کۆمەڵکوژیی ڕەواندز
| کۆمەڵکوژیی ڕەواندز | |
|---|---|
| شوێن | ڕەواندز |
| ڕێکەوت | ئایاری ١٩١٦ |
| ئامانج |
|
| جۆری ھێرش | کۆمەڵکوژییەکی لەڕادەبەدەر، پاکتاوی نەتەوەیی |
| قوربانی | ٥٫٠٠٠ کورد بەڵام دوودڵن لەو ژمارەیە |
| تاوانباران |  ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی خۆبەخشە ئاشوورییەکان خۆبەخشە ئەرمەنییەکان |
| داکۆکیکەر(ان) |  خەڵکی ڕەواندز و خۆبەخشانی دیکەی کورد |
کۆمەڵکوژیی ڕەواندز لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی، خۆبەخشانی ئاشووری و ئەرمەنی و ھاوپەیمانەکانیانەوە ئەنجامدرا. لە ماوەی مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦، موسڵمانانی کوردی ڕەواندزی کردە ئامانج و بە مەزەندەکردنی ٥ ھەزار کورد کوژراون شارەکە تەنانەت لە ٥٠٠٠ کۆژراویش دوودڵن کەمال مەزهەر ئەحمەد خۆی وتی پێنج هەزار پێدەچێت زیادەڕەوی تێدا بکرێت [١] [٢][٣]
کۆمەڵکوژییەکە
[دەستکاری]لە کاتێکدا جەنگی جیھانیی یەکەم وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، ڕووسەکان بە یارمەتی ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز.[٤]ref> کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان تەقەیان لێ نەکرا، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو گەرووی بەناوبانگی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد تەنھا بۆ ئەوەی دەستدرێژی نەکرێنە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیان دا تا مردن.[٥] تەواوی شاری ڕەواندز وێران بوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووسیا و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکو جێگا بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی ڕۆیشتنیان تاڵانیان کرد. کوردەکانی ھەولێر و کۆیە و ڕانیە خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کورد لە ڕەواندز. سەربازە ڕووسی-ئاشووری-ئەرمەنی نەیانتوانی چیای کۆڕەک بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە.[٦] سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕێڤاندیزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە "گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕاڤاندوز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوان و بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە". هەروەها ئەرمەنی و سوریای بە "سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی" ناوبرد.[٧] کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە "لە نێوان ڕاڤاندوز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، هیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بە تەواوی وێران بوون".[٨] [٩]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com.
- ↑ https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com
- ↑ Aḥmad، Kamāl Muẓhar (١٩٩٤). Kurdistan During the First World War (بە ئینگلیزی). Saqi Books. لاپەڕە ١٧٠. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٦٣٥٦-٠٨٤-٢.
- ↑ «Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire». Zinda magazine. ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی ئازاری ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
- ↑ MassisPost (٢٨ی تەممووزی ٢٠١١). «The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost». MassisPost (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ Hay، Rupert (١٩٢١). Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer, 1918-1920. لاپەڕە ١٩٢.
- ↑ A.، Weems, Samuel. Armenia Secrets of a "Christian" terrorist state : the Armenian great deception series volume 1. لاپەڕە ٢٨. ژپنک ٠-٩٧١٩٢١٢-٣-٧. OCLC ١٠٣٠٩٣١١٩١. لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە فرەکان: authors list (بەستەر) - ↑ «Central Kurdistan» (PDF). The Geographical Journal. ٥٤ (6). Wiley, The Royal Geographical Society: ٣٣١. ١٩١٩.
{{cite journal}}:|یەکەم=missing|یەکەم=(یارمەتی) - ↑ https://books.google.iq/books?id=FTsqEAAAQBAJ&pg=PA33&dq=rawandiz+massacre&hl=ar&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiVqbKjm4iRAxWDWUEAHeAhNakQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=rawandiz%20massacre&f=false