خالید مەشعەل

خالید مەشعەل
سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماس ١٩٩٦–٢٠١٧
لەدایکبوون	٢٨ی ئایاری ١٩٥٦ فەلەستین
نەتەوە	عەرەب
پەروەردە	زانکۆی کوەیت
ڕێکخراو	حەماس
ئایین	ئیسلام، سونی

خالید عەبدولڕەحیم ئیسماعیل مەشعەل (لەدایکبووی ٢٨ی ئایاری ١٩٥٦) کونیەکەی ئەبوو وەلیدە، سیاسەتمەدارێکی فەلەستینییە و یەکێکە لەدامەزرێنەران و سەرکردەکانی بزووتنەوەی بەرەنگاری ئیسلامی (حەماس). لە ساڵی ١٩٩٦ بووەتە سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماس تاوەکوو ساڵی ٢٠١٧ لەپۆستەکەی بەردەوام بووە، لەدوای کوژرانی ئەحمەد یاسین وەک سەرکردەی حەماس ھەڵبژێردراوە. خالید مەشعەل و بزووتنەوەی حەماس جیھادیان کردووە بەبنەما بۆ ئازادکردنی فەلەستین.

ژیاننامە

ئاڵای بزووتنەوەی حەماس

خالد مەشعەل لە ٢٨ی ئایاری ١٩٥٦ لەگوندی سەلواد سەر بە پارێزگای ڕامەڵڵا لەفەلەستین لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی لەوێ دەخوێنێت تاوەکوو ساڵی ١٩٦٧ لەگەڵ خێزانەکەی کۆچ دەکەن بۆ کوەیت، خوێندنی ناوەندی و دواناوەندی لەکوەیت تەواو دەکات. ھەروەھا بەکالۆریۆس لە فیزیا لەزانکۆی کوەیت بەدەست دەھێنێت. لە کوەیت ژیانێکی ئابووری سەرو مامناوەندیان ھەبووە. زانکۆی کوەیت لەحەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەیان کۆمەڵەی فیکری عەرەبی بەگشتی و کێشەی فەلەستینی بەتایبەتی لەخۆدەگرت، بۆیە زانکۆی کوەیت کاریگەری تەواوی لەسەر خوێندکارانی دروست کردبوو. خوێندنی لەو زانکۆیە کاریگەری زۆری لەسەر دروستبوونی کەسایەتی و تواناکانی ھەبوو، بەجۆرێک لەو ماوەدا گەیشتە ئەوپەڕی پێگەشتنی سیاسی و فکری، لەوکاتەدا سەرکردایەتی «بزووتنەوەی ئیسلامی-فەلەستینی» دەکات لەزانکۆی کوەیت، و بەشداربووە لە دامەزراندنی کوتلەی حەقی ئیسلامی کەڕکابەری بزووتنەوەی فەتحی دەکرد بۆ سەرکردایەتی کردنی یەکێتی گشتی قوتابیانی فەلەستین لە کوەیت. خالد مشعەل لە ساڵی ١٩٧٨ بەشی فیزیا تەواودەکات و تاوەکو جێھێشتنی کوەیت لە ساڵی ١٩٩١وەک مامۆستای فییزیا کاردەکات، دوای دوو ساڵ ھاوسەرگیری دەکات خاوەنی حەوت منداڵە، سێ کچ و چوار کوڕ. خالد مشعەل خاوەنی بڕوانامەی (حفص عن عاص)ە لەقورئانی پیرۆزدا. خالد مشعەل لەتەمەنی لاوییەتیدا بەشێک لەقورئانی پیرۆز لەبەردەکات، لەقۆناغی دواناوەندیدا یاساکانی تەجوید لەسەر دەستی شێخ محەممەد عەبدول رەحمان-یەکێک لەزانایانی ئەزھەر-تەواو دەکات. لەسەرەتای خوێندنی زانکۆدا سوورەتی بەقەرە لەماوەی دوو ھەفتەدا لەبەردەکات، پاشان سوورەتی ئالی عیمران لەدە ڕۆژدا لەبەردەکات؛ بەڵام بەھۆی سەرقاڵییەوە لەزانکۆ نەیتوانی تەواوی قورئانی پیرۆز لەبەربکات، بەڵام پاش ئەوەی ساڵی ٢٠٠١ ڕوودەکاتە وڵاتی سووریا لەوێ لەسەر دەستی زانایانی سووریا توانی تەواوی قورئانی پیرۆز لەبەربکات.

حەماس

خالد مەشعەل لە ساڵی ١٩٧١ پەیوەندی کرد بە ڕێکخستنەکانی ئیخوان موسلیمین لقی فەلەستین، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لەپەیوەندی کردنی ھەزاران کەس بەرێکخستنەکانی ئیخوان موسلیمین لقی فەلەستین. خالد مەشعەل یەکێکە لەدامەزرێنەرانی بزووتنەوەی بەرەنگاری ئیسلامی (حەماس) کەلەساڵی ١٩٨٧ لەسەر دەستی شێخ ئەحمەد یاسین و حەوت کەسی تر دامەزراوە دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٨٧ و لەسەرەتای دامەزراندنی بزووتنەوەی حەماس بووەتە ئەندامی مەکتەبی سیاسی بزووتنەوەکە، لە ساڵی ١٩٩٦ بووەتە سەرۆکی مەکتەب سیاسی بزووتنەوەی حەماس. لە ساڵی ٢٠٠٤ دوای تیرۆرکردنی ئەحمەد یاسین دامەزرێنەری حەماس، خالد مەشعەل بووە سەرۆکی بزووتنەوەکە. لە ساڵی ١٩٩٦ تاوەکو ئایاری ٢٠١٧ لە پۆستی سەرۆکی مەکتەب سیاسی حەماس بەردەوام بووە.

سەرچاوەکان

کتێبنامە

• Hartley، Cathy؛ Cossali، Paul (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٤). Survey of Arab-Israeli Relations. Routledge. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٥-٣٥٥٢٧-٢.
• Katz، Yaakov؛ Hendel، Yoaz (ئایاری ٢٠١٢). Israel Vs. Iran: The Shadow War. Potomac Books, Inc. لاپەڕە ١٣٨–. ژپنک ٩٧٨-١-٥٩٧٩٧-٦٦٨-٨.
• Levitt، Matthew (٢٠٠٦). Hamas: Politics, Charity, and Terrorism in the Service of Jihad. Yale University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٢٢٥٨-٩.
• Maddy-Weitzman، Bruce (ئایاری ٢٠٠٢). Middle East Contemporary Survey: Vol. XXIII 1999. The Moshe Dayan Center. لاپەڕە ٣٥٢–. ژپنک ٩٧٨-٩٦٥-٢٢٤-٠٤٩-١.
• McGeough، Paul (٢٠٠٩). Kill Khalid: The Failed Mossad Assassination of Khalid Mishal and the Rise of Hamas. New Press. ژپنک ٩٧٨-١-٥٩٥٥٨-٣٢٥-٣.
• Tamimi، Azzam (٢٠٠٩). Hamas: Unwritten Chapters. Hurst & Company. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤٩٠٤-٠٠١-٣.
• Tucker، Spencer C. (٣١ی ئابی ٢٠١٩). Middle East Conflicts from Ancient Egypt to the 21st Century: An Encyclopedia and Document Collection [4 volumes]. ABC-CLIO. لاپەڕە ٨٠٨–. ژپنک ٩٧٨-١-٤٤٠٨-٥٣٥٣-١.
• al O'ran، Mutayyam (١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨). Jordanian-Israeli Relations: The Peacebuilding Experience. Routledge. لاپەڕە ٧٢–. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٤-٠٧٢٤٨-٤.

ھەواڵەکان

• «Hamas floats Palestinian 'army'». BBC News. ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Israel agrees to Gaza ceasefire». BBC News. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas appoints Haniya as deputy head: party official». Hurriyet Daily News. Agence France-Presse. ٤ی نیسانی ٢٠١٣. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Khoury، Jack (٦ی ئایاری ٢٠١٧). «Hamas elects new politburo chief: Haniyeh replaces Meshal as political leader». Haaretz. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Former Hamas chief Khaled Meshaal slams US embassy move». Middle East Monitor. ٢٥ی شوباتی ٢٠١٨. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas leader wants Palestinian army». Al Jazeera. ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas: Peace with Israel for withdrawal to '67 borders». ynetnews. ٣ی ئازاری ٢٠٠٦. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «In Moscow, Russians put pressure on Hamas». The New York Times. ٣ی ئازاری ٢٠٠٦. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Carter Says Hamas and Syria Are Open to Peace». The New York Times. ٢٢ی نیسانی ٢٠٠٨. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas offers truce in return for 1967 borders». NBC News. ٢١ی نیسانی ٢٠٠٨. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Myre، Greg (١١ی تەممووزی ٢٠٠٦). «Israel Rejects Hamas Terms for Exchange of Prisoners». The New York Times. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Blau، Uri (٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٨). «Abbas vows to dismantle PA if Israel frees Hamas prisoners for Shalit». Haaretz. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas vows to try to kidnap more IDF soldiers». Haaretz. ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Hamas chief Meshaal makes historic Gaza visit». Al Jazeera. ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• al-Mughrabi، Nidal (١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). «Hamas chief ends Gaza visit with call for Palestinian unity». Reuters. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی نیسانی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Erlanger، Steven (٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). «Khaled Meshal, Hamas Leader, Makes First Visit to Gaza». The New York Times. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Greenberg، Joel (٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). «Hamas leader Khaled Meshal says group will never recognize Israel». The Washington Post. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە.
• «Netanyahu in spotlight as assassination plot unravels». CNN. ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ ھێنراوە.
• Barnard، Anne؛ Mourtada، Hania (٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). «Syrian State TV Lashes Out at Hamas Leader». The New York Times. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Mashaal: Today Gaza, tomorrow Jerusalem». Ma'an News Agency. ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی شوباتی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە.
• Silver، Eric (١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧). «Hamas softens Israel stance in calls for Palestinian state». The Independent. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.

چاوپێکەوتنەکان

• Livingstone، Ken (١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩). «Khaled Meshal, Hamas leader: "It is possible to reunite the Palestinians"». New Statesman. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Rabbani، Mouin (٢٠٠٨). «Khalid Mishal: The Making of a Palestinian Islamic Leader Interviewed by Mouin Rabbani». Journal of Palestine Studies. ٣٧ (1). Institute for Palestine Studies: ٥٩–٧٣.
• Rabbani، Mouin (٢٠٠٨). «A Hamas Perspective on the Movement's Evolving Role: An Interview with Khalid Mishal: Part II». Journal of Palestine Studies. ٣٧ (4). Institute for Palestine Studies: ٥٩–٨١.
• Charbel، Ghassan (٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣). «The Khaled Mishaal Interview, Part 1 of 7». Dar Al Hayat. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unfit URL (بەستەر)
• «Hamas chief Khaled Meshaal: Who is qualified to judge others?». Mladá fronta DNES. ٣٠ی ئایاری ٢٠٠٩. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Q&A with Hamas leader Khaled Meshaal». Reuters. ٩ی ئابی ٢٠٠٧. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Sebastian، Tim (١٩ی نیسانی ٢٠٠٤). «Hamas: Khaled Meshaal». BBC News. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Bowen، Jeremy (٨ی شوباتی ٢٠٠٦). «Transcript: Khaled Meshaal interview». BBC News. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «Talk to Jazeera - Khaled Meshaal - 05 Mar 08 - Pt. 1». Al Jazeera. ٥ی ئازاری ٢٠٠٨. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە – لەڕێگەی YouTube.
• «Talk to Jazeera - Khaled Meshaal - 05 Mar 08 - Pt. 2». Al Jazeera. ٥ی ئازاری ٢٠٠٨. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە – لەڕێگەی YouTube.
• «Khaled Meshal». Charlie Rose. ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.

بۆچوونەکان

• Meshaal، Khaled (٤ی تەممووزی ٢٠٠٧). «Alan Johnston, A time for joy and reflection». The Guardian. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Meshaal، Khaled (١ی شوباتی ٢٠٠٦). «'We shall never recognize... a Zionist state on our soil'». Los Angeles Times. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.

ئەوانی تر

• «Navigating the Winds of Change» (PDF). The Majalla. ١٥٧٣: ٣٦–٣٨. حوزەیرانی ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی نیسانی ٢٠١٣ ھێنراوە.
• «Profile: Khaled Meshaal of Hamas». BBC News. ٨ی شوباتی ٢٠٠٦. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Bensman، Todd (١٣ی شوباتی ٢٠٠٦). «Hamas's Rock Star». Washington Examiner. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Abu Hilalah، Yaser (٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣). «Kill Him Silently». Al Jazeera. لە ڕەسەنەکە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.
• Sayej، Loureen (٢٠١٨). «Palestinian Refugees and the Right of Return in International Law». OHRH. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Crowley، Michael (١٩ی ئابی ٢٠١٤). «Khaled Mashaal: Hamas Leader Hunted by Netanyahu Haunts Israel». Time. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Spanner، Huw (ھاوینی ٢٠٠٨). «Right is might». Third Way Magazine. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
• «Country Report on Terrorism 2014 - Turkey». U.S. Embassy & Consulates in Turkey. ١ی حوزەیرانی ٢٠١٥. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Tesch، Noah؛ Lotha، Gloria (٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠). «Khaled Meshaal - Biography & Facts». Encyclopædia Britannica. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• «50 People Who Matter 2010 - 18. Khaled Meshal». New Statesman. ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Altman، Alex (٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩). «Hamas Leader Khaled Mashaal». Time. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Bensman، Todd (١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥). «The Terrorist at City Hall». D Magazine. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.