مووسا

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ڕزگارکردنی موسا لە ڕووباری نیل، لەلایەن Nicolas Poussin لە ١٦٣٨.

مووسا (بە عەرەبی: موسی، بە ئینگلیزی: Moses) لە ئایینەکانی جوولەکە، فەلە و ئیسلامدا پێغەمبەرێکی خودایە. مووسا لە فاقوس لە پارێزگای شەرقییەی میسر کە ناو دەبرا بە خاکی جاسان (Goshen) لەسەردەمی فیرعەونەکاندا، لەدایکبووە و ژیاوە. ناوی مووسا، لە عیبریدا بە מֹשֶׁה (بە لاتینی Moshe) ھاتووە، واتا لە ئاودا دەرھێنراو، چونکە لە ئاودا دۆزییانەوە و دەریانھێنا. جولەکە بە مووسای مامۆستا ناوی دەبەن و لە لایان گرنگترین پێغەمبەرە [١]. مووسا لە قورئاندا ١٣٦ جار (زیاتر لە ھەموو پێغەمبەرانی تر) ناوی ھاتووە و یەکێکە لە پێغەمبەرە شکۆمەندەکان (اولی العزم) و نازناوی «کلیم اللھ»یە و کتێبەکەی تەوراتە. مووسا لە فەڵەستین کۆچی دوای کرد لە کاتێکدا کە تەمەنی ١٢٠ ساڵ بووە.

ژیان[دەستکاری]

بنەچە[دەستکاری]

لە نووسراوەی سەردەمی کۆندا ھاتووە، موسی کوڕی عەمران کوڕی قھات کوڕی لاوی کوڕی یەعقوب کوڕی ئیسحاق کوڕی ئیبراھیم کوڕی تارخ کوڕی ناحور کوڕی سروج کوڕی رەعو کوڕی فالج کوڕی عابر کوڕی شالح کوڕی ئەرفکشاد کوڕی سام کوڕی نووحە ، دایکی ناوی یوکابد بوو، برایەکی ھەبوو بەناوی ھارون کە ئەمیش یەک خوشکی ھەبوو بە ناوی مریەم.

ژیانی سەرەتایی[دەستکاری]

مووسا لەپێغەمبەرانی بەنی ئیسرائیل بووە کە یوسف پێشی خستن لە فەڵەستینەوە و لە زەوی (جاسانە) نیشتەجێ ی کردن (شاری الشرقیە)ی ئەمڕۆ لە میسر لەبەر پێویستیان بە شوێنێکی زۆر بۆ مەڕو ماڵاتیان. بەپێی پەڕتووکی پەیمانی کۆن و قورئان مووسا لەو ساڵەدا لەدایک بووە کە منداڵی ھۆزی ئیسرائیلیەکان دەکوژران لە کاتێکدا کە فیرعەونی میسر ڕەمسیسی دووەم کە ساڵێک فەرمانی کوشتنیانی دەرکرد و ساڵێک وازی لێھێنان ئەمەش لەترسی زۆربوونی ژمارەیان بوو ھەتا نەبنە یارمەتیدەرێک بۆ دوژمنەکانی، ھەندێکیش دەڵێن (ئەو ساڵە فیرعەون خەوێکی دیوە و بە پێی ئەوەی کە خەوەکەیان بۆ لێک داوەتەوە پێیان وتووە کە ئەم ساڵ منداڵێک لە دایک دەبێت کە تۆ لەناو دەبات بۆیە فەرمانی بەلەناو بردنی ھەموو منداڵێک کرد کە لەو ساڵەدا لەدایک دەبوون کە مووسا تیایدا لەدایک بووە). دایکی مووسا منداڵەکەی دەخاتە سندوقێکەوە و دەیخاتە ڕووباری نیل و لەم کاتەدا فیرعەون دۆزییەوە و خێزانەکەی خۆشی ویست و ئینجا مووسا لە کۆشکی فیرعەون دا ژیانی بەسەر برد.


لەڕوانگەی ئایینەکانەوە[دەستکاری]

یەھوودییەت[دەستکاری]

مەسیحییەت[دەستکاری]

ئیسلام[دەستکاری]

ژیانی پێغەمبەرایەتی[دەستکاری]

مووسا لەدوای کوشتنی یەکێک لەشوێنکەوتوانی فیرعەون و سەرخستنی ئیسرائیلییەک ڕای کرد بۆ مەدیەن و بۆ ماوەی ھەشت ساڵ لەوێ مایەوە و خێزانی ھێنا. خێزانەکەی سەفورا کچی شوعەیب بوو. لەدوای ئەمە کۆچی کرد بۆ کێوی (طور سیناء) و دوو پەرجۆی داردەستەکەی و دەستی، بە یارمەتیی ھارونی برای، گەڕایە بۆ لای فیرعەون. مووسا بە بەڵگە و موعجیزەکانی، فیرعەون و گەلەکەیی سەرسام و دەستەوەستان کرد. بەڵام فیرعەون لەسەر بێ باوەڕی خۆی بەردەوام بوو. قورئان: (فَأسْتَخَفَّ قَوْمَھُ فَأَطَاعُوھُ إِنَّھُمْ کَانُوا قَوْمًا فَاسِقِینَ) سورەتی الزخرف، ئایەتی: ٥٤، واتە: (گەلەکەی کەوتنە ترسەوە لە فیرعەون وگوێڕایەڵیان کرد بەڕاستی ئەوانە گەلێکی لەسنوور دەرچوون).

مووسا لەگەڵ بەنی ئیسرائیل بە نھێنی لە میسر چووەدەرەوە بۆ فەڵەستین و فیرعەون و ھامان و دەست و پێوەندەکانیان شوێنیان کەوتن و پێیان گەیشتن لە کەناری دەریای سوور لەسەر کەنداوی سویس، لەلای ڕۆژھەڵاتەوە ئینجا مووسا بە دارەکەی دەستی و بەفەرمانی خوا، دای بە ناو دەریاکەدا و دەریاکە پارچە بوو، فیرعەون و شوێنکەوتوەکانی نوقمی ئاوەکەبوون و خنکان.

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. Deuteronomy 34:10

بەستەری دەرەکی[دەستکاری]

سەرچاوە[دەستکاری]