سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

سیستەمی نێودەوڵەتی بۆ یەکەکان (بە ئینگلیزی: International System Of Units) بۆ (SI) کورتدەکرێتەوە.

یەکە بنچینەیییەکان لە سیستەمی نێودەوڵەتی (SI)[دەستکاری]

(SI) حەوت یەکەی بنەڕەتی (Base Units) دەگرێتەوە. کە درێژی و بارستایی و کات و بڕەکانی دیکەی پێ وەسف دەکرێت.

یەکە بنچینەیییەکانی سیستەمی نێودەوڵەتی
بڕی سەرەکی ناو ھێما
درێژی مەتر m
بارستایی کیلۆگرام kg
کات چرکە s
تەزووی کارەبا ئەمپێر A
پلەی گەرمی دینامیکی گەرمی کلڤن (پلەی گەرمی پەتی) K
بڕی ماددە مۆل mol
توندی ڕۆشنایی کاندێلا cd

چەند یەکەیەکی تری پەسەندکراوی داڕێژراو لە سیستەمی نێودەوڵەتی (SI)[دەستکاری]

سەرەڕای دوو یەکە بێ ڕەھەندە داڕێژراوەکان ڕادیەن (rad) و ستڕادیان (sr)، ٢٠ یەکەی داڕێژراوی تر ھەن لەگەڵ ناوی تایبەتییان.

یەکە ناونراوە داڕێژراوە بنچینەکان لە سیستەمی نێودەوڵەتیی یەکەکان[١]
ھێما ناو بڕ یەکەی ھاوتا بە (EN) ھاوتاکانی تر بە (EN)
Bq بێکەرێل تیشکدەری ناووکی
یان تیشکی ئەتۆمداری
(شیبوونەوە لە یەکەی کات)
s−١ 1/s
C کۆڵۆم بارگەی کارەبا
یان بڕی کارەبا
s•A s•A
F•V
پلەی سیلیزی پلەی گەرمی
بە ڕێژەی ٢٧٣، ١٥ کلڤن
K K
F فاراد بارگەگری بارگەگر kg−١•m−٢•s٤•A٢ C/V
s/Ω
Gy گرەی absorbed dose (of ionizing radiation) m٢•s−٢ J/kg
H ھێنری موگنەکاری
(گونجاوەی ھاندانی موگناتیسی)
kg•m٢•s−٢•A−٢ V•s/A
Ω•s
Wb/A
Hz ھێرتز لەرەلەر s−١ 1/s
J جوول وزە،
ئیش،
گەرمی
kg•m٢•s−٢ N•m
C•V
W•s
kat کاتاڵ ھاندەرە چالاکی mol•s−١ mol/s
lm لومەن ڕوناکی لێبوونەوە
یان ڕوناکی لێوەھاتن
cd cd•sr
lx لوکس ڕووناکی m−٢•cd lm/m٢
N نیوتن ھێز، کێش kg•m•s−٢ kg•m/s٢
Pa پاسکال پەستان،
سترێس
kg•m−١•s−٢ N/m٢
rad ڕادیەن گۆشە dimensionless[٢] m/m
S سیمنز گەیاندنی کارەبایی
(توانای ماددەیەک بۆ گەیاندنی کارەبا)
kg−١•m−٢•s٣•A٢ ١/Ω
A/V
sr ستڕادیان گۆشەی بە قەوارە dimensionless m٢/m٢
Sv سیڤت equivalent dose (of ionizing radiation) m٢•s−٢ J/kg
T تێسلا توندی بواری موگناتیسی،
ھێزی گۆڕەپانی موگناتیسی
kg•s−٢•A−١ V•s/m٢
Wb/m٢
N/(A•m)
V ڤۆڵت جیاوازی ئەرکی کارەبایی،
ھێزی جوڵێنەری کارەبایی
kg•m٢•s−٣•A−١ W/A
J/C
W وات توانا،
radiant flux
kg•m٢•s−٣ J/s
V•A
Wb وێبەر لێشاوی موگناتیسی
(سەرجەمی تەوژمی موگناتیسی)
kg•m٢•s−٢•A−١ J/A
T•m٢
Ω ئۆم بەرگری،
بەرگەگرتنی تەزووی کارەبای بە نۆرە،
تەگەرەی کارەبا لە تەزووی نۆرەکیدا
kg•m٢•s−٣•A−٢ 1/S
V/A

ھەندێک لە پێشگرەکانی سیستەمی نێودەوڵەتی (SI)[دەستکاری]

پێشگر ھێما ھۆکاری یەکە سەرەکیەکە
گێگا G ١٫٠٠٠٫٠٠٠٫٠٠٠
مێگا M ١٫٠٠٠٫٠٠٠
کیلۆ k ١٫٠٠٠
ھێکتۆ h ١٠٠
دێکا da ١٠
دێسی d ٠٫١
سێنتی c ٠٫٠١
میللی m ٠٫٠٠١
مایکرۆ u ٠٫٠٠٠٠٠١
نانۆ n ٠٫٠٠٠٠٠٠٠٠١
بیکۆ p ٠٫٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠١

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ Bureau of Weights and Measures[بەستەری مردوو] (2006), International System of Units (SI) (PDF) (8th ed.), ISBN 92-822-2213-6
  2. ^ dimensionless = بێ ڕەھەند «ڕادیەن (rad) و ستڕادیان (sr)، پێشتر حاڵەتی تایبەتییان دەدا، ئێستا بە یەکە داڕێژراوە بێ ڕەھەندەکان ھەژمارکراون»

سەرچاوەکان[دەستکاری]