبەک مەشین. عن الحياة اللندنية25-7-2008 - ڕێکەوتی سەردان: ۲۳ی نیسانی ۲۰۱۹ Archived ٢٣ی ئایاری ٢٠١٢, لە وەیبەک مەشین.
  52. ^ النيل، تحذير من تضرر العلاقات مع إيران بسبب فيلم السادات- ڕێکەوتی سەردان: ۲٤ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۹ Archived ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨, لە وەیبەک مەشین.
  53. ^ فیلم اعدام فرعون ارتباطی به دولت ندارد/ چیزی به نام همشهری عصر نداریم. خبرگزاری مهر. سەردان لە ڕێکەوتی ۲٤ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۹.
  54. ^ جمجام أون لاين، الصانع الرئيسي ل"إعدام الفرعون" هي شبكة الجزيرة - ڕێکەوتی سەردان : ۲٤ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۹ (فارسی) "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  55. ^ العربية، إيران جزء ثان من "إعدام الفرعون" وضريح رمزي لقاتل السادات- ڕێکەوتی سەردان: ۲۹ی نیسانی ۲۰۱۹ Archived ٤ی ئازاری ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]