سەرۆک خێزان (فیلم)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

The Godfather
باوکی ڕۆحی
Godfather-dvd.jpg
پۆستەری فیلمەکە
دەرھێنەرفرانسس فۆرد کۆپۆلا
بەرھەمھێنەرئالبێرت س. ڕوودی
شانۆنامە
  • ماریۆ پوزۆ
  • فرانسس فۆرد کۆپۆلا
لەسەر بنەمایڕۆمانی The Godfather 
لە لایەن ماریۆ پوزۆ
ئەکتەران
مۆسیقانینۆ رۆتا
وێنەگری سینەماییگۆردن ویڵیس
مۆنتاژ
  • ویلیام ڕینۆڵدس
  • پیتەر زینەر
کۆمپانیای
بەرھەمھێنەر
بڵاوکردنەوەپاراماونت پیکچەرز
دەرچوون
  • ١٥ی ئازاری ١٩٧٢ (1972-03-15) (سینەمای لیوس ستەیت)
  • ٢٤ی ئازاری ١٩٧٢ (1972-03-24) (ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)
ماوەی فیلم١٧٧ خولەک[١]
وڵاتویلایەتە یەکگرتووەکان
زمانئینگلیزی
تێچوون$٥–٦٫٥ میلیۆن[N ١]
داھات$٢٤٥–٢٨٦ میلیۆن[٢]

باوکی ڕۆحی یاخود باوکی ئایینی، باوکی خودایی و سەرۆک خێزان (بە ئینگلیزی: The Godfather)، فیلمێکی ئەمریکیی تاوانکاری ساڵی ١٩٧٢ە لە دەرھێنانی فرانسس فۆرد کۆپۆلا و بەرھەمھێنانی ئالبێرت س. ڕوودی، لە پڕفرۆشترین ڕۆمانی ماریۆ پوزۆ کە بە ھەمان ناوەوەیە وەرگیراوە. ئەکتەرانی سەرەکی مارلۆن براندۆ و ئال پاچینۆن کە ڕۆڵی سەرۆکی خێزانێکی تاوانکاری خەیاڵی ناو نیویۆرک دەگێڕن. چیرۆکەکی ناو فیلمەکە، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٤٥ بۆ ١٩٥٥ە، باس لە خێزانێک دەکات کە سەرۆکەکەیان ڤیتۆ کۆرلیۆنە (براندۆ)، تیشک دەخاتە سەر گۆڕانکاری مایکڵ کۆرلیۆن (پاچینۆ) لە کەسێکی دوودڵی دەرەکی لە خێزانەکەیەوە بۆ سەرۆکێکی مافیای دڵڕەق.

پاراماونت پیکچەرز مافی ڕۆمانەکەیان وەرگرت بە نرخی $٨٠٬٠٠٠، پێش ئەوەی بەناوبانگ ببێت.[٣][٤] جێبەجێکارانی ستۆدیۆکە کێشەیان ھەبوو لە دۆزینەوەی دەرھێنەرێک؛ کاندیدکراوە سەرەتاییە کەمەکانیان لە پۆستی خۆیان ھاتنە خوارێ پێش ئەوەی کۆپۆلا پەیمان ببەستێت بۆ دەرھێنانی فیلمەکە. ئەوان و کۆپۆلا بیر و بۆچوونی جیاوازیان ھەبوو کە کێ ڕۆڵی کاراکتەرەکان بگێڕێت، بەتایبەتیش ڤیتۆ و مایکڵ. وێنەگرتنەکە بەگشتی لە ناو نیویۆرک و سیسیلیدا بوو، و لەپێش خشتەی کاتەکانەوە تەواوبوو. مۆسیقاکانی ناو فیلمەکە لەلایەن نینۆ رۆتاوە ئاوازی بۆ دانرابوو، لەگەڵ چەند پارچەیەکی زیادکراوی کارمین کۆپۆلا.

فیلمەکە پڕداھاتترین فیلمی ساڵی ١٩٧٢ بوو،[٥] و بۆ ماوەیەکیش بە پڕداھاتترین فیلمی مێژوو دانرا،[٤] بە داھاتی نزیکەی $٢٤٥–٢٨٦ میلیۆن لە بۆکس ئۆفیس. فیلمەکە سوپاسێکی جیھانیی لێکرا لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە، لەگەڵ ستایشیش بۆ ئەکتەران، بەتایبەتیش بۆ براندۆ و پاچینۆ، بۆ دەرھێنان، سیناریۆ، وێنەگرتنی سینەمایی، دەستکاریکردن، مۆسیقا، و ڕۆڵبینینی مافیا. فیلمەکە پیشەی براندۆی نوێکردەوە، کە لە ساڵانی ١٩٦٠کان بێھێز دوبوو پێش ئەوەی ڕۆڵ ببینێت لە فیلمە گەورەکانی وەک کۆتا تانگۆ لە پاریس، سوپەرمان، ئەپۆلکەلایپس ناو، و پیشەی سەرکەوتووی کۆپۆلا، و پاچینۆ، و تەواوی کەسانی دیکەی ناو فیلمەکەی پیشاندا. لە ٤٥ەھەمین خەڵاتەکانی ئەکادیمییەکاندا، توانی ببێت بە براوەی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە، باشترین ئەکتەر (براندۆ) و باشترین سیناریۆی وەرگیراو (بۆ پوزۆ و کۆپۆلا). حەوت پاڵێواراوەکانی دیکەی بۆ ئۆسکار پێکھاتبوون لە پاچینۆ، جەیمس کان، ڕۆبێرت دوڤاڵ (باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر)، و کۆپۆلاش بۆ باشترین دەرھێنەر.

لە دەرچوونی فیلمەکەوە، بەفراوانی بە یەکێک لە باشترین و کاریگەرترین فیلمەکانی مێژوو دادەنرێت، بەتایبەتی لە ژانری مافیادا.[٦] فیلمەکە ھەڵبژێردرا بۆ پاراستن لە تۆمارگەی جیھانیی فیلمی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کتئبخانەی کۆنگرەدا لس ساڵی ١٩٩٠، بە «کلتووری، مێژوویی، یان جوانی تایبەت» دانرا لە ڕیزبەندی دووەم باشتەێن فیلم لە سینەمای ئەمریکادا (لەپشت فیلمی سیتیزن کەین) لەلایەن ئینستیتیوتی فیلمی ئەمریکی. دواتر درێژەی پێدرا بە فیلمەکانی سەرۆک خێزان بەشی ٢ (١٩٧٤) و سەرۆک خێزان بەشی ٣ (١٩٩٠).

چیرۆک[دەستکاری]

لە ١٩٤٥دا، لە ئاهەنگی زەماوەندی کۆنیی کچیدا لەگەڵ کارلۆ ڕیزی، دۆن ڤیتۆ کۆرلیۆن گوێ لە داواکارییەکان دەگرێت وەک سەرۆکی خێزانێکی تاوانکاریی نیویۆرک. بچووکترین کوڕی، بەناوی مایکڵ، کە سەربازی دەریاوانی بووە لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، خۆشەویستە نوێیەکەی بەناوی کەی ئادامس بە خێزانەکەی دەناسێنێت. جۆنی فۆنتەین، کە گۆرانیبێژێکی بەناوبانگە و کوڕی ڕۆحیی ڤیتۆیە، داوای یارمەتی لە ڤیتۆ دەکات بۆ ڕۆڵێکی لە فیلمێکدا؛ ڕاوێژکارەکەی، بەناوی تۆم هەیگن، دەنێرێتە نیویۆرک بۆئەوەی خاوەنی ستۆدیۆکە بەباوی جاک وۆڵتز ڕازیبکات کە ڕۆڵەکە بدات بە جۆنی. وۆڵتز ڕەتیدەکاتەوە تا شەوەکەی خەبەری دەبێتەوە بە سەرە بڕاوەکەی ئەسپە خەڵاتکراوەکەی لەجێگەکەیدا.

بەکورتی پێش کریسمس، باڕۆنێکی ماددە هۆشبەرەکان بەناوی ڤیرگڵ سۆلۆتزۆ ناسراو بە "تورکەکە"، کە خێزانی تاتالیای لەپشتە، داوا لە ڤیتۆ دەکات بۆئەوەی یارمەتی بدات لە بازرگانیی ماددەی هۆشبەر و بیپارێزێت بە ناسراوێکی سیاسی. لەکاتێکدا وریایە کە تووشدەبێت بە بازرگانییەکی نوێی مەترسیدار کە زیان بە پەیوەندیی لەگەڵ کەسایەتییە سیاسییەکان دەگەێنێت، ڤیتۆ ڕەتیدەکاتەوە. لەبەر گومانکردن، ڤیتۆ ناچارکەرەکەی، بەناوی لوکا براسی، دەنێرێت بۆئەوەی سیخوڕیان بەسەردا بکات. براسی دەخنکێندرێت لە یەکەم دیداری لەگەڵ برونۆ تاتالیا و سۆلۆتزۆ. دواتر سۆلۆتزۆ ڤیتۆ گوللەباران دەکات لەسەر شەقام، و دواتە هەیگن دەڕفێنێت. کاتێک یەکەم منداڵی کۆرلیۆن بەناوی سۆنی لە فەرماندایە، سۆلۆتزۆ زۆر لە هەیگن دەکات کە سۆنی ڕازیبکات بۆئەوەی بڕەکەی سۆلۆتزۆ قبووڵ بکات، و دواتر ئازادی دەکات. خێزانەکە هەندێک ماسیان پێدەگات کە بە جلە گوللەنەبڕەکەی براسی پێچراوەتەوە، و دەڵێن کە لوکا "لەگەڵ ماسییەکاندا دەخەوێت." ڤیتۆ ڕزگاری دەبێت، و لە نەخۆشخانەدا مایکڵ هێرشێکی دیکە بۆسەر باوکی پووچدەکاتەوە. چەناگەی مایکڵ دەشکێندرێت لەلایەن کاپتنی پۆلیسی نیویۆرک بەناوی ماڕک مەککلەسکی، کە پاسەوانی نافەرمیی سۆلۆتزۆیە. سۆنی تۆڵەدەکاتەوە بە کوشتنی برونۆ تاتالیا. مایکڵ پلسن دادەڕێژێت بۆ کوشتنی سۆلۆتزۆ و مەککلەسکی؛ کە واخۆی دەربخات کە دەیەوێت ناکۆکییەکە یەکلایی بکاتەوە، مایکڵ ئەوان دەبینێت لە ڕێستۆرانتێک لە برۆنکس، کە دوای هێنانی چەکێک کە لە شوێنێکی نهێنیی دانرابوو، هەردوو پیاوەکە دەکوژێت.

بۆئەوەی کێشەکان یەکلایی بکەنەوە، پێنج خێزانەکە هەڵدەچن لە جەنگێکی کراوەدا، و ڤیتۆ لە سەلامەتیی کوڕەکانی دەترسێت. مایکڵ خۆی حەشاردەدات لە سیسیلی و فرێدۆش لە لۆس ئەنجلس لەلایەن مۆ گرینەوە داڵدەدراوە. سۆنی هێرش دەکاتە سەر کارلۆ لەبەر ئازاردان و سووکایەتی کردن بە کۆنیی خوشکی، و بڕیاریش دەدات بیکوژێت گەر جارێکی دیکە وایکردەوە. کاتێک کارلۆڤل دووبارە وادەکاتەوە، سۆنی بەخێرایی دەڕوات بۆ ماڵەکەیان، بەڵام لە پرسگەیەکی ڕێگای گشتیدا بە چەکی قورس هێرشی دەکرێتە سەر. کاتێک لە سیسیلییە، مایکڵ کچێک دەناسێت بەناوی ئاپۆلۆنیا ڤیتێلی و هاوسەرگیریی لەگەڵ دەکات، بەڵام بۆمبێکی چێندراو لە ئۆتۆمبێلەکەیدا کۆتایی بە ژیانی دێنێت.

تێکشکاو بە مەرگی سۆنی کوڕی دەزانێت کە تاتالیاکان کۆنترۆڵکراون لەلایەن دۆن ئێمیلیۆ بارزینی، ڤیتۆ داوادەکات کە ناکۆکییەکە بوەستێندرێت. پێنج خێزانەکە دڵنیادەکاتەوە کە ڕەتکردنەوەکەی لە بازرگانیی هیرۆینەکە دەکێشێتەوە و واز لە تۆڵەسەندنەوەی لە کوشتنی سۆنی دێنێت. کاتێک تەواو دڵنیایە لە سەلامەتی، مایکڵ دەگەڕێتەوە ماڵەوە بۆئەوەی بێتە کاروباری خێزانەکەیەوە و هاوسەرگیریی بکات لەگەڵ کەی، و بەڵێنی پێدەدات کە کاروبارەکان یاسایی دەبن بۆ پێنج ساڵ. کەی دوو منداڵی دەبێت لە ساڵانی ١٩٥٠کاندا. کاتێک کۆتایی ژیانی باوکی نزیکە و فرێدۆش زۆر لاوازە، مایکڵ جڵەوی خێزانەکەی دەگرێت. ئەو جەختی دەکاتەوە کە هەیگن بنێرێت بۆ لاس ڤێگەس و دەست هەڵگرێت لە ڕۆڵەکەی بۆ ڤیتۆ چونکە تۆم "ڕاوێژکاری کاتی جەنگ" نییە؛ ڤیتۆ قبووڵی دەکات کە تۆم دەبێت "هیچ بەشێکی نەبێت کە چی ڕوودەدات" لە شەڕەکانی دیکەی خێزانە دوژمنەکانی دیکە. کاتێک مایکڵ دەڕوات بۆ لاس ڤێگەس بۆئەوەی بەشەکەی گرین بکڕێت لە کازینۆکانی خێزانەکەیدا، دەتۆقێت کاتێک دەبینێت فرێدۆ دڵسۆزترە بۆ گرین تا بۆ خێزانەکەی.

لە ١٩٥٥دا، ڤیتۆ جەڵتەی دڵ لێیدەدات و دەمرێت. لە پرسەکەیدا، سالڤاتۆر تێسیۆ، کە کاپۆیەکی کۆرلیۆنە، داوا لە مایکڵ دەکات کە دۆن بارزینی ببینێت، لەسەر خیانەتێک کنە پێشتر ڤیتۆی لێ ئاگادار کرابووەوە. بینینەکە لە هەمان ڕۆژی عمادکردنی منداڵەکەی کۆنیدایە. کاتێک مایکڵ لە میحرابەکەدا وەستاوە وەک باوکی ڕۆحیی منداڵەکە، یارمەتیدەرەکانی کۆرلیۆن دۆنەکانی دیکەی نیویۆرک و مۆ گرین دەکوژن. تێسیۆ لەسێدارەدرێت بەهۆی ناپاکیی و مایکڵ وا لە کارلۆ دەکات دان بە تاوانەکەیدا بنێت لە کوشتنی سۆنی بۆ بارزینی. کاپۆیەکی کۆرلیۆن، بەناوی پیتەر کلێمێنزا، بە وایەر کارلۆ دەخنکێنێت. کۆنی مایکڵ تاوانبار دەکات بە کوشتنەکە، و بە کەی دەڵێت کە ئەو هەموو کوشتنەکانی ڕێکخستووە. کەی دەحەسێتەوە کە مایکڵ نکۆڵی دەکات، بەڵام کاتێک کە کاپۆکان دەگەن، مایکڵ بە دۆن کۆرلیۆن بانگدەکەن و کاتێک کەی سەیردەکات ڕێزی لێدەگرن و بە دۆنێکی نوێی دادەنێن لەکاتێکدا دەرگاکەی لێ دادەخەن.

ئەکتەران و ڕۆڵەکانیان[دەستکاری]

مارلۆن براندۆ کە ڕۆڵی سەرەکیی ڤیتۆ کۆرلیۆن دەگێڕێت.
  • خێزانی کۆرلیۆن
  • مارلۆن براندۆ ڕۆڵی ڤیتۆ کۆرلیۆن، سەرۆکی خێزانەکە، لەدایکبوو بەناوی ڤیتۆ ئاندۆلینی لە سیسیلی
  • مۆرگانا کینگ ڕۆڵی کارمێلا کۆرلیۆن، هاوسەری ڤیتۆ
  • جەیمس کان ڕۆڵی سۆنی کۆرلیۆن، گەورەترین کوڕی و میراتگر لە سەرەتای فیلمەکەدا
  • جۆن کازال ڕۆڵی فرێدۆ کۆرلیۆن، دووەم کوڕی
  • ئال پاچینۆ ڕۆڵی مایکڵ کۆرلیۆن، بچووکترین کوڕی، و پاڵەوانی جەنگ کە هاتووەتەوە ماڵەوە و دووریان خستووەتەوە لە کاروباری خێزانەکە
  • تالیا شایر ڕۆڵی کۆنی کۆرلیۆن، کچەکەی و بچووکترین منداڵی، کە فیلمەکە ئاهەنگی زەماوەندەکەی ئەو دەستپێدەکات
  • ڕۆبێرت دوڤاڵ ڕۆڵی تۆم هەیگن، کوڕە هەڵگیراوەکەی، کە پارێزەر و ڕاوێژکاری خێزانەکەیە.
  • دایانی کیاتۆن ڕۆڵی کەی ئادامس، خۆشەویستی مایکڵ و دواتریش دووەم هاوسەری
  • جیانی ڕوسۆ ڕۆڵی کارلۆ ڕیزی، هاوسەری کۆنی


  • هاوبەشەکانی خێزانی کۆرلیۆن
  • ڕیچارد کاستێلانۆ ڕۆڵی پیتەر کلێمێنزا، کاپۆ (ئەفسەری سەرەکی) ڤیتۆ کۆرلیۆن
  • ئابێ ڤیگۆدا ڕۆڵی سالڤاتۆر تێسیۆ، کاپۆ
  • لێنی مۆنتانا ڕۆڵی لوکا براسی، پاسەوان و ڕاوێژکاری ناچارکەری ڤیتۆ
  • ڕیچارد برایت ڕۆڵی ئال نێری، پاسەوان و ڕاوێژکاری ناچارکەری مایکڵ
  • جۆنی مارتینۆ ڕۆڵی پاوڵی گاتۆ، شاگردی کلێمێنزا
  • ئال مارتینۆ ڕۆڵی جۆنی فۆنتەین، ئەکتەر و گۆرانیبێژ کە هاوڕێیە لەگەڵ خێزانەکەدا و داوا لە ڤیتۆ دەکات بۆ یارمەتیدانی لە ڕۆڵی فیلمەکەدا
  • ئەلێکس ڕۆکۆ ڕۆڵی مۆ گرین، بەڕێوەبەری کازینۆیەکە لە لاس ڤێگەس
  • سیمۆنێتا ستێفانێلی ڕۆڵی ئاپۆلینس ڤیتێلی-کۆرلیۆن، هاوسەری یەکەمی مایکڵ
  • کۆرۆردا گایپا ڕۆڵی دۆن تۆماسینۆ، سەرۆکێکی تاوانکاری سیسیلێ
  • فرانکۆ سیتی ڕۆڵی کالۆ، سەربازێکی تۆماسینۆ
  • ئانجێلۆ ئینفانتی ڕۆڵی فابریزیۆ، سەربازێکی تۆماسینۆ


  • دوژمنانی خێزانی کۆرلیۆن
  • ئال لێتیێری ڕۆڵی ڤیرگڵ سۆلۆتزۆ ناسراو بە "تورکەکە"، بازرگانی ماددەی هۆشبەر و هاوبەشی خێزانی تاتالیا کە دوژمنن
  • ستێرلینگ هایدن ڕۆڵی کاپتن مارک مەککلەسکی، کاپتنێکی پۆلیسی گەندەڵ کە بە کرێ لەلایەن خێزانی تاتالیاوە گیراوە
  • جۆن مارلی ڕۆڵی جاک وۆڵتز، سەرۆکی ستۆدیۆیەکی فیلم کە ڕەتیدەکاتەوە ڕۆڵ بداتە دەست جۆنی فۆنتەین
  • ڕیچارد کۆنتێ ڕۆڵی ئێمیلیۆ بارزینی، سەرۆکێکی دیکەی تاوانکاریی لە نیویۆرک
  • ڤیکتۆر ڕێندینا ڕۆڵی فیلیپ تاتالیا، سەرۆکێکی دیکەی تاوانکاریی لە نیویۆرک
  • تۆنی گیۆرگیۆ ڕۆڵی برونۆ تاتالیا، کوڕەکەی فیلیپ

خەڵاتەکانی فیلمەکە و زانیارەکانی تر[دەستکاری]

فیلمەکە توانیویەتی سێ خەلاتی ئۆسکار بۆ باشترین بباتەوە، و پێنچ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبیش کە تاکە فیلمە توانیبێتی پێنچ خەلاتی گۆلدن گڵۆب لەیەک ساڵدا بباتەوە، ھەروەھا وێبسایتی بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان (IMDB) فیلمەکەی بە دووەمی باشترین فیلمی مێژوو داناوە و ڕەیتینگی ٩٫٢ی پێداوە، وێبسایتی Rotten Tomatoesیش ڕێژەی %٩٨ی پێداوە. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای EA ەوە کرایە یاری و دوو بەشیشی لێدەرچوو و کڕیارێکی زۆری ھەبوو.

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ "THE GODFATHER (18)". British Board of Film Classification. May 31, 1996. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە April 28, 2016. لە ڕێکەوتی April 15, 2016 ھێنراوە. 
  2. ^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BoxOffice نەدراوە
  3. ^ Allan، John H. (April 17, 1972). "'Godfather' gives boost to G&W profit picture". Milwaukee Journal. (New York Times). پەڕە 16, part 2. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە November 21, 2018. لە ڕێکەوتی July 19, 2018 ھێنراوە. 
  4. ^ ی ا Allan، John H. (April 16, 1972). "Profits of 'The Godfather'". The New York Times (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە September 10, 2018. لە ڕێکەوتی September 10, 2018 ھێنراوە. 
  5. ^ "The Godfather, Box Office Information". Box Office Mojo. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە January 28, 2012. لە ڕێکەوتی January 21, 2012 ھێنراوە. 
  6. ^ Gambino، Megan (January 31, 2012). "What is The Godfather Effect?". Smithsonian (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە September 10, 2018. لە ڕێکەوتی September 10, 2018 ھێنراوە. 

سەرچاوەکان[دەستکاری]


ھەڵەی ژێدەرەکان: <ref> tags exist for a group named "N", but no corresponding <references group="N"/> tag was found, or a closing </ref> is missing