ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە ئیمپڕاتۆرێتیی مەغۆلەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
فراوانبوونی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل ھەنگاو بە ھەنگاو

ئیمپراتۆریەتی مەغۆل یان مەغۆلەکان (بە ئینگلیسی mongol empire) یەکێکە لە ئیمپراتۆریەکان کە لە ناوەڕاستی ئاسیاوە لە سەدەکانی ١٢ و ١٣ حوکمی کردوە. ئەو ئیمپراتۆریەتە بە حوکمکردنی ئەوروپای رۆژھەڵات بۆ دەریای ژاپۆن و بەشێکی زۆری سیبیریا و باشوری رۆژھەڵاتی ئاسیا و نیمچەدورگەی ھیندستان و رۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەبێتە گەورەترین ئیمپراتۆریەتی مێژووی جیھان، لە لوتکەی دەسەڵاتیدا حوکمی ٢٤٫٠٠٠٫٠٠٠ کم٢ کردوە کە دەکاتە ١٦٪ی کۆی گشتی روبەری جیھان، لەگەڵ کۆی گشتی ١٠٠ میلیۆن کەس.

دامەزرێنەر و خانی یەکەم جەنگیز خان کەساڵی ١٢٠٢ ھاوکات لەگەڵ یەکخستنی خێڵە تورک و مەغۆل لە ناوەراستی ئاسیا و بە تایبەتی مەنگۆلیای ئێستا ئەم ئێمپراتۆراتۆریەشی دامەزراند. ئەمەش ناو و ماوەی حوکمی خانی گەورەی مەغۆلەکانە

-جەنگیز خان: ١٢٠٢ - ١٢٢٧

-ئۆگێدی خان: ١٢٢٩ - ١٢٤١

-گویوک خان: ١٢٤٦ - ١٢٤٨

-مۆنگی خان: ١٢٥١ - ١٢٥١

- کوبلای خان: ١٢٦٠ - ١٢٩٤

-توغان تەیمور خان: ١٣٣٣ - ١٣٧٠