ئەشکەوت

دیمەنی دەرەوە لە نێوەوەی ئەشکەوتێک، فەڕەنسا

ئەشکەوت کونێکی گەورە یان دەلاقەیەکە لە چیادا، کە مرۆڤ یان گیانداری تر دەتوانن وەکوو شوێنی ژیان بۆ حەوانەوە، بۆ خۆپاراستن لە بەفر و باران و سەرما و گەرما بە کاری بھێنن. ئەشکەوت لە ئەنجامی گۆڕانە جیۆلۆجییەکانی بۆشایییەک لەنێو کەڤرەکاندا بەھۆی کرداری توانەوەوە دروست دەبێت.

ناوەکانی دیکە

لە زمانی کوردی ئەشکەوت ئەم ناوانەشی ھەیە: ئەشکەفت، شکەفت، کەورگ، مەڕ، کاچ، کەڵۆز، خار، زاخوور، زایەند، ژڤنگ، کۆڤ، و گەوڕا.

دابەشبوونی جوگرافی

ئەشکەوتی دۆمیکا لە کارستی سلۆڤاکی (سلۆڤاکیا)

دەروازەیەکی ئەشکەوتی تۆرھۆلا لە لۆھیا (فینلاند)

ئەشکەوتەکانی فراساسی، ئیتاڵیا

ئەشکەوتەکان لە ھەموو جیھاندا دەدۆزرێنەوە، ھەرچەندە دابەشبوونی سیستمە بەڵگەکراوەکانی ئەشکەوت بە توندی مەیلی بەلای ئەو وڵاتانەدایە کە ئەشکەوتگەڕی بۆ چەندین ساڵ تێیاندا باو بووە (وەک فەڕەنسا، ئیتاڵیا، ئوسترالیا، شانشینی یەکگرتوو، ویلایەتە یەکگرتووەکان و ھتد). لە ئەنجامدا، ئەشکەوتە گەڕاوەکان بە فراوانی لە ئەورووپا، ئاسیا، ئەمریکای باکوور و ئۆقیانووسیا دەدۆزرێنەوە، بەڵام لە ئەمریکای باشوور، ئەفریقا، و جەمسەری باشوور کەم و دەگمەنن.

ئەمە گشتاندنێکی سەرپێیییە، چونکە پانتایییە گەورەکانی ئەمریکای باکوور و ئاسیا ھیچ ئەشکەوتێکی بەڵگەکراویان تێدا نییە، لە کاتێکدا ناوچەکانی وەک دارستانە وشکە وەریوەکانی ماداگاسکار و بەشەکانی بەڕازیل چەندین ئەشکەوتی بەڵگەکراویان تێدایە. لەگەڵ لێکۆڵینەوەی ئەشکەوتگەڕەکان لەسەر پانتایییەکانی بەردی بنەڕەتیی تواوەی جیھان، پێدەچێت دابەشبوونی ئەشکەوتە بەڵگەکراوەکان بگۆڕێت. بۆ نموونە، چین، سەرەڕای ئەوەی نزیکەی نیوەی بەردی کلسینی دەرکەوتووی جیھانی تێدایە—زیاتر لە ١٬٠٠٠٬٠٠٠ square kilometre (٣٩٠٬٠٠٠ sq mi)—بەڵام تا ڕادەیەک ئەشکەوتی بەڵگەکراوی کەمی ھەیە.

پێشانگا

• 
  ئەشکەوتی شانەدەر، لە پارێزگای ھەولێر
• 
  ئەشکەوتی سەھۆڵان، لە شارستانی مەھاباد
• 
  ئەشکەوتی کەرەفتوو، لە پارێزگای کوردستان
• 
  ئەشکەوتی شانەدەر، لە پارێزگای ھەولێر
• 
  ئەشکەوتی بێستوون، لە قەزای سۆران
• 
  ئەشکەوتی قوڕەقەڵا، لە پارێزگای کرماشان